BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ

Ömer Soner Hunkan

BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ

Abstract

Türk Hakanlığı (Karahanlılar) 1041 yılında ikiye ayrıldı. Doğu Türk Hakanlığı Arslan Han Süleyman b. Yûsuf tarafından kuruldu. İdari merkezleri Balasagun, Kaşgar ve Taraz idi. Batı Türk Hakanlığı’nı ise kimin kurduğu tartışmalıdır. Bazı tarihçiler İlig Nasr b. Ali’nin oğlu Aynu’d-Devle Muhammed’in kurduğunu iddia etmektedir. Ancak, nümizmatlar başka görüştedirler. Batı Türk Hakanlığı’nı İlig Nasr b. Ali’nin diğer oğlu Böri Tegin İbrâhîm’in kurduğu kanısındadırlar. Buna göre, hakanlığın kurucusu ve ilk hakanı Muhammed b. Nasr değil, Böri Tegin İbrâhîm olmaktadır. Devletin başkenti Özkend değil, Semerkand’tır. 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren başlayan Türk Hakanlığı nümizmatiğine dair çalışmalar, 20. yüzyılın son çeyreğine doğru, yani yaklaşık bir asırlık süreçten sonra, önemli bir mesafe kat etmiştir. Özellikle 20. yüzyılın son çeyreğinde elde edilen nümizmatik veriler önemli yekûn tutmaktadır. Bu çerçevede bu nümizmatik verilerin tasnifi ve metodolojik değerlendirmeleri, yeni sonuçlara ulaşılmasına vesile olmuştur. Ele alınan bu çalışmada da tarihçi ve nümizmatların görüşleri irdelenerek, bilhassa Târîhi Beyhaki’de yer alan bilgilerle karşılaştırılacak ve bazı sonuçlara ulaşılmaya çalışılacaktır.

Keywords

Maverâünnehr,Karahanlılar,Koçnev,Davidoviç,Semerkand

References

Album, Stephen, A Checklist of Islamic Coins, Santa Roca, 1998, s. 74-79.
Barthold, V. V., Moğol İstilasına Kadar Türkistan, (H. D. Yıldız), Ankara, TTK Yayınları, 1990.
Barthold, V. V., “Beyhakî”, İA, C.II, 1997, s. 582-584.
Beyhakî, Ebu’l-Fazl Muhammed, Târîhü’l-Beyhakî (Arp. Trc. Y. Haşşâb ve S. Neşet), Beyrut, Dârü’l-Nehdati’l-Arabiyye, 1982.
Bosworth, C. E., İslam Devletleri Tarihi, (Trc. E. Merçil ve M. İpşirli), İstanbul, Oğuz Yayınları, 1980.
----------------, “Addition to New Islamic Dynasties”, (ed. Yasir Suleiman), Living Islamic History (Studies in Honour Proffessor Carole Hillenbrand), Edinburg University Press, Edinburg, 2010.
Davidoviç, E. A., “The Karakhanids”, (Ed. M. S. Asimov ve C. E. Bosworth), History Of Civilizations of Central Asia, IV, Unesco, Paris, 1998, s. 119-143.
FederovM. ve L. Ilısch, “Qarakhanid Gold Coins of the 11th Century AD”, YN, VIII, Yarmouk, 1417/1996, s. 25-36.
Genç, Reşat, Karahanlı Devlet Teşkilatı, İstanbul, KB Yayınları, 1981.
Gerdîzî, Ebû Saîd Abdü’l-Hay. Târîh-i Gerdîzî, (Nşr. Abdü’l-Hay Habîbî), Tahran, Dünyâ-yı Kitâb, 1363 h.ş..

Hunkan, Ömer Soner, “Tamgaç Han”, DİA, XXXIX, İstanbul, 2010, s. 556-557.
İbnü’l-Esîr, El-Kâmil fi’t-Târîh Tercümesi, (Ed. M. Tulum), I-XII, İstanbul, Bahar Yayınları, (ofset), 1991.
Koçnev, B. D., Karahanidskie Monety: İstoçnikovedçeskoe i İstoriçeskoe İssledovanie, Moskova, 1993.
----------------, “Zametki po Srednevekovoy Numizmatike Sredney Azii Çast 2 (Karahanidi)”, İMKU, sa.15, 1979 (Almaata1983), s. 120-138.
----------------, “Svod Nadpisey na Karahanidskih Monetah: Antroponimy i Titulatura (Çast 2)” vostoçnoe İstoriçeskoe İstoriçnikovedenne i Spetsialnie Distsipliny Vıpusk 5, Moskova, 1997, s. 245-314.
Merçil, Erdoğan, Müslüman–Türk Devletleri Tarihi, TTK Yayınlar, Ankara, 1991.
Nerşahî, Ebû Bekr Muhammed, Târîh-i Buhârâ, ‘Tercüme-i Ebû Nasr el-Kubâvî ve Telhîs-i Muhammed b. Zufer’, (Nşr. M. Radavî), Tahran, İntişârât-ı Tûs, 1363 h.ş..
Nesefî, Ebû Hafz Necmü’d-Dîn Ömer, el-Kand fî Zikri Ulemâi Semerkand, (Nşr. M. Fâryâbî), es-Suudiyye, Mektebetü’l-Kevser, 1991.
Özaydın, Abdulkerim, “Karahanlılar”, DİA, XXIV, İstanbul, 2001, s. 408.
Pritsak, Omeljan., “Karachanidische Streitfragen 1-4”, Oriens, 3, 1950, s. 209-228.
----------------, “Die Karachaniden”, Der İslam, XXX, Berlin, 1952, s. 17-68.
----------------, “Karahanlılar” İA, VI, 1997, s. 251-273.
Togan, A. Z. V., Karahanlılar (840-1212) 1966-1967 Ders Notları, İSAM Ktp.
We Liang-Tao, Kârâhânîler Târihiden Bâyân, (Uyg. Trc. A. Nurdun), Kaşgar, Kaşgar Uygur Neşriyatı, 1986.
Yazıcı, Tahsin, “Beyhakî”, DİA, C.VI, İstanbul, 1992, s. 63-64.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Ömer Soner Hunkan ^*
Türkiye

Publication Date

July 10, 2015

Submission Date

January 5, 2015

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2015 Volume: 5 Number: 10

IZ

https://izlik.org/JA57RM57YT

APA

Hunkan, Ö. S. (2015). BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 5(10), 81-96. https://izlik.org/JA57RM57YT

AMA

1.Hunkan ÖS. BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ. TUJFL. 2015;5(10):81-96. https://izlik.org/JA57RM57YT

Chicago

Hunkan, Ömer Soner. 2015. “BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 5 (10): 81-96. https://izlik.org/JA57RM57YT.

EndNote

Hunkan ÖS (July 1, 2015) BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 5 10 81–96.

IEEE

[1]Ö. S. Hunkan, “BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ”, TUJFL, vol. 5, no. 10, pp. 81–96, July 2015, [Online]. Available: https://izlik.org/JA57RM57YT

ISNAD

Hunkan, Ömer Soner. “BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 5/10 (July 1, 2015): 81-96. https://izlik.org/JA57RM57YT.

JAMA

1.Hunkan ÖS. BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ. TUJFL. 2015;5:81–96.

MLA

Hunkan, Ömer Soner. “BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 5, no. 10, July 2015, pp. 81-96, https://izlik.org/JA57RM57YT.

Vancouver

1.Ömer Soner Hunkan. BATI TÜRK HAKANLIĞI (BATI KARAHANLILAR)’NIN KURUCUSU MESELESİ. TUJFL [Internet]. 2015 Jul. 1;5(10):81-96. Available from: https://izlik.org/JA57RM57YT