Lübnan’dan Batı Afrika’ya Göç: Osmanlı, Manda ve Cumhuriyet Dönemi (1860-1990)

Migration has been a constant phenomenon in Lebanon since the second half of the 19th century. Initially, North and South American countries were the primary destinations, but later, other countries became attractive for migration. According to migration literature, it is widely accepted that people migrate from countries with push factors to those with attractive factors. However, despite the lack of pull factors, Lebanese migrants have also moved to West African countries/colonies. This article aims to explain why West African colonies/countries were preferred by the Lebanese for migration, despite their disadvantageous position in terms of attractive factors compared to other countries/regions. This study aims to answer the question by evaluating Ottoman archival sources and the literature on Lebanese migration. In this context, the dominant assumption in the migration literature that destination countries should have attractive factors is questioned. The available data from literature and archival documents do not support that hypothesis. By doing so, a contribution is made to the migration literature, and it becomes easier to understand the new wave of migration experienced today.

Geçmişten günümüze Lübnan için değişmeyen göç olgusu 19. yüzyılın ikinci yarısında öncelikle Kuzey ve Güney Amerika kıtasındaki ülkeler hedef ülke olmak üzere başlamış, daha sonra başka ülkeler de göç için hedef ülke haline gelerek devam etmiştir. Göç literatüründe genelde itici faktörlerin olduğu ülkelerden çekici faktörlere sahip ülkelere doğru göçün gerçekleştiği kabul edilmektedir. Ancak Lübnan’dan, çekici faktörlerin olmadığı Batı Afrika ülkelerine/sömürgelerine de göçler gerçekleşmiştir. Bu makalenin amacı da göç edilen diğer ülkelere/bölgelere göre çekici faktörler açısından daha dezavantajlı konumda olmasına rağmen neden Batı Afrika sömürgelerinin/ülkelerinin Lübnanlılar tarafından göç için tercih edildiğini açıklamaktır. Çalışmada Osmanlı arşiv kaynakları ile Lübnan göçüne dair literatür kullanılarak/değerlendirilerek bu sorunun cevabı verilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, göç literatüründeki hakim olan hedef ülkelerin çekici faktörlere sahip olması gerektiği varsayımı sorgulanarak ve literatürden/arşiv belgelerinde bu hakim varsayımın aksine işaret eden verilerle desteklenerek göç literatürüne katkı sağlanacak, günümüzde yaşanan yeni göç dalgasının anlaşılması kolaylaşacaktır.