Research Article

Markov Zincirleri ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım ve Uygulamalı Bir Çalışma

Volume: 40 Number: 2 March 31, 2026
TR EN

Markov Zincirleri ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım ve Uygulamalı Bir Çalışma

Abstract

Bu çalışma, finansal zaman serilerinde Markov zincirleri kullanılarak tahminleme yapılmasını amaçlamaktadır. Borsa İstanbul BIST 100 endeksi, USD/TRY döviz kuru ve Bitcoin (BTC/USD) fiyat verileri kullanılarak, farklı volatiliteye sahip piyasalarda modelin performansı değerlendirilmiştir. Modelde, kapanış fiyatlarına dayalı olarak belirlenen üç durum (pozitif, negatif ve nötr getirili günler) için geçiş olasılıkları hesaplanmıştır. Elde edilen geçiş olasılık matrisleri kullanılarak bir sonraki günün yönü tahmin edilmiştir. Model performansı MAE, RMSE, MAPE, RMSE / MAE oranı ve Theil’s U istatistikleriyle değerlendirilmiş; BIST 100 için yüksek doğruluk ve düşük hata oranları elde edilmiştir. USD / TRY’de orta düzey, BTC / USD’de ise yüksek hata oranları gözlemlenmiştir. Cross -validation ve out-of-sample testler ile modelin geçerliliği test edilmiştir. Sonuçlar, Markov zincirleri modelinin BIST 100 endeksi ve USD/TRY döviz kuru hareketlerini tahminlemede belirli bir performans sergilediğini, ancak yüksek volatiliteye sahip Bitcoin fiyat hareketlerinin öngörülmesinde hibrit modellere duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır.

Keywords

Markov Zinciri, Finansal Tahminleme, Geçiş Olasılık Matrisi, MAE ve RMSE, Volatilite Analizi

References

  1. Acula, D. D., & De Guzman, T. (2020). Application of enhanced hidden Markov model in stock price prediction. Journal of Modeling and Simulation of Materials, 3(1), 70-78. [CrossRef]
  2. Bac, H. T., Thu, V. T. T., Tien, V. D. X., Thien, H. N., & Binh, L. T. (2024). Application of Markov Chains in Stock Price Trend Forecasting. VNU Journal of Science: Mathemati cs-Physics, 40(4). [CrossRef]
  3. Bairagi, A., & Kakaty, S. (2015). Analysis of stock market price behavior: A markov chain approach. International journal of recent scientific research, 6(10), 7061-7066. https://recentscientific.com/sites/default/files/3581.pdf
  4. Botchkarev, A. (2018). Performance metrics (error measures) in machine learning regression, forecasting and prognostics: Properties and typology. arXiv preprint arXiv:1809.03006. [CrossRef]
  5. Can, T., & Öz, E. (2009). Saklı Markov modelleri kullanılarak Türkiye’de dolar kurundaki değişimin tahmin edilmesi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 38(1), 1-23.
  6. Catello, L., Ruggiero, L., Schiavone, L., & Valentino, M. (2023). Hidden markov models for stock market prediction. arXiv preprint arXiv:2310.03775. [CrossRef]
  7. Chapman–Kolmogorov equation. (2025). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Chapman%E2%80%93Kolmogorov_equation
  8. Chelule J. C., Otieno R., & Anapapa, A. (2018). Markov Chain Model for Time Series and Its Application to Forecasting Stock Market Prices. International Journal of Science and Research (IJSR), 7(9), 1223-1230.
  9. De Myttenaere, A., Golden, B., Le Grand, B., & Rossi, F. (2016). Mean absolute percentage error for regression models. Neurocomputing, 192, 38-48. [CrossRef]
  10. Doubleday, K. J., & Esunge, J. N. (2011). Application of Markov chains to stock trends. Journal of Mathematics and Statistics, 7(2), 103-106.
APA
Yurtoğlu, Y. (2026). Markov Zincirleri ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım ve Uygulamalı Bir Çalışma. Trends in Business and Economics, 40(2), 220-235. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1760688
AMA
1.Yurtoğlu Y. Markov Zincirleri ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım ve Uygulamalı Bir Çalışma. Trend Bus Econ. 2026;40(2):220-235. doi:10.16951/trendbusecon.1760688
Chicago
Yurtoğlu, Yasemin. 2026. “Markov Zincirleri Ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım Ve Uygulamalı Bir Çalışma”. Trends in Business and Economics 40 (2): 220-35. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1760688.
EndNote
Yurtoğlu Y (March 1, 2026) Markov Zincirleri ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım ve Uygulamalı Bir Çalışma. Trends in Business and Economics 40 2 220–235.
IEEE
[1]Y. Yurtoğlu, “Markov Zincirleri ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım ve Uygulamalı Bir Çalışma”, Trend Bus Econ, vol. 40, no. 2, pp. 220–235, Mar. 2026, doi: 10.16951/trendbusecon.1760688.
ISNAD
Yurtoğlu, Yasemin. “Markov Zincirleri Ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım Ve Uygulamalı Bir Çalışma”. Trends in Business and Economics 40/2 (March 1, 2026): 220-235. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1760688.
JAMA
1.Yurtoğlu Y. Markov Zincirleri ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım ve Uygulamalı Bir Çalışma. Trend Bus Econ. 2026;40:220–235.
MLA
Yurtoğlu, Yasemin. “Markov Zincirleri Ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım Ve Uygulamalı Bir Çalışma”. Trends in Business and Economics, vol. 40, no. 2, Mar. 2026, pp. 220-35, doi:10.16951/trendbusecon.1760688.
Vancouver
1.Yasemin Yurtoğlu. Markov Zincirleri ile Finansal Tahminleme: Teorik Bir Yaklaşım ve Uygulamalı Bir Çalışma. Trend Bus Econ. 2026 Mar. 1;40(2):220-35. doi:10.16951/trendbusecon.1760688