TÜRKİYE’DEKİ ULUSLARARASI ÖĞRENCİLERİN YÜKSEKÖĞRENİM DENEYİMLERİ: HAKLAR, UYUM VE MEMNUNİYET ALGILARI ÜZERİNE NİTEL BİR ANALİZ

Küresel ölçekte hızlanan öğrenci hareketliliği, yükseköğrenimi yalnızca akademik bir eğitim alanı olmaktan çıkararak ülkelerin rekabet gücü, toplumsal uyum kapasitesi ve kültürel diplomasi hedefleriyle doğrudan ilişkili stratejik bir politika alanına dönüştürmüştür. Bu bağlamda Türkiye, artan uluslararası öğrenci sayısı ve uluslararasılaşma iddiasıyla küresel ağda daha belirgin bir konuma yerleşirken, uluslararası öğrencilerin üniversite deneyimlerini yalnızca “memnuniyet” ekseninde değil; haklara erişim, uyum ve eşitlik algısı gibi çok katmanlı göstergeler üzerinden değerlendirmek, politika tasarımı açısından kritik önem taşımaktadır. Bu çalışma, İstanbul’daki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören 30 uluslararası öğrenciyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelere dayanmaktadır. Veriler MAXQDA kullanılarak tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, katılımcıların yükseköğrenim ortamına ilişkin değerlendirmelerinin ikircikli bir örüntü sergilediğini göstermektedir: sosyal ilişkiler ve kültürel çeşitlilik uyumu destekleyen unsurlar olarak öne çıkarken, dil bariyeri, ekonomik kısıtlar, bürokratik süreçlerde rehberlik eksikliği, yapısal eşitsizlikler ve mikro ayrımcılık deneyimleri uyumu ve memnuniyeti zayıflatmaktadır. Özellikle Türkçe yeterliliği hem akademik başarı hem de toplumsal entegrasyon açısından belirleyici bir faktör olarak görünmektedir. Araştırma, sürdürülebilir uluslararasılaşma için üniversitelerin çok kültürlü yapıları güçlendirmesini; çok dilli oryantasyon ve hak bilgilendirmeyi kurumsallaştırmasını; ayrımcılıkla mücadele ve danışmanlık mekanizmalarını görünür ve erişilebilir hale getirmesini önermektedir.

The accelerating global mobility of students has transformed higher education from a purely academic field into a strategic policy area directly linked to countries’ competitiveness, social cohesion capacity, and cultural diplomacy objectives. In this context, Türkiye has assumed a more visible position within global academic networks due to its increasing number of international students and its ambitions for internationalization. Accordingly, evaluating international students’ university experiences not solely through the lens of “satisfaction,” but rather through multidimensional indicators such as access to rights, adaptation, and perceptions of equality, is of critical importance for effective policy design. This study is based on semi-structured, in-depth interviews conducted with 30 international students enrolled at various universities in Istanbul. The data were analyzed through thematic analysis using MAXQDA. The findings reveal an ambivalent pattern in participants’ evaluations of the higher education environment: while social relationships and cultural diversity emerge as factors that facilitate adaptation, language barriers, economic constraints, limited guidance in bureaucratic processes, structural inequalities, and experiences of micro-discrimination undermine both adaptation and satisfaction. In particular, proficiency in the Turkish language appears to be a decisive factor for both academic achievement and social integration. The study recommends that, in order to achieve sustainable internationalization, universities should strengthen their multicultural structures, institutionalize multilingual orientation and rights-based information, and make anti-discrimination and counseling mechanisms more visible and accessible.