Şiddet Eğilimli ve Direniş Temelli Şii Aktivizmi: Hizbullah’ın Fikirsel ve Örgütsel Zemini
Abstract
Bu çalışma Ortadoğu bölgesinde önemli bir etkisi bulunan şiddet eğilimli devlet dışı aktör (Violent Non-State Actors) Hizbullah’ın (Hezbollah-Allahın Taraftarları/Partisi) fikirsel ve örgütsel yapısını analiz etmektedir. Bu oluşum Lübnan’da 1960’lı ve 1970’li yıllarda gelişen Şii radikalizmi sonucu yerel bir direniş hareketi olarak ortaya çıkmıştır. Sonrasında Lübnan ve Ortadoğu politikasında etkili bir aktöre dönüşen Hizbullah, İran’daki İslami yönetime ve Şii aktivizmi fikrine benzer şekilde din adamlarının önemli politik roller üstlendiği bir oluşumdur. Bu çerçevede, Ortadoğudaki ve Lübnan içerisindeki zaman-mekan koşullu sosyo-politik gelişmelerin şekillendirdiği Hizbullah’ın fikirsel ve örgütsel zeminine Kum (İran) ve Necef (Irak) gibi önemli Şii din okullarında (havza) eğitim gören Lübnanlı dini figürler katkı sağlamıştır. İsrail’i “ebedi” düşman olarak gören ve Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) genel olarak uluslararası ve özel olarak Ortadoğu bölgesindeki hegemonyasına radikal şekilde karşı çıkan İslamcı (Şii) hareket, özellikle oluşumunun ilk yıllarında “canlı bomba” eylemlerini de kapsayan şiddet araçlarına başvurmuştur. Bu çerçevede, bu makale Hizbullah oluşumunun fikirsel ve örgütsel temelini hangi aktörlerin, bölgesel ve yerel olayların, tarihsel olayların ve özellikle dini figürlerin etkilediğini tartışmaktadır. Ayrıca, bu çalışma örgütsel zeminin ve önemli bir meşrulaştırma aracı olan fikirsel unsurların bu aktörün eylemleri ve söylemleri üzerindeki etkisini açıklamaya çalışmaktadır.
Keywords
References
- Abisaab, Rula Jurdi ve Malek Hassan Abisaab (2014), The Shiites of Le- banon: Modernism, Communism, and Hizbullah’s Islamists, New York, Syracuse University Press.
- Abukhalil, Asad (1990), “Syria and the Shiites: Al‐Asad’s policy in Leba- non”, Third World Quarterly, Vol. 12, No. 2, ss. 1-20.
- Abukhalil, As’ad (2006), “Ideology and Practice of Hizballah in Lebanon: Islamization of Leninist Organizational Principles,” Middle Eas- tern Studies, Vol. 27, No. 3, ss. 390-403.
- Allahyari, Mustafa (2000), Direniş’in Dili Bilinmeyen Yönleriyle Seyyid Hasan Nasrallah, Feta Yayıncılık, İstanbul.
- Azani, Eitan (2008), Hezbollah: the story of the party of God: from revolu- tion to institutionalization, USA, Palgrave Macmillan.
- Azani, Eitan (2013), “The Hybrid Terrorist Organization: Hezbollah as a Case Study”, Studies in Conflict & Terrorism, Vol. 36, No. 11, ss. 889-916.
- Baroudi, Sami Emile (2013), “Islamist Perspectives on International Re- lations: The Discourse of Sayyid Muhammed Hussein Fadlallah (1935-2010)”, Middle Eastern Studies, Vol. 49, No. 1, ss. 108- 133.
- Chalabi, Tamara (2006), The Shi’is of Jabal ‘Amil and the New Lebanon: Community and Nation State, 1918-1943, New York, Palgrave Macmillan.
- Deeb, Marius (1998), “Shia Movements in Lebanon: Tehir Formation, Ide- ology, Social Basis, and Links with Iran and Syria”, Thirld World Quarterly, Vol. 10, No. 2, ss. 683-698.
- Deeb, Lara (2006), “Hezbollah: A Primer”, Middle East Report 31,No. 7.
