KÜLTÜR ÖĞRETİMİ/AKTARIMI, KÜLTÜREL FARKINDALIK VE KÜLTÜREL ETKİLEŞİM AÇISINDAN DİLLER İÇİN AVRUPAORTAK BAŞVURU METNİ VE TÜRKÇENİN YABANCI DİL OLARAK ÖĞRETİMİ PROGRAMI'NIN KARŞILAŞTIRILMASI

Kültür öğretimi/aktarımı, kültürel farkındalık ve kültürel etkileşim önceden de gerek vatandaşlık gerekse genel eğitimin önemli boyutlarındandı; ancak hızla değişen siyasi ve sosyo-ekonomik şartlar ve bunun beraberinde getirdiği küresel düzeydeki yoğun nüfus ve kültür hareketliliği bu kavramları ihmale yer bırakmayacak şekilde eğitimin esas meselelerinden biri hâline dönüştürdü. Kültürel etkileşim becerisi yüksek, sosyal aktör olmaya istekli, aktif vatandaş yetiştirmek böylece kültürel çatışmaların önüne geçmek isteyen eğitimin bütün alanlarında bu kavramlar son derece önemlidir. Kültür aktarımı ve kültürel etkileşim kurmak için en elverişli alanlardan biri olan yabancı dil öğretiminin, bir yandan hedef dilin kültürünü, öğretilen dil aracılığıyla aktarma amacı güderken öbür yandan da bu süreçte yer alan paydaşlar arasında kültürel etkileşimi ve kültürel farkındalığı arttırması beklenir. Bu durumum doğal bir sonucu olarak bu alanda oluşturulan öğretim programlarının bu hususları dikkate almış olması gerekmektedir. Bu bağlamda uluslar arası düzeyde, Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni (DAOBM) [Common European Framework of Reference for Languages (CEFR)]; ulusal düzeyde ise Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı (TYDÖP) yabancı dil olarak dil öğretiminin çerçevesini çizme iddiasında olan programlar olduğuna göre söz konusu bağlamda bu programlarda ortaya konulan yaklaşımı belirlemek önem arz etmektedir. Bu çalışmada, gerek Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni gerekse Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı, dil öğretimi sürecinde kültür aktarımına ve kültürler arası etkileşime verdikleri yer ve önem bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Doküman incelemesi yöntemiyle elde edilecek bulgular içerik analizine tabi tutularak ortaya konmuştur. Çalışma sonunda DAOBM’de dil/kültür öğretimi çerçevesinde çokdilli ve çokkültürlü kavramlarıyla temsil edilen aktif ve sosyal aktör rolünde bir birey/vatandaş oluşturulmasının hedeflendiği bu bağlamda oluşturulan içerikte ise özellikle sosyokültürel bilgi/beceri/tutum ve sosyodilbilimsel yetenek kavramlarının inşa edilip kullanıldığı görülmüştür. TYDÖP’nin ise kavramsal olarak yeni bir pencere açmamakla birlikte DAOBM’de teorik olarak sunulan kavramlara dayalı izlenceler oluşturmakla problemin çözümüne katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, söz konusu programların bahsedilen kavramlar konusunda nasıl bir yaklaşıma sahip oldukları, hangi kavramlar çerçevesinde söz konusu problemi ele aldıkları ve nasıl bir içerik sunduklarının anlaşılması bakımından, ayrıca Türkiye’nin (Türkiye Maarif Vakfı tarafından hazırlanmıştır) uluslararası çerçevede hazırlamış olduğu söz konusu programı söz konusu çerçevede uluslar arası muadiliyle karşılaştırması bakımından önemlidir.