A Forgotten Georgian Structure in Hatay: Some Thoughts on the Monastery Church of St. Barlaam

Bu çalışmada, Bizans İmparatorluğu döneminde Hatay’da Gürcü popülasyonunun varlığı ve Aziz Barlaam hakkında bilgi verilecek, Hristiyan Gürcü mimarisinin bir örneği olarak Aziz Barlaam Manastır Kilisesi (10. yy. sonu – 11. yy. başı) güncel durumu ile tanıtılacak ve özellikle kilisenin günümüze ulaşamamış olan üst örtüsü tartışılacaktır. Bunun yanı sıra, kilisenin ikinci yapım evresine ait (10. yüzyıl sonu ile 11. yüzyıl başı) mimari plastik eserler bezeme özellikleri ve kullanılan motif repertuvarları bakımından değerlendirilecektir. Türkiye’deki Hristiyan Gürcü sanatı üzerine yapılan akademik yayımların ağırlıklı olarak Gürcü Krallıkların var olmuş olduğu Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’ne odaklandığı ve başta Aziz Barlaam Manastır Kilisesi olmak üzere Ülkemizin güneyinde bulunan Gürcü sanat eserlerinin analoji yaparken dahi göz ardı edildiği görülmektedir. Bu anlamda, makalemizde bugüne kadar akademik çevrelerce gerekli ilgiyi görmeyen Aziz Barlaam Manastır Kilisesi tanıtılarak Hatay’da az bilinen Hristiyan Gürcü sanatına dikkat çekilmek istenmiştir. Ayrıca, çalışmamız Gürcülerin çok eskiye dayanan ve günümüzdeki sınırlarını aşan bir mimari geleneği olduğunu kanıtlaması bakımından da önem taşımaktadır.

In this study, the presence of the Georgian population in Hatay during the Byzantine Empire and information about St. Barlaam will be discussed. The Monastery Church of St. Barlaam (late 10th - early 11th century) will be introduced as an example of Christian Georgian architecture in its current state, with a particular focus on the upper cover of the church, which has not survived to the present day. Additionally, the architectural sculpture from the second construction phase of the church (late 10th - early 11th century) will be evaluated in terms of its ornamental characteristics and motif repertoire. It is observed that academic publications on Christian Georgian art in Turkey mainly focus on Northeastern Anatolia, where Georgian kingdoms existed, and Georgian works of art in the south of Turkey, especially the Monastery Church of St. Barlaam, are often overlooked, even when analogies are drawn. In this sense, our article aims to draw attention to the little-known Christian Georgian art in Hatay by introducing the St. Barlaam Monastery Church, which has not received the adequate attention from academic circles so far. Additionally, our study is also significant in demonstrating that Georgian architectural tradition dates back to ancient times and extends beyond their present borders.