12 Eylül Sonrası Siyasal Alanın Yeniden İnşası: 1983 Genel Seçimlerinde Diyarbakır Seçim Çevresinde Seçmen Eğilimi

In representative democracies, public participation in governance is ensured through elections held at regular intervals and conducted fairly within a legal framework. Elections play a central role in regulating the relationship between the governing and the governed. However, electoral trends in public preferences for MPs and the representativeness of legislative bodies remain key debates today. In Türkiye's case - governed by representative democracy yet with a history of military interventions - these issues retain their currency and are frequently analyzed in critical examinations of the democratic system's functioning. Particularly, voter tendencies, representational fairness, and the degree to which parliamentary structure reflects societal diversity stand among prominent research areas in Türkiye political science literature. This study focuses on the 1983 general elections -the first elections held after the September 12, 1980, military coup, a critical turning point in Türkiye’s democratization process- and aims to analyze voter trends and political representation levels in the context of Diyarbakır province, which holds strategic importance both for the political dynamics of the Middle East and Türkiye’s domestic political structure. In this study, primary sources including data from the Supreme Election Council (YSK) the official album of the 17th Term of the Grand National Assembly of Türkiye, and parliamentary proceedings were utilized as the core data sources. Additionally, a thematic election map was created using ArcGIS software to visualize the geographical distribution of voter trends.

Temsili demokrasilerde halkın yönetime katılımı, belirli aralıklarla yapılan ve yasal çerçevede adil bir şekilde gerçekleştirilen seçimlerle sağlanmaktadır. Seçimler, yöneten-yönetilen arasındaki ilişkinin düzenlenmesinde merkezi bir rol oynamaktadır. Ancak, seçim süreçlerinde halkın temsilci (milletvekili) tercihlerindeki eğilimler ve oluşturulan yasama organlarının temsil derecesi günümüzde önemli tartışma konularındandır. Tarihinde askeri müdahaleler deneyimlemiş ve temsili demokrasiyle yönetilen Türkiye özelinde de bu konular, güncelliğini korumakta ve demokratik sistemin işleyişine dair eleştirel analizlerde sıklıkla incelenmektedir. Özellikle seçmen eğilimleri, temsil adaleti ve meclis yapısının toplumsal çeşitliliği yansıtma düzeyi, Türkiye siyaset bilimi literatüründe öne çıkan araştırma alanları arasındadır. Bu çalışma, Türkiye’nin demokratikleşme sürecinde kritik bir dönüm noktasını oluşturan 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi sonrasında gerçekleştirilen ilk genel seçim olan 1983 seçimlerini odak noktasına alarak hem Ortadoğu’nun siyasi dinamiği hem de Türkiye’nin iç siyasal yapısı bağlamında stratejik önem taşıyan Diyarbakır ili özelinde seçmen eğilimlerini ve siyasal temsil düzeyini analiz etmeyi hedeflemektedir. Çalışmada, YSK verileri, 17. Dönem TBMM Albümü ve Meclis Tutanakları gibi birincil kaynaklar temel veri seti olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, seçmen eğilimlerinin coğrafi dağılımını görselleştirmek amacıyla ArcGIS yazılımı kullanılarak tematik bir seçim haritası oluşturulmuştur.