Research Article

Marka Özgünlüğünü Tanımlamak ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve ve Ölçek Geliştirme Çalışması

Volume: 40 Number: 4 October 15, 2026
TR EN

Marka Özgünlüğünü Tanımlamak ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve ve Ölçek Geliştirme Çalışması

Abstract

Bu çalışmanın amacı, marka özgünlüğü kavramını tüketici bakış açısıyla ele alarak, temel unsurlarını bütüncül bir yaklaşımla değerlendiren geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Bu bağlamda, literatürdeki tanım ve ölçüm eksikliklerinden yola çıkılarak, Türkiye bağlamına uygun yeni bir tanım önermek ve bu tanım doğrultusunda ölçek maddeleri geliştirmektir. Ölçek geliştirme sürecinde kapsam ve görünüş geçerliliği sağlanmıştır. Ardından açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile yapı geçerliliği sınanmıştır. Ayrıca, yakınsak ve ayırt edici geçerlilik analizleri yapılmış, güvenilirlik ise Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Kavramsal çerçevede başlangıçta "Güvenilirlik" olarak öngörülen boyut, ampirik analizler neticesinde maddelerin anlamsal içeriği ve faktör yükleri doğrultusunda "Kaliteye Bağlılık" olarak yeniden isimlendirilmiştir. Yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda, geliştirilen marka özgünlüğü ölçeğinin üç boyuttan oluştuğu belirlenmiştir: orijinallik, marka mirası ve kaliteye bağlılık. Elde edilen faktör yapısı, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile de test edilmiş ve modelin uyum iyiliği indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA, SRMR gibi) kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, marka özgünlüğünü tüketici perspektifinden ölçmek amacıyla geliştirilen ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiş ve ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma hem teorik literatüre katkı sağlamakta hem de uygulayıcılar için marka özgünlüğü stratejilerinin belirlenmesinde kullanılabilecek pratik bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Keywords

Marka Özgünlüğü, Öiçek Geliştirme, Orijinalik, Marka Mirası, Kaliteye bağlılık

References

  1. Aaker, J. L. (1999). The malleable self: The role of self-expression in persuasion. Journal of Marketing Research, 36(1), 45–57. [Crossref]
  2. Aaker, D. A. (2004). Leveraging the corporate brand. California Management Review, 46(3), 6–18. [Crossref]
  3. Akbar, M. M. (2016). Reconceptualizing brand authenticity and validating its scale (Yüksek lisans tezi, University of Lethbridge, Faculty of Management). [Crossref]
  4. Akbar, M. M., & Wymer, W. (2017). Refining the conceptualization of brand authenticity. Journal of Brand Management, 24(1), 14–32. [Crossref]
  5. Alhosseiny, H., & Nabih, A. A. (2024). The impact of brand authenticity on purchasing intention: The mediating role of brand trust. Available at SSRN 4976403. [Crossref]
  6. Alexander, N. (2009). Brand authentication: Creating and maintaining brand auras. European Journal of Marketing, 43(3–4), 551–562. [Crossref]
  7. Arnould, E., & Price, L. (2000). Authenticating acts and authoritative performances: Questing for self and community. In C. Huffman, S.Ratneswar, & D. G. Mick (Eds.), The why of consumption: Contemporary perspectives on consumer motives (pp. 140–163). Routledge. [Crossref]
  8. Audrezet, A., De Kerviler, G., & Moulard, J. G. (2020). Authenticity under threat: When social media influencers need to go beyond self-presentation. Journal of Business Research, 117, 557-569. [Crossref]
  9. Balmer, J. M. T. (2011). Corporate heritage identities, corporate heritage brands and the multiple heritage identities of the British Monarchy. European Journal of Marketing, 45(9/10), 1380–1398. [Crossref]
  10. Beverland, M. B. (2005). Crafting brand authenticity: The case of luxury wines. Journal of Management Studies, 42(5), 1003–1029. [Crossref]
APA
Uysal, A., & Karataş, İ. A. (2026). Marka Özgünlüğünü Tanımlamak ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve ve Ölçek Geliştirme Çalışması. Trends in Business and Economics, 40(4), 704-721. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1714904
AMA
1.Uysal A, Karataş İA. Marka Özgünlüğünü Tanımlamak ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve ve Ölçek Geliştirme Çalışması. Trend Bus Econ. 2026;40(4):704-721. doi:10.16951/trendbusecon.1714904
Chicago
Uysal, Adem, and İbrahim Atilla Karataş. 2026. “Marka Özgünlüğünü Tanımlamak Ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve Ve Ölçek Geliştirme Çalışması”. Trends in Business and Economics 40 (4): 704-21. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1714904.
EndNote
Uysal A, Karataş İA (October 1, 2026) Marka Özgünlüğünü Tanımlamak ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve ve Ölçek Geliştirme Çalışması. Trends in Business and Economics 40 4 704–721.
IEEE
[1]A. Uysal and İ. A. Karataş, “Marka Özgünlüğünü Tanımlamak ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve ve Ölçek Geliştirme Çalışması”, Trend Bus Econ, vol. 40, no. 4, pp. 704–721, Oct. 2026, doi: 10.16951/trendbusecon.1714904.
ISNAD
Uysal, Adem - Karataş, İbrahim Atilla. “Marka Özgünlüğünü Tanımlamak Ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve Ve Ölçek Geliştirme Çalışması”. Trends in Business and Economics 40/4 (October 1, 2026): 704-721. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1714904.
JAMA
1.Uysal A, Karataş İA. Marka Özgünlüğünü Tanımlamak ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve ve Ölçek Geliştirme Çalışması. Trend Bus Econ. 2026;40:704–721.
MLA
Uysal, Adem, and İbrahim Atilla Karataş. “Marka Özgünlüğünü Tanımlamak Ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve Ve Ölçek Geliştirme Çalışması”. Trends in Business and Economics, vol. 40, no. 4, Oct. 2026, pp. 704-21, doi:10.16951/trendbusecon.1714904.
Vancouver
1.Adem Uysal, İbrahim Atilla Karataş. Marka Özgünlüğünü Tanımlamak ve Ölçmek: Kavramsal Çerçeve ve Ölçek Geliştirme Çalışması. Trend Bus Econ. 2026 Oct. 1;40(4):704-21. doi:10.16951/trendbusecon.1714904