Research Article

Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma

Volume: 37 Number: 1 January 31, 2026
EN TR

Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma

Abstract

Yaşçılık, bireylerin yaşı temel alınarak ayrımcılığa uğramaları anlamına gelmektedir. Kavram ilk olarak Robert N. Butler tarafından tanımlanmış ve yaşlı bireylerin dışlanması, küçümsenmesi ya da dezavantajlı konumlara itilmesi biçiminde açıklanmıştır. Butler’a (1969) göre yaşçılık; yaşlı bireylere yönelik önyargı, ayrımcılık ve stereotipleştirme süreçlerini içerir. Yaşçılık sadece toplumsal yapılar içinde değil, bireylerin kendi yaşlarına dair algılarında da ortaya çıkabilir. Bu bağlamda yaşçılık; açık (açıkça dışlayıcı söylemler), örtük (ince, iyi niyetli gibi görünen ama öznelliği yok sayan yaklaşımlar) ve kendine yönelik (bireyin kendi yaşına dair olumsuz kabulleri) biçimlerde tezahür edebilir (Levy, 2001; Nelson, 2002). Sosyal medya ortamlarında ise yaşçılık, hem görünür hem de dolaylı biçimlerde yeniden üretilen bir söylem alanı hâline gelmektedir. Bu çalışma, sosyal medya platformu X’de (Twitter) yer alan “yaşlılık” temalı paylaşımları yaşçılık söylemi bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel içerik çözümlemesi yöntemiyle yürütülen araştırmada, 2 Ocak – 6 Nisan 2025 tarihleri arasında “yaşlılık” kelimesini içeren 315 tweet toplanmıştır. Tweetler; söylem örüntüleri, tekrar eden temalar ve yaşçılık biçimleri açısından analiz edilmiş, içerikler “yaşlılığı küçümseyen söylemler”, “yaşlılar ile alay eden, şaka içerikli söylemler”, “yaşlılara acıyan söylemler” ve “kendine yaşçılık söylemleri” olarak dört kategoride incelenmiştir. Çalışma kapsamındaki yaşlılık temsilleri ayrıca; “yaşlılık zor”, “yaşlılık işte” gibi yaygın kalıp ifadeler ve emojili kullanımları üzerinden değerlendirilerek sınıflandırılmıştır. Bulgular, yaşlılık söyleminin sosyal medya kullanıcıları tarafından çoğunlukla mizahi, küçümseyici ve stereotipleştirici biçimde üretildiğini göstermektedir. Yaşlı bireylerin hem dışlayıcı hem de duygusal olarak çocuklaştırıcı bir dille temsil edilmesi, sosyal medya dilinde mikro yaşçılığın yaygınlığına işaret etmektedir.

Keywords

References

  1. Abay, A. R. ve Güngör, F. (2016). Yaşlılarla sosyal hizmet. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  2. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2020) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü İnternet Sitesi. 2020 Yaşlı Nüfus İstatistik Bülteni.
  3. https://www.aile.gov.tr/media/89041/yasli_nufus_istatistik_bulteni.pdf (Erişim tarihi:23.09.2025).
  4. Allen, J. O., Elias, L. K., & Greenwood, J. C. (2023). Differences and disparities in ageism affecting older US adults: A review. Current Epidemiology Reports, 10(1), 17–32. Doi: 10.1007/s40471-022-00316-6
  5. Akbuğa, F. (2025). Dijital Ayna: Sosyal Medyada Benlik Sunumları. Ütopya Yayınevi.
  6. Allen, J. O., Solway, E., Kirch, M., Singer, D. C., Kullgren, J. T., & Malani, P. N. (2022). Experiences of everyday ageism and the health of older US adults. JAMA Network Open, 5(6), e2217240. Doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.17240
  7. ASA (2024). Ageism Fact Sheet. Amerikan Yaşlılık Araştırmaları Derneği İnternet Sitesi. https://www.asaging.org/sites/default/files/2024-08/Ageism%20Fact%20Sheet%20-%20Ageism%20Awareness%20Day_0.pdf (Erişim tarihi 11.01.2025).
  8. https://thischairrocks.com/wp-content/uploads/2016/02/ConsciousnessRaisingBooklet.pdf (Erişim tarihi: 03.01.2025).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sociology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 31, 2026

Submission Date

April 17, 2025

Acceptance Date

November 6, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 37 Number: 1

APA
Akbuğa, F. (2026). Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma. Toplum Ve Sosyal Hizmet, 37(1), 79-106. https://doi.org/10.33417/tsh.1678693
AMA
1.Akbuğa F. Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37(1):79-106. doi:10.33417/tsh.1678693
Chicago
Akbuğa, Fulya. 2026. “Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma”. Toplum Ve Sosyal Hizmet 37 (1): 79-106. https://doi.org/10.33417/tsh.1678693.
EndNote
Akbuğa F (January 1, 2026) Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 1 79–106.
IEEE
[1]F. Akbuğa, “Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma”, Toplum ve Sosyal Hizmet, vol. 37, no. 1, pp. 79–106, Jan. 2026, doi: 10.33417/tsh.1678693.
ISNAD
Akbuğa, Fulya. “Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37/1 (January 1, 2026): 79-106. https://doi.org/10.33417/tsh.1678693.
JAMA
1.Akbuğa F. Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37:79–106.
MLA
Akbuğa, Fulya. “Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma”. Toplum Ve Sosyal Hizmet, vol. 37, no. 1, Jan. 2026, pp. 79-106, doi:10.33417/tsh.1678693.
Vancouver
1.Fulya Akbuğa. Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026 Jan. 1;37(1):79-106. doi:10.33417/tsh.1678693