Research Article

Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi

Volume: 4 Number: 2 November 30, 2025
TR EN

Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi

Abstract

Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) çok kriterli bir problemde, kriterleri ağırlıklandırmak ve alternatifler arasından seçim yapmak için kullanılan bir yöntemdir. Kişiler veya uzman kişilerden oluşan gruplar AHP kullanarak subjektif yargıları sayısal değerlere dönüştürebilirler. Yapılan karşılaştırmalar sonucu kriter önceliklerini belirleyebilir ve karar verme aşamasında bu sonuçları kullanabilirler. Günümüzde optimizasyon problemlerinin çözümü için kullanılan evrimsel, doğa esinli, fizik-matematik temelli veya sürü zekası gibi farklı özelliklere sahip birçok metasezgisel algoritma vardır. Bu çalışmada, bir metasezgisel algoritmanın seçimi aşamasında etkili olan kriterlerin öncelik sırasının araştırılması amaçlanmıştır. Seçim için belirleyici olan kriterler uzman kişiler tarafından değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlara göre kriterlerin önem düzeyleri sıralanmış ve ağırlıkları hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre bir metasezgisel algoritmanın seçiminde en önemli kriterin, çözüm kalitesi olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında, önem sırasına göre en sonda olan kriterin algoritmanın yapısı olduğu gösterilmiştir.

Keywords

References

  1. S. M. Almufti, A. A. Shaban, Z. A. Ali, R. I. Ali and J. D. Fuente, “Overview of metaheuristic algorithms,” Polaris Glob. J. Sch. Res. Trends, 2, 10-32, 2023.
  2. D. Karaboga and B. Basturk, “Artificial bee colony (ABC) optimization algorithm for solving constrained optimization problems,” IFSA world congress, Berlin, Germany, 2007, 789-798.
  3. J. H. Holland, “Genetic algorithms and adaptation,” Adaptive Control of Ill-Defined Systems, O. G. Selfridge, E. L. Rissland, and M. A. Arbib, Eds. Boston, MA, USA: Springer, 1984, 16, 317–333.
  4. M. Dorigo, V. Maniezzo and A. Colorni, “Ant system: optimization by a colony of cooperating agents,” IEEE Trans. Systs, Man., A Cybernetics, Part B (Cybernetics), 26, 29-41, 1996.
  5. J. Kennedy and R. Eberhart, “Particle swarm optimization,” Proc. IEEE Int. Conf. Neural Netw. (ICNN), 4, Perth, Australia, 1995, 1942–1948.
  6. S. Mirjalili, S. M. Mirjalili and A. Lewis, "Grey wolf optimizer," Adv. Eng. Software, 69, 46-61, 2014.
  7. H. Eskandar, A. Sadollah, A. Bahreininejad and M. Hamdi, "Water cycle algorithm–A novel metaheuristic optimization method for solving constrained engineering optimization problems," Comput. Struct., 110, 151-166, 2012.
  8. X.-S. Yang, “A new metaheuristic bat-inspired algorithm,” NICSO 2010, J. R. Gonzalez, D. A. Pelta, C. Cruz, G. Terrazas, and N. Krasnogor, Eds. Berlin, Heidelberg: Springer, 2010, SCI 284, 65–74.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Software Engineering (Other), Multiple Criteria Decision Making

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

November 30, 2025

Publication Date

November 30, 2025

Submission Date

November 4, 2025

Acceptance Date

November 21, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 4 Number: 2

APA
Kuvat, G., & Kuvat, Ö. (2025). Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. Türk Mühendislik Araştırma Ve Eğitimi Dergisi, 4(2), 197-205. https://izlik.org/JA47YZ74BF
AMA
1.Kuvat G, Kuvat Ö. Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. TMAED. 2025;4(2):197-205. https://izlik.org/JA47YZ74BF
Chicago
Kuvat, Gültekin, and Özlem Kuvat. 2025. “Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi”. Türk Mühendislik Araştırma Ve Eğitimi Dergisi 4 (2): 197-205. https://izlik.org/JA47YZ74BF.
EndNote
Kuvat G, Kuvat Ö (November 1, 2025) Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 4 2 197–205.
IEEE
[1]G. Kuvat and Ö. Kuvat, “Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi”, TMAED, vol. 4, no. 2, pp. 197–205, Nov. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA47YZ74BF
ISNAD
Kuvat, Gültekin - Kuvat, Özlem. “Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 4/2 (November 1, 2025): 197-205. https://izlik.org/JA47YZ74BF.
JAMA
1.Kuvat G, Kuvat Ö. Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. TMAED. 2025;4:197–205.
MLA
Kuvat, Gültekin, and Özlem Kuvat. “Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi”. Türk Mühendislik Araştırma Ve Eğitimi Dergisi, vol. 4, no. 2, Nov. 2025, pp. 197-05, https://izlik.org/JA47YZ74BF.
Vancouver
1.Gültekin Kuvat, Özlem Kuvat. Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. TMAED [Internet]. 2025 Nov. 1;4(2):197-205. Available from: https://izlik.org/JA47YZ74BF