Examination of Physical Education Teacher Candidates’ Cognitive Levels About the Concept of Environment With Word Association Test

Year 2025, Volume: 27 Issue: 3, 467 - 479, 31.12.2025

Neşe Döne Akkurt

Abstract

This study aimed to determine the cognitive structures of physical education and sports teacher candidates regarding the concept of environment through a word association test. The research was conducted with a total of 68 teacher candidates receiving education in the physical education and sports teaching department of Necmettin Erbakan University in the 2024-2025 academic year. A word association test was used to collect the research data. The concept of ‘environment’ was selected as the stimulus word in the word association test. The answers written by the teacher candidates were examined in 7 subcategories. It was determined that the physical education and sports teacher candidates associated the concept of "environment" with 142 different words. The strongest category in the cognitive structures of the physical education and sports teacher candidates regarding the concept of "environment" was the "social cultural environment" category. The findings obtained were discussed by comparing them with the relevant studies and inferences were made regarding environmental education. What we want to highlight in this study is the idea that environmental education is important at every stage of education for permanent behavioral change towards the environment. Since our physical education teacher candidates also have a very important place in this behavioral change, physical education and sports teacher education programs should be reviewed from this perspective.

Keywords

Cognitive Structure , Environmental Education , Physical Education , Word Association , Teacher Candidate

BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇEVRE KAVRAMI İLE İLGİLİ BİLİŞSEL DÜZEYLERİNİN KELİME İLİŞKİLENDİRME TESTİ İLE İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmada, Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla çevre kavramına yönelik bilişsel yapılarını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma 2024-2025 eğitim öğretim yılında Necmettin Erbakan üniversitesinin Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümünde eğitim alan toplam 68 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Araştırma verilerini toplamak için kelime ilişkilendirme testi kullanılmıştır. Kelime ilişkilendirme testinde ‘çevre’ kavramı uyarıcı kelime olarak seçilmiştir.
Öğretmen adaylarının yazdıkları cevaplar 7 alt kategoride incelenmiştir. Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının “çevre” kavramını 142 farklı kelime ile ilişkilendirdikleri belirlenmiştir. Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının “çevre” kavramı ile ilgili bilişsel yapılarında en güçlü kategori olarak “sosyal kültürel çevre” kategorisi belirmiştir. Elde edilen bulguları ilgili çalışmalarla karşılaştırılarak tartışılmış ve çevre eğitimine yönelik çıkarımlarda bulunulmuştur.
Bu çalışmada ön plana çıkarmak istediğimiz çevreye karşı kalıcı davranış değişimi için çevre eğitimi her eğitim basamağında önem arz etmektedir düşüncesidir. Beden eğitimi öğretmen adaylarımızın da bu davranış değişikliği için çok önemli bir yere sahip olması nedeni ile beden eğitimi ve spor öğretmenliği eğitim programlarının da bu bakış açısı ile gözden geçirilmesi gerekmektedir.

Ethical Statement

Çalışma tamamı ile orjinaldir. Herhangi bir proje ile bağlantısı yoktur.

Supporting Institution

Kurum desteği yoktur.

Thanks

Kurum desteği yoktur.

References

• 1. Akatan A. Üniversite Öğrencilerinin Çizgili Kas Konusunda Bilişsel Yapılarının ve Bu Bilişsel Yapılara İlişkin Alternatif Kavramların Kelime İlişkilendirme Testi ile Belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi, (2019) Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi Ve Spor Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi Konya
• 2. Akın A. Spor Turizminin Etkileri Üzerine Bir Alan Araştırması. Journal of Tourism and Gastronomy Studies (JOTAGS) 2015, 3 (2): 20-30.
• 3. Arık S, Yılmaz M. Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ve çevre kirliliğine yönelik metaforik algıları, Kastamonu Eğitim Dergisi, 2017, 25(3), 1147-1164.
• 4. Ayaz E, Karakaş H, Sarıkaya R. Sınıf Öğretmeni Adaylarının Nükleer Enerji Kavramına Yönelik Düşünceleri: Bağımsız Kelime İlişkilendirme Örneği. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, 2016, Fen Bilimleri Dergisi, 37, 42-54.
• 5. Babaoğlan Özdemir B, Akkurt ND, Babaoğlan,B, Kapat S, Gökoğlu E. “We are all the same in nature” TÜBITAK 4008 project evaluation. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 2024, 11(1). 145-166 .
• 6. Bahar M, Johnstone AH, Sutcliffe RG. Investigation of students' cognitive structure in elementary genetics through word association tests,1999 Journal of Biological Education, 33(3), 134-141.
• 7. Balcı, V, Koçak, F. Spor ve Rekreasyon Alanlarının Tasarımında ve Kullanımında Çevresel Sürdürülebilirlik. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi Journal of Sports and Performance Researches 2014
• 8. Baştürk, Z, Yılmaz, S, Saçıkara, A, Çam, M. Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Kuvvet Kavramları ile İlgili Bilişsel Yapıları: Kelime İlişkilendirme Testi. Necmettin Erbakan Üniversitesi 2024 Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 493-508.
• 9. Cevher Kalburan FN “Çocuklar İçin Çevresel Tutum Ölçeğı̇” ı̇le “Yenı̇ Ekolojı̇k Paradı̇gma Ölçeğı̇’nı̇n Geçerlı̇k Güvenı̇rlı̇k Çalışması ve Çevre Eğitı̇m Programının Etkı̇sı̇nı̇n iİncelenmesı̇”, Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri 2009 Enstitüsü, Ankara
• 10. Çalışkan K. Tasarımda Doğanın İzleri: Spor Dünyasında Biyomimikri Spor Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar XII 131-146, 2023
• 11. Çelik B, Çakmak M. 8. sınıf öğrencilerinin doğal afetlere ilişkin bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla incelenmesi. Mevzu: Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 773-796. https://doi.org/10.56720/mevzu.1331333 (2023).
• 12. Çetin T, Yel Ü. Kelime İlişkilendirme Testi Aracılığıyla Ortaokul Öğrencilerinin İklim Değişikliği Kavramına Yönelik Zihinsel Yapılarının İncelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi,(2022) 6(2), 244-255. https://doi.org/10.38015/sbyy.1194938
• 13. Çetinkaya G. Doğa sporlarına katılım çevre tutumunu etkiler mi? Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2015,13(2),137-142. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000278
• 14. Durmuş E, Sert AE. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Küresel Sorunlara İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ile İncelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi(2022) Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 1177-1193. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1096539
• 15. Ercan F, Taşdere A, Ercan N. Kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla bilişsel yapının ve kavramsal değişimin gözlenmesi (2010). Türk Fen Eğitimi Dergisi, 7(2), 136-154.
• 16. Ercengiz M, Kurt KS, Polat S. Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik duyarlılıklarının incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, 18(59). (2014)
• 17. Hamalosmanoğlu M. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunları Hakkındaki Görsel İmajlarının İncelenmesi. Öğretmen Eğitimi ve Öğretim, 2020, 1(1), 45-51.
• 18. Heımlıch JE. “Environmental Education Evaluation: Reinterpreting Education as a Strategy for Meeting Mission”, Evaluation and Program Planning, 2010, 33(2), 180-185.
• 19. Gürer B, Biçer M. Doğa sporları ile uğraşan bireylerin sakatlığa bağlı kaygı düzeylerinin incelenmesiJournal of Social and Humanities Sciences Research, 2021. 8(68), 823-830. http://dx.doi.org/10.26450/jshsr.2390
• 20. Güven E. Çevre sorunlarına yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi ve öğretmen adaylarının tutumlarının belirlenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 2013, 33(2), 411-430.
• 21. Güven İ, Yurdatapan M, Benzer E, Şahin F. Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ile sağlıklı yaşama yönelik tutumlarının değerlendirilmesi (2013). Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(4), 1431-1448.
• 22. Güzel P, Çoknaz D, Noordegraaf A. Sürdürülebilir Kalkınmanın Çevre Boyutunda Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) Uygulamaları ve Olimpiyat Organizasyonları Kapsamında İncelenmesi. 2009, Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe J. of Sport Sciences, 20 (2), 59–69
• 23. Kahyaoğlu M, Özgen N. Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi, Journal of Theoretical Educational Science, 2012. 5(2), 171-185.
• 24. Karaman T, Kayğusuz Ş, Yılmaz S. Olimpiyat Oyunlarında Yenilenebilir Enerji Kaynak Kullanımının Değerlendirilmesi, 2019. Journal of Health and Sport Sciences (JHSS), Vol.2, No.1,
• 25. Karatekin K, Elvan Ö. 8. Sınıf öğrencilerinin doğa kavramına ilişkin bilişsel yapıları, Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 2021 7(2), 220-249. https://doi.org/10.47615/issej.937294
• 26. Kaya B, Güdek O, Meydan Uygur S . Oryantiring ve Çöp Topla-Koş (Ploggıng) Eko Rekreasyon Faaliyetleri için Dijital Oyun Modeli Geliştirme, 2023. Turizm Akademik Dergisi, 10(1), 119-131.
• 27. Kaya MF. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre sorunlarına ilişkin algıları: Metafor analizi örneği. Electronic Turkish Studies, 2014. 9(2), 917-931.
• 28. Kayalı H. Sosyal bilgiler, türkçe ve sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları. Marmara Coğrafya Dergisi, 2010 . (21), 258-268.
• 29. Kayan Ürgün, G. Turizm Fakültesi Öğrencilerinin Boş Zaman ve Rekreasyon Kavramlarına Yönelik Bilişsel Yapıların İncelemesi. Karadeniz Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-16. (2023).
• 30. Keskin E, Örgün E. Kelime İlişkilendirme Testi Aracılığıyla Sürdürülebilir Turizm Olgusunun Kavramsal Analizi: Ürgüp Örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies 3/1 , 2015, 30-40(2015).
• 31. Kızılay, E. Fen bilgisi öğretmen adaylarının teknoloji kavramına ilişkin bilişsel yapılarının incelenmesi. International Journal of Social Humanities Sciences Research, 5(22), 1015-1021. https://doi.org/10.26450/jshsr.450 (2018).
• 32. Koçak F, Balcı V. Doğada yapılan sportif etkinliklerde çevresel sürdürülebilirlik. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi 2010 , 2(2), 213-222.
• 33. Kurt H, Ekici, G. Ankara-Turkey Biyoloji Öğretmen Adaylarının Bağımsız Kelime İlişkilendirme Testi ve Çizme-Yazma Tekniğiyle “Osmoz” Kavramı Konusundaki Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume ,2013, 8/12 Fall, p. 809-829
• 34. Küçükbaş Duman F, Atabek Yiğit E. Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Ekolojik Ayak İzi Farkındalıkları, Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 27(4), 265-280 (2022)
• 35. Mascarenhas M, Pereira E, Rosado A, Martins R. How has science highlighted sports tourism in recent investigation on sports’ environmental sustainability? A systematic review. Journal of Sport & Tourism, 2021, 25(1), 42-65.
• 36. MEB Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği Dersi (6, 7 veya 8. Sınıflar) Öğretim Programı/ Millî Eğitim Bakanlığı -Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı- Ankara, 2022.
• 37. Meydan D, Doğu S. “İlköğretim İkinci Kademe Öğrencilerinin Çevre Sorunları Hakkındaki Görüşlerinin Bazı Değişkenlere Göre Değerlendirilmesi”, Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 2008, 26, 267-277
• 38. Nacaroğlu O, Bozdağ T. Özel Yetenekli Çevre Sorunlarına Yönelik Algılarının Kelime İlişkilendirme Testi Kullanılarak İncelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2020. 40(2), 385-409.
• 39. Özata Yücel E, Özkan M. Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre algılarının kelime ilişkilendirme aracılığıyla belirlenmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(4), 41- 56. (2014).
• 40. Özaydın N. Müzik Öğretmen Adaylarının ‘Koro’ Kavramına Yönelik Bilişsel Yapıları. Milli Eğitim Dergisi, 2022. 51(235), 2197-2224. https://doi.org/10.37669/milliegitim.884904
• 41. Özgen N. Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Tutumları: Türkiye Örneği. Kastamonu Education Journal, 20(2), 403-422. (2012).
• 42. Özman C, Çetin A. Sürdürülebilirlik ve Spor. In: Zorba, E. & Yaşın, İ. (eds.), Spor Paradigmaları II. Özgür Yayınları,DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub208.c944 2023
• 43. Petek H. Sportif faaliyetlerden kaynaklanan çevre kirliliği sebebiyle Çevre Kanunu’na göre sorumluluk. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2005. 7(2), 165-226.
• 44. Polat G. 9. Sınıf Öğrencilerinin Çevreye İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Test Tekniği ile Tespiti. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 2013. 7(1), 97-120. https://doi.org/10.12973/nefmed155
• 45. Schmidt C. W. Putting the earth in play: Environmental awareness and sports. June 2006 Environmental Health Perspectives 114(5):A286-95 DOI: 10.1289/ehp.114-a286
• 46. Seyhan C. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 'Sıfır atık' anlayışındaki yapılarının kelime yöntemlerime testi ile incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2024.
• 47. Stoeglehner G. Strategicness–the core issue of environmental planning and assessment of the 21st century. Impact Assessment and Project Appraisal, 2020, 38(2), 141-145.
• 48. Şahin S, Akgün M. Doğanın Şifrelerini Keşfet Projesi. TÜBİTAK 4004 Proje Raporu. (2019).
• 49. Yaman B, Karakuş Aydoğan H, Cengiz Özgenç P. Perceptions of primary school 4th grade students about environmental problems and environmental educaiton. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2022, 6(10), 208-218.
• 50. Yanarateş E, Yılmaz A. Öğretmen adaylarının “Çevre Duyarlılığı” kavramına yönelik metaforik algıları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2020, 40(3), 1019-1050
• 51. Yazıcı AG. Toplumsal Dinamizm ve Spor. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 2014, Sayı: 3/1, s. 394-405, Türkiye
• 52. Yeşil M, Turan Y. Çevresel Duyarlılık Üzerine Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2020, 418-435.
• 53. Yıldırım A, Şimşek H. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. 2006, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• 54. Yılmaz A, Morgil Fİ, Aktuğ P, Göbekli İ. Ortaöğretim ve Üniversite Öğrencilerinin Çevre, Çevre Kavramları ve Sorunları Konusundaki Bilgileri ve Öneriler. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2002, 22(22), 156-162.
• 55. Yücel M., Altunkasa F, Güçray S, Uslu C, Peker N. Adana’da Çevre Duyarlılığı Düzeyinin ve Geliştirme Olanaklarının Araştırılması. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2006, 217-228.
• 56. Taşdere A, Özsevgeç T, Türkmen L. Bilimin Doğasına Yönelik Tamamlayıcı Bir Ölçme Aracı: Kelime İlişkilendirme Testi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 2014, 2(2), 129-144.
• 57. Tecimer Altınel Z, Hamalosmanoğlu M. Öğretmen adaylarının çevre kavramına yönelik bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi ile incelenmesi, 2024. Öğretmen Eğitimi ve Öğretim, 5(2), 34-50. https://doi.org/10.55661/jnate.1461871
• 58. Tekin N. Sürdürülebilir Tüketim ve Spor İlişkisi. (The Relationship of Sustainable Consumption and Sports). FOCUSS Spor Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2021. 2(1), 35-46.
• 59. Uzun B, İris H. Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Çevre ve Çevre Sorunlarına Yönelik Algılarının Kelime İlişkilendirme Testi Aracılığıyla Belirlenmesi. Social Science Development Journal ,2023, Volume: 8 Issue: 40 pp: 105-125 Doi Number : http://dx.doi.org/10.31567/ssd.1074
• 60. Internet Source: https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/turkiye-nin-ilk-cevreci-stadi-27279102 5.02.2025 Reached on.