CARLO GOLDONI VE LOKANTACI KADIN ADLI YAPITINDA TOPLUMSAL ÖGELER
Öz
İtalyan tiyatro geleneği Avrupa tiyatro kültüründe önemli bir yere sahip olmakla birlikte
XVIII. yüzyılda Commedia dell’arte’de yaşanan reformla birlikte tiyatro sanatının gelişimi de
etkilenmiştir. XVIII. yüzyılda yaşamış olan ve tiyatroda bir devrim niteliği taşıyan değişiklikleri
uygulayarak söz konusu değişikliklerin kabul edilmesine öncülük eden Carlo Goldoni
olmuştur. Yapıtları ile tiyatro geleneğine köklü değişiklikler, diğer bir deyişle reform,
getirmiştir. Önde gelen yapıtlarından biri olan Lokantacı Kadın adlı yapıtında içinde bulunduğu
yüzyılın değerlerini, yani Aydınlanmacılığın da temel değerlerinden olan toplum kesimlerinin
adaletli bir düzen içinde temsil edilmelerini, yaşamalarını ve eşitliği savunan değerlere
rastlamak mümkündür. Yapıtın başkahramanı bir kadındır ve bu önemli özelliğiyle düşünce
bağlamında içinde bulunulan dönemin ötesine geçebilmeyi başarır. Ayrıca başta başkahraman
olmak üzere diğer karakterlerle birlikte aristokrat sınıfın eleştirisi yapılarak, kentsoylu sınıf,
ticaret ile uğraşan ve zenginleşen zümre, övülür. Çünkü kentsoylu toplum aklını kullanarak
aristokrasinin geri kalmışlığıyla alay eder. Yapıt bu sosyolojik ögeleri de barındırmakla
kalmayarak metni olan, karakterleri değişebilen ve maskelerin kullanılmadığı bir reformcu
tiyatro olarak Goldoni’nin bu sanata katmış olduğu değerleri ve yenilikleri içinde barındırır.
Anahtar Kelimeler
Goldoni,Commedia dell’arte,tiyatro,XVIII. yüzyıl,Lokantacı Kadın
References
- Balamir, Ebru, “İtalyan Aydınlanmasının Ünlü Tiyatro Yazarı Carlo Goldoni ve Tiyatro Reformu”, Batı Kültür ve Edebiyatlarında Aydınlanma ed. Battal Arvasi. Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2013.
- Balamir, Ebru, “Commedia Dell’arte, Tiplemeler ve Carlo Goldoni ile İtalya’da Tiyatro Reformu”, RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 2017/9, 2017, 81-88.
- Emery, Ted, “Goldoni's Pamela from Play to Libretto”, Italica, 64(4), 1987, 572-582.
- Fido, Franco, Guida a Goldoni Teatro e società nel Settecento, Giulio Einaudi Editore, Torino, 1977.
- Fido, Franco, “Goldoni oggi”, Italica, 83(3/4), 2006, 707-716.
- Goldoni, Carlo, Lokantacı Kadın, Türkiye İşBankası KültürYayınları, İstanbul, 2015.
- Heartz, Daniel, “Goldoni, Don Giovanni and the Dramma Giocoso”, The Musical Times 120(1642), 1979, 993-998.
- Lukács, Georg, “Lo scrittore e il critico”, Sociologia della Letteratura ed. Alfredo Luzi, Mursia, Milano, 1977.
- Nutku, Özdemir, Oyunculuk Tarihi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1995.
- Öncel, Süheyla, İtalyan Edebiyat Tarihi 2. Kitap,İtalyan Kültür Heyeti,Ankara,1998.