TR
EN
Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi
Öz
Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) çok kriterli bir problemde, kriterleri ağırlıklandırmak ve alternatifler arasından seçim yapmak için kullanılan bir yöntemdir. Kişiler veya uzman kişilerden oluşan gruplar AHP kullanarak subjektif yargıları sayısal değerlere dönüştürebilirler. Yapılan karşılaştırmalar sonucu kriter önceliklerini belirleyebilir ve karar verme aşamasında bu sonuçları kullanabilirler. Günümüzde optimizasyon problemlerinin çözümü için kullanılan evrimsel, doğa esinli, fizik-matematik temelli veya sürü zekası gibi farklı özelliklere sahip birçok metasezgisel algoritma vardır. Bu çalışmada, bir metasezgisel algoritmanın seçimi aşamasında etkili olan kriterlerin öncelik sırasının araştırılması amaçlanmıştır. Seçim için belirleyici olan kriterler uzman kişiler tarafından değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlara göre kriterlerin önem düzeyleri sıralanmış ve ağırlıkları hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre bir metasezgisel algoritmanın seçiminde en önemli kriterin, çözüm kalitesi olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında, önem sırasına göre en sonda olan kriterin algoritmanın yapısı olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- S. M. Almufti, A. A. Shaban, Z. A. Ali, R. I. Ali and J. D. Fuente, “Overview of metaheuristic algorithms,” Polaris Glob. J. Sch. Res. Trends, 2, 10-32, 2023.
- D. Karaboga and B. Basturk, “Artificial bee colony (ABC) optimization algorithm for solving constrained optimization problems,” IFSA world congress, Berlin, Germany, 2007, 789-798.
- J. H. Holland, “Genetic algorithms and adaptation,” Adaptive Control of Ill-Defined Systems, O. G. Selfridge, E. L. Rissland, and M. A. Arbib, Eds. Boston, MA, USA: Springer, 1984, 16, 317–333.
- M. Dorigo, V. Maniezzo and A. Colorni, “Ant system: optimization by a colony of cooperating agents,” IEEE Trans. Systs, Man., A Cybernetics, Part B (Cybernetics), 26, 29-41, 1996.
- J. Kennedy and R. Eberhart, “Particle swarm optimization,” Proc. IEEE Int. Conf. Neural Netw. (ICNN), 4, Perth, Australia, 1995, 1942–1948.
- S. Mirjalili, S. M. Mirjalili and A. Lewis, "Grey wolf optimizer," Adv. Eng. Software, 69, 46-61, 2014.
- H. Eskandar, A. Sadollah, A. Bahreininejad and M. Hamdi, "Water cycle algorithm–A novel metaheuristic optimization method for solving constrained engineering optimization problems," Comput. Struct., 110, 151-166, 2012.
- X.-S. Yang, “A new metaheuristic bat-inspired algorithm,” NICSO 2010, J. R. Gonzalez, D. A. Pelta, C. Cruz, G. Terrazas, and N. Krasnogor, Eds. Berlin, Heidelberg: Springer, 2010, SCI 284, 65–74.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yazılım Mühendisliği (Diğer), Çok Ölçütlü Karar Verme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
30 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2025
Gönderilme Tarihi
4 Kasım 2025
Kabul Tarihi
21 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2
APA
Kuvat, G., & Kuvat, Ö. (2025). Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi, 4(2), 197-205. https://izlik.org/JA47YZ74BF
AMA
1.Kuvat G, Kuvat Ö. Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. TMAED. 2025;4(2):197-205. https://izlik.org/JA47YZ74BF
Chicago
Kuvat, Gültekin, ve Özlem Kuvat. 2025. “Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 4 (2): 197-205. https://izlik.org/JA47YZ74BF.
EndNote
Kuvat G, Kuvat Ö (01 Kasım 2025) Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 4 2 197–205.
IEEE
[1]G. Kuvat ve Ö. Kuvat, “Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi”, TMAED, c. 4, sy 2, ss. 197–205, Kas. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47YZ74BF
ISNAD
Kuvat, Gültekin - Kuvat, Özlem. “Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 4/2 (01 Kasım 2025): 197-205. https://izlik.org/JA47YZ74BF.
JAMA
1.Kuvat G, Kuvat Ö. Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. TMAED. 2025;4:197–205.
MLA
Kuvat, Gültekin, ve Özlem Kuvat. “Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi, c. 4, sy 2, Kasım 2025, ss. 197-05, https://izlik.org/JA47YZ74BF.
Vancouver
1.Gültekin Kuvat, Özlem Kuvat. Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. TMAED [Internet]. 01 Kasım 2025;4(2):197-205. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47YZ74BF