Research Article

TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER

Volume: 9 Number: 18 July 25, 2019
Türker Barış Bulduk *
TR EN

TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER

Abstract

Her doğal dilin bünyesinde az ya da çok farklı ses ve/veya şekil özellikleri gösteren ve
geçmişi çok eskilere dayanan farklı konuşma biçimleri vardır. Ağız denilen bu farklı konuşma
biçimleri hem eski hem yeni şekilleriyle dil tarihi bakımından zengin bir kültür hazinesidir.
Bunların incelenmesi ve belgelenmesi dil tarihi bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu
bağlamda, Türkiye Türkçesi ağızları ile ilgili incelemeler her ne kadar 19. yüzyılın ortalarından
itibaren özellikle yabancı bilim adamları tarafından başlamış olsa da 20. yüzyılın ortalarından
itibaren Türk araştırmacıların da konuya dâhil olması ile daha düzenli bir hâl almıştır. Buna
bağlı olarak da ağızlardan ve konuşma dilinden birçok kelime yazı dili sözlüğüne eklenmiştir.
Kelime çeşitliliği bakımından bir hazine özelliği gösteren Türkiye Türkçesi ağızlarında, yer‐yön
bildiren ifadeler de önemli bir yer teşkil etmesine rağmen bu ifadelerin büyük bir bölümünün
yazı dili sözlüğünde yer bulmadığı görülmektedir. Eski Türkçeden bugüne Türkçenin söz
varlığında yer bulan bu ifadelerin, kelime ya da kelime grubu şeklinde kullanıldığı ve pek
çoğunun Türkçenin ses yapısına uygun olduğu görülür. Bu çalışmada, Derleme Sözlüğü,
Türkiye Türkçesi ağızları ile ilgili yapılan lisansüstü çalışmalar ve basılan kitaplar taranarak
Türkiye Türkçesi ağızlarında yer‐yön bildiren ifadelerin tespit edilmesi ve bu ifadelerden yazı
dili sözlüğünde yer almayanların belirlenmesi amaçlanmıştır.

Keywords

Ağız,Türkiye Türkçesi Ağızları,Yer‐Yön ifadeleri

References

  1. Alkayış, M. Fatih, Türkiye Türkçesinde Bitki Adları, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Kayseri, 2007.
  2. Bozkaplan, Şerif Ali, "Anadolu Ağızlarında Güzel Adlandırma Örnekleri" Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, Volume 4/3, 2009, s. 376-396.
  3. Buran, Ahmet, "Konuşma Dili-Yazı Dili İlişkileri ve Cumhuriyet Devrinde Yazı Dilinin Ağızlardan Aldığı Kelimeler Üzerine Bir Değerlendirme", Prof. Dr. Zeynep Korkmaz Armağanı, 2004, s. 80-102.
  4. Ergene, Oğuz, "Türkiye Türkçesi Ağızlarında Hayvan Adlandırmalarına İlişkin Belirleyiciler", Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, C. 9/12, 2014, s. 179-213.
  5. Ergin, Muharrem, Orhun Abideleri, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 1999.
  6. Kaymaz, Zeki, "Türkiye Türkçesi Ağızlarında Renk Bildiren Kelimelerin Kullanılışı ve Sistematiği", Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 1997, s. 251-341.
  7. Kekilli, Meliha, Türkiye Türkçesi Ağızlarında Yemek İsimleri, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Elazığ, 2008.
  8. Korkmaz, Zeynep, "Anadolu Ağızları Üzerindeki Araştırmaların Bugünkü Durumu ve Karşılaştığı Sorunlar, Türk Dili Üzerine Araştırmalar, C. 2, 1995, s. 199-221.
  9. Korkmaz, Zeynep, Gramer Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2007.
  10. Kurt, Berker, "Yazıtlardan Günümüze Organ Adları ve Bunların Türkiye Türkçesi Ağızlarına Yansımaları", Dede Korkut Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, C. 6, S. 12, 2017, s. 48-61.
APA
Bulduk, T. B. (2019). TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 9(18), 193-216. https://doi.org/10.33207/trkede.597939
AMA
1.Bulduk TB. TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER. TUJFL. 2019;9(18):193-216. doi:10.33207/trkede.597939
Chicago
Bulduk, Türker Barış. 2019. “TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 9 (18): 193-216. https://doi.org/10.33207/trkede.597939.
EndNote
Bulduk TB (July 1, 2019) TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 9 18 193–216.
IEEE
[1]T. B. Bulduk, “TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER”, TUJFL, vol. 9, no. 18, pp. 193–216, July 2019, doi: 10.33207/trkede.597939.
ISNAD
Bulduk, Türker Barış. “TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 9/18 (July 1, 2019): 193-216. https://doi.org/10.33207/trkede.597939.
JAMA
1.Bulduk TB. TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER. TUJFL. 2019;9:193–216.
MLA
Bulduk, Türker Barış. “TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 9, no. 18, July 2019, pp. 193-16, doi:10.33207/trkede.597939.
Vancouver
1.Türker Barış Bulduk. TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA YER-YÖN BİLDİREN İFADELER. TUJFL. 2019 Jul. 1;9(18):193-216. doi:10.33207/trkede.597939