İran ve Suudi Arabistan Rekabetinin İsrail ve Filistin Sorunu Üzerinden Analizi

Iran and Saudi Arabia have different perspectives on the Palestine Issue and many other problems in regional policies in the Middle East. The existence of Israel in the Middle East and relations of some regional states with Israel have caused great controversy. Some states have described Israel regional actor, while others have not even considered it a legitimate state. Until the Iranian Revolution in 1979, the US-led alliance contributed to the stable bilateral relations between Iran and Saudi Arabia. After the Iranian Revolution, the primary objective of the new regime was to end relations with Israel, and in this context the Palestine Issue was used by Iran to spread its influence in the Middle East. In the last forty years, as the relations between Iran and Saudi Arabia have increasingly become complex, both states’ approach toward Israel and their different assessment of the Palestine Issue form an important data set for the analysis of bilateral relations. In this study, unstable relations between Iran and Saudi Arabia are examined through the Israel/ Palestine Conflict. The main argument of the study is that Iran and Saudi Arabia’s competition over the Israel/Palestine issue is related to realistic approaches such as gaining regional power and influence rather than pursuing normative and moral reasons.

İran ve Suudi Arabistan, Ortadoğu bölge politikasında Filistin Meselesi ve diğer birçok meseleye yönelik farklı bakış açısına sahiptir. Ortadoğu’da İsrail’in varlığı ve bazı bölge devletlerinin İsrail ile ilişkileri büyük tartışmalara yol açmıştır. Bir kısım devletler, İsrail’i bölgesel bir aktör olarak tanımlarken diğer devletler ise, meşru bir devlet olarak dahi kabul etmemişlerdir. 1979 İran Devrimi’ne kadar İran ve Suudi Arabistan’ın ABD liderliğinde müttefik olması ikili ilişkilerin istikrarlı devam etmesine katkı sağlamıştı. İran Devrimi sonrası yeni rejimin öncelikli hedefi İsrail ile ilişkileri sonlandırmak olmuş ve bu anlamda Filistin sorunu İran tarafından Ortadoğu’daki nüfuzunun yayılması için kullanılmıştır. İran ve Suudi Arabistan ilişkilerinin gittikçe karmaşıklaşarak devam ettiği son kırk yılda İsrail’e yönelik yaklaşım ve Filistin sorununa bakış farklılıkları ikili ilişkilerin analizinde önemli bir veri olmaktadır. Bu çalışmada İran ve Suudi Arabistan arasındaki istikrarsız ilişkiler İsrail ve Filistin sorunu üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın temel argümanı, İran ve Suudi Arabistan’ın İsrail ve Filistin sorunu üzerinden sürdürdükleri rekabetin normatif ve ahlaki gerekçelerin yanında bölgesel güç ve nüfuz elde etme gibi gerçekçi yaklaşımlar ile ilgili olduğudur.