Kuruluşundan Günümüze Türkiye’de Radyo ve Televizyon Yayıncılığına Yönelik Yasal Düzenlemeler

Günümüzde de önemini koruyan geleneksel kitle iletişim araçları, özellikle radyo ve televizyon, 20. yüzyılın akışını belirleyen en önemli etkenlerden olmuş; siyasi, ekonomik, sosyolojik ve kültürel boyutta sayısız değişimde rol oynamışlardır. Bu alandaki yasal düzenlemeler ülkelere ve sistemlere göre farklılık göstermiş, temel olarak girişimcilerin elinde olan özel sektör yayıncılığı ve devlet tekelinde olan kamu yayıncılığı şeklinde iki farklı yönde ilerlemiştir. Teknolojik gelişmelerin yasa koyucuları isteyerek veya mecburen yeni düzenlemeler yapmaya yönlendirmesi de yayıncılık alanında sık görülen bir durum olmuştur ve günümüzde de bu alan aynı özelliğini korumaktadır. Türkiye’de elektromanyetik yayıncılığa yönelik ilk yasal düzenleme 1925 yılında gerçekleştirilmiş, ardından radyo yayınları gelişmiş ülkelerle neredeyse eşzamanlı olarak 1927 yılında başlamış; ancak düzenli televizyon yayınlarına diğer birçok ülkeye göre büyük bir gecikme ile 1968 yılında başlanabilmiştir. Başlangıcından günümüze çeşitli yasal ve anayasal düzenlemelerle örgütlenmeye ve işletilmeye çalışılan Türkiye’deki yayıncılık sistemi, ilk on yıllık kamu destekli özel sektör denemesinin ardından devlet tekeline geçmiş, 1964 yılında Türkiye Radyo Televizyon Kurumunun (TRT) kurulmasıyla bu kurum yaklaşık otuz yıl devletin bu alandaki tekel konumunu sürdürmüş, 1990’lara gelindiğinde yaşanan teknolojik gelişmeler, değişen dünya düzeni, liberalleşme, deregülasyon ve özelleştirme politikalarının etkisiyle Türkiye’de ticari radyo ve televizyon yayıncılığı başlamıştır. Ticari yayıncılığın başlangıcından bugüne kadar geçen yaklaşık otuz beş yıllık süre içinde anayasa ve yasalarda yapılan değişikliklerle yayıncılık alanı çağın gereklerine uygun olarak düzenlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma, Türkiye’de radyo ve televizyon yayıncılığına yönelik yasal düzenlemeleri, tarihsel süreç bağlamında ele alarak açıklamayı amaçlamaktadır.