Tırgovişte (Eski Cuma) İli ve Yöresi Ağızlarının Söz Varlığı Üzerine Bir Değerlendirme
Öz
Ağızlar, bünyelerinde barındırdıkları çeşitli ses ve şekil özellikleriyle kullanıldıkları dildeki kelimelerin değişimini ve gelişimini göstermede belirleyici bir rol oynamaktadır. Yazı dilinde yer almayan birçok ses, şekil ve kelime ağızlarda karşımıza çıkabilmektedir. Çalışma alanımız olan Eski Cuma ili ve yöresi de köklü tarihî geçmişi, içinde barındırdığı kültürel özellikleri itibarıyla Türk dili ve kültürüyle bağlantılı pek çok özelliğin yaşatıldığı bölgelerden biridir. Çalışmamızda Eski Cuma ili ve yöresi ağızlarında yer verilen söz varlığı unsurları ortaya konmuştur. Bölgede 17 köy üzerinde derleme yapılmış, 40 metin elde edilmiş ve bu metinler üzerinde gerekli incelemeler yapılarak metinlerdeki söz varlığı unsurları tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında bölgede kullanılan isim ve fiil türünden kelimelerin on ve üzerinde olanları çalışmaya dâhil edilmiş, bunun yanında yöre halkının kullandığı deyim, ikileme, kalıp söz ve yabancı kelime kullanımları saptanmıştır. Ayrıca, metinler üzerinden tespit edilen bu söz varlığı ögelerinin Türkiye Türkçesi ve ağızlarıyla müşterek olanları belirtilerek karşılaştırılması yapılmıştır. Bunun yanı sıra bölgeye has bir söz varlığının olduğu da görülmüş ve bununla ilgili örneklere de yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
References
- ACAROĞLU Türker (2006), Bulgaristan’da Türkçe Yer Adları Kılavuzu, TDK Yayınları, Ankara.
- AKSAN Doğan (2004), Dilbilim ve Türkçe Yazıları, Multilingual, İstanbul.
- Bulgarca-Türkçe Sözlük (2012), Fono Dağıtım Yayıncılık, İstanbul.
- CEBECİ İsa (2010), Örneklerle Deliorman Türk Ağzı Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara. Derleme Sözlüğü,( 2009) Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
- HATİPOĞLU Fikret (2016), Bulgaristan Türklerinin Osmanlı Tarihi, Arşiv Belgeleri Işığında Popova ve Gagova Özelinde, İstanbul.
- HATİPOĞLU Vecihe (1981), Türk Dilinde İkileme, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
- İslam Ansiklopedisi (1994), Bulgaristan, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul, Cilt 6.
- GÖKDAĞ Bilgehan, KARATAY Osman (2013), Balkanlar El Kitabı, Akçağ Yayınları, Ankara, c.2.
- GÖKDAYI Hürriyet (2008), Türkçede Kalıp Sözler, Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, sayı: 44.
- GÜLENSOY Tuncer (1984), Rumeli Ağızlarının Ses Bilgisi Üzerine Bir Deneme TDAY Belleten, TDK Yay. Ankara.