A Study on the Analysis of Ageist Discourse on Social Media

Öz

Ageism refers to discrimination against individuals based on their age. The concept was first introduced by Robert N. Butler (1969), who described it as the exclusion, marginalization, or relegation of older adults to disadvantaged positions. Within social media environments, ageism has become a discursive space that is reproduced both explicitly and implicitly. This study aims to examine ‘old age’ themed posts on the social media platform X (Twitter) within the context of ageist discourse and to contribute to the literature by revealing how digital environments reproduce and make visible various forms of prejudice and discrimination. Using qualitative content analysis, a total of 300 tweets containing the keyword “old age” were collected between January 2nd and April 6th, 2025. The tweets were analyzed in terms of discursive patterns, recurring themes, and forms of ageism. The content was examined under four categories: (1) “discourses that belittle old age”, (2) “humorous or mocking discourses about older adults”, (3) “pitying discourses” and (4) “self-directed ageist expressions”. Representations of old age within the scope of the study were further classified according to frequently used idiomatic expressions- such as “old age is hard” and “this is what aging looks like”- as well as posts accompanied by emojis. The findings indicate that discourses on aging are predominantly constructed by social media users in a humorous, dismissive, and stereotypical manner. The representation of older individuals through both exclusionary language and emotionally infantilizing expressions highlights the prevalence of micro-ageism in social media discourse.

Anahtar Kelimeler

• aging studies
• ageism
• social media
• digital culture

Yaşçılık Söyleminin Sosyal Medyada Analizi Üzerine Bir Çalışma

Öz

Yaşçılık, bireylerin yaşı temel alınarak ayrımcılığa uğramaları anlamına gelmektedir. Kavram ilk olarak Robert N. Butler tarafından tanımlanmış ve yaşlı bireylerin dışlanması, küçümsenmesi ya da dezavantajlı konumlara itilmesi biçiminde açıklanmıştır. Butler’a (1969) göre yaşçılık; yaşlı bireylere yönelik önyargı, ayrımcılık ve stereotipleştirme süreçlerini içerir. Yaşçılık sadece toplumsal yapılar içinde değil, bireylerin kendi yaşlarına dair algılarında da ortaya çıkabilir. Bu bağlamda yaşçılık; açık (açıkça dışlayıcı söylemler), örtük (ince, iyi niyetli gibi görünen ama öznelliği yok sayan yaklaşımlar) ve kendine yönelik (bireyin kendi yaşına dair olumsuz kabulleri) biçimlerde tezahür edebilir (Levy, 2001; Nelson, 2002). Sosyal medya ortamlarında ise yaşçılık, hem görünür hem de dolaylı biçimlerde yeniden üretilen bir söylem alanı hâline gelmektedir. Bu çalışma, sosyal medya platformu X’de (Twitter) yer alan “yaşlılık” temalı paylaşımları yaşçılık söylemi bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel içerik çözümlemesi yöntemiyle yürütülen araştırmada, 2 Ocak – 6 Nisan 2025 tarihleri arasında “yaşlılık” kelimesini içeren 315 tweet toplanmıştır. Tweetler; söylem örüntüleri, tekrar eden temalar ve yaşçılık biçimleri açısından analiz edilmiş, içerikler “yaşlılığı küçümseyen söylemler”, “yaşlılar ile alay eden, şaka içerikli söylemler”, “yaşlılara acıyan söylemler” ve “kendine yaşçılık söylemleri” olarak dört kategoride incelenmiştir. Çalışma kapsamındaki yaşlılık temsilleri ayrıca; “yaşlılık zor”, “yaşlılık işte” gibi yaygın kalıp ifadeler ve emojili kullanımları üzerinden değerlendirilerek sınıflandırılmıştır. Bulgular, yaşlılık söyleminin sosyal medya kullanıcıları tarafından çoğunlukla mizahi, küçümseyici ve stereotipleştirici biçimde üretildiğini göstermektedir. Yaşlı bireylerin hem dışlayıcı hem de duygusal olarak çocuklaştırıcı bir dille temsil edilmesi, sosyal medya dilinde mikro yaşçılığın yaygınlığına işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• yaşlılık çalışmaları
• yaşçılık
• sosyal medya
• dijital kültür

Kaynakça

1. Abay, A. R. ve Güngör, F. (2016). Yaşlılarla sosyal hizmet. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
2. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2020) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü İnternet Sitesi. 2020 Yaşlı Nüfus İstatistik Bülteni.
3. https://www.aile.gov.tr/media/89041/yasli_nufus_istatistik_bulteni.pdf (Erişim tarihi:23.09.2025).
4. Allen, J. O., Elias, L. K., & Greenwood, J. C. (2023). Differences and disparities in ageism affecting older US adults: A review. Current Epidemiology Reports, 10(1), 17–32. Doi: 10.1007/s40471-022-00316-6
5. Akbuğa, F. (2025). Dijital Ayna: Sosyal Medyada Benlik Sunumları. Ütopya Yayınevi.
6. Allen, J. O., Solway, E., Kirch, M., Singer, D. C., Kullgren, J. T., & Malani, P. N. (2022). Experiences of everyday ageism and the health of older US adults. JAMA Network Open, 5(6), e2217240. Doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.17240
7. ASA (2024). Ageism Fact Sheet. Amerikan Yaşlılık Araştırmaları Derneği İnternet Sitesi. https://www.asaging.org/sites/default/files/2024-08/Ageism%20Fact%20Sheet%20-%20Ageism%20Awareness%20Day_0.pdf (Erişim tarihi 11.01.2025).
8. https://thischairrocks.com/wp-content/uploads/2016/02/ConsciousnessRaisingBooklet.pdf (Erişim tarihi: 03.01.2025).

9. Arun, Ö. (2020). Antalya Yaşlılık Araştırması: Temel Bulgular ve Yerel Yönetimlere Öneriler. Senex Yaşlanma Çalışmaları Derneği Yayınları.
10. Ayalon, L., & Tesch-Römer, C. (Ed.). (2018). Contemporary perspectives on ageism. Springer.
11. Bargh, J. A. (1996). Automaticity in Social Psychology. E. T. Higgins & A. W. Kruglanski (Ed.), Social psychology: Handbook of basic principles,169–183. The Guilford Press.
12. BBC (8 Kasım, 2017) Twitter to Expand 280-character tweets. BBC İnternet Sitesi. https://www.bbc.com/news/technology-41900880 (Erişim tarihi: 22.06.2025).
13. Bonilla-Silva, E. (2010). Racism without racists: Color-blind racism and the persistence of racial inequality in America. Rowman & Littlefield.
14. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. Doi: 10.1191/1478088706qp063oa
15. Bugental, D. B., & Hehman, J. A. (2007). Ageism: A review of research and policy implications. Social Issues and Policy Review, 1, 173–216.
16. Bulut, M. (2015). Kültürel Bağlamda Yaşlılık. Yetişkinlik ve Yaşlılık Gelişimi ve Psikolojisi içinde, Editörler: Hasan Bacanlı-Şerife (Işık) Terzi, 391-416. Açılım Kitap.
17. Butler, R. N. (1969). Ageism: Another form of bigotry. The Gerontologist, 9(4), 243–246. Doi: https://doi.org/10.1093/geront/9.4_Part_1.243.
18. Ceylan, H. & Durğun, K. N. (2024). Türkiye’de sosyal bilimler alanında yaşlı ayrımcılığı konusunda yazılmış lisansüstü tezlerin içerik analizi. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 7(10), 749–762. Doi: https://doi.org/10.26677/TR1010.2024.1461
19. Çayır, K. (2012). Yaşçılık/yaşa dayalı ayrımcılık. “Ayrımcılık: Çok boyutlu yaklaşımlar” içinde. der. K. Çayır & M. Ayan Ceyhan. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
20. Çiçek, N., & Mercan, B. (2021). Covid-19 Pandemisinin Türkiye’de Yaşlılığın ve Yaşlıların Algılanma Biçimine Etkileri ve Yaşlıların Toplumsal İmajını İyileştirmeye Yönelik Kamusal Politika Önerileri. TÜBİTAK SOBAG Projesi. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/621470/covid-19-pandemisinin-turkiyede-yasliligin-ve-yaslilarin-algilanma-bicimine-etkileri-ve-yaslilarin-toplumsal-imajini-iyilestirmeye-yonelik-kamusal-politika-onerileri (Erişim tarihi: 23.05.2025).
21. Çilingiroğlu, N. ve Demirel, S. (2004). Yaşlılık ve yaşlı ayrımcılığı. Türk Geriatri Dergisi, 4 (7), 225-230.
22. Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex. University of Chicago Legal Forum, 1989(1), 139–167.
23. Datareportal (2025) X Users, Stats, Data and Trends for 2025. Datareportal İnternet Sitesi. https://datareportal.com/essential-x-stats (Erişim tarihi 23.06.2025).
24. de la Fuente-Nunez, V., Cohn-Schwartz, E., Roy, S. Ve Ayalon, L. (2021). Scoping Review on Ageism against Younger Populations. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(8): 3988. Doi: https://doi.org/10.3390/ijerph18083988.
25. Ellison, N. B. & Boyd, D.M. (2007). Social Network Sites: Definition, History and Scholarship. Journal of Computer-Mediated Communication, Volume 13, Issue 1, 210–230. Doi: http://dx.doi.org/10.1111/j.1083-6101.2007.00393.x
26. Erik, H. E., Kuzu, A., Aydın, C., Yıldız, M., Keskinkılıç, H. G., Şengelen, M. & Aslan, D. (2019). Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi’nde yaşlanma ve ilgili ölçütlerin değerlendirilmesi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 28(1), 17–25. Doi: https://doi.org/10.17942/sted.378109
27. Esendemir, E. (2021). Türkiye’de yaşlılık algısı: Yaşlı ayrıcalığı ve ayrımcılığı üzerine bir inceleme. Maarif Mektepleri Uluslararası Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 4(2), 74–86. Doi: https://doi.org/10.47155/mamusbbd.1011701
28. Fuchs, C. (2021). Social Media: A Critical Introduction. Sage.
29. Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity. Prentice-Hall.
30. Gökçeoğlu B., Ş. (2017). Sosyal güvenlik hakkı açısından yaşlı bakımı. Onikilevha Yayıncılık.
31. Hsieh, H. F. & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. Doi: https://doi.org/10.1177/1049732305276687
32. İçli, G. (2016). Sosyal Statü ve Rol Bağlamında Yaşlılık. İçinde Harun Ceylan (Ed.), Yaşlılık Sosyolojisi (s. 41-59). Nobel Yayıncılık.
33. Jimenez-Sotomayor, M. R., Gomez-Moreno, C., & Soto-Perez-de-Celis, E. (2020). Coronavirus, ageism, and Twitter: An evaluation of tweets about older adults and COVID-19. Journal of the American Geriatrics Society, 68(8), 1661–1665. Doi: 10.1111/jgs.16508
34. Kaya, M. (2020). Koronavirüs salgınında yaşlılar nasıl hedef haline geldi? SETA-Perspektif. Sayı 271.
35. Keller, M.L., Leventhal, E.A. & Larson, B. (1989). Aging: The lived experience. The International Journal of Aging and Human Development, 29 (1), 67-82.
36. Kurtkapan, H. (2017). Kentleşme Sürecinde Yaşlılık Ve Yerel Yönetim Uygulamaları: İstanbul Örneği. (Doktora tezi). Ulusal Tez Merkezi. (Sıra Numarası: 465726).
37. Kwak, H., Lee, C., Park, H. & Moon, S. (2010). What is Twitter, a social network or a news media? Proceedings of the 19th International Conference on World Wide Web, 591–600.
38. Levy, B. (2009). Stereotype embodiment: A psychosocial approach to aging. Current Directions in Psychological Science, 18(6), 332–336. Doi: 10.1111/j.1467-8721.2009.01662.x
39. Levy B. R. (2001) Eradication of ageism requires addressing the enemy within. Gerontologist. 41(5):578-9; discussion 580. doi: 10.1093/geront/41.5.578. PMID: 11574700.
40. Levy, B. R., & Banaji, M. R. (2002). Implicit ageism. In T. D. Nelson (Ed.), Ageism: Stereotyping and prejudice against older persons (pp. 49–75). The MIT Press.
41. Lewis, H. M. (2023). Age-related microaggressions: A follow-up descriptive study. (Master tezi). Cornerstone Minnesota State University. https://cornerstone.lib.mnsu.edu/etds/1292/ (Erişim tarihi: 23.12.2024).
42. Loos, E. F., & Ivan, L. (2018). Visual ageism in the media. In L. Ayalon & C. Tesch-Römer (Eds.), Contemporary perspectives on ageism (pp. 163–176). Springer.
43. Lyons, I. (2009). Public Perceptions of Older People and Aging. Dublin: NCPOP (Natşonal Clinic Programme for Older People). https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=0521076f791c19d3f0e26ba1925595453c6f1e68 (Erişim tarihi: 11.12.2024).
44. Lotan, G., Graeff, E., Ananny, M., Gaffney, D. & Pearce, I. (2011). The Arab Spring: The Revolutions Were Tweeted: Information Flows during the 2011 Tunisian and Egyptian Revolutions. International Journal of Communication, 5, 1375–1405.
45. Macnicol, J. (2006). Age discrimination: An historical and contemporary analysis. Cambridge University Press.
46. Mayring, P. (2000). Qualitative Content Analysis. Forum Qualitative Sozialforschung Forum: Qualitative Social Research, 1(2). Doi: https://doi.org/10.17169/fqs-1.2.1089
47. Myers, G. D. (2017). Sosyal Psikoloji. Nobel Yayıncılık.
48. Nelson, T.D. (ed.). (2002). Ageism: Stereotyping and prejudice against older persons. MIT Press.
49. Ng, R., & Indran, N. (2023) Videos about older adults on TikTok. PLoS ONE, 18(8): e0285987. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0285987
50. Özkurt, V. (2020). Yaşlanma ve yaşlılık bağlamında sosyal adaletsizlik. İçinde Şahin, S.D. (Ed.), Yaşlılık sosyolojisi (ss. 223–247). Ekin Yayınevi.
51. Özkurt, V. (2021). Dünü, bugünü ve geleceği ile yaş ayrımcılığı. In B. Varışlı (Ed.), Değişen toplumda yaşlanma ve yaşlılık (pp. 93–121). Nobel Yayıncılık.
52. Özmete (2022) SETA Türkiye’de Yaşlılık Algısı Paneli Oturumu. Ankara Üniversitesi YAŞAM İnternet Sitesi. https://yasam.ankara.edu.tr/2022/10/31/turkiyede-yaslilik-algisi/ (Erişim tarihi: 23.11.2024).
53. Pager, D., & Shepherd, H. (2008). Discrimination in the 21st century: An empirical overview. Annual Review of Sociology, 34, 181–209. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.33.040406.131740
54. Palmore, E.B. (1999) Ageism: Negative and Positive. 2nd Edition. Springer.
55. Ryan, E. B., Jin, Y., Anas, A. P., & Luh, J. J. (2004). Communication beliefs about youth and old age in Asia and Canada. Journal of Cross-Cultural Gerontology, 19(4), 343–360. Doi: https://doi.org/10.1023/B:JCCG.0000044688.27282.7b
56. Schramm, E., Yang, C. C., Chang, C. H., Mulhorn, K., Yoshinaga, S., & Huh-Yoo, J. (2023). Examining public awareness of ageist terms on Twitter: Content analysis. JMIR Aging, 6, e41448. Doi: 10.2196/41448
57. Steverink, N., Westerhof, G.J., Bode, C. & Dittman-Kohli, F. (2001). The personal experience of aging, individual resources and subjective well-being. The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 56(6), 364-373.
58. Strauss, A. & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Sage Pub.
59. Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (33–47). Brooks/Cole.
60. Taşdelen, B. (2020). COVID-19 salgın sürecinde yaşlılığa bakış: 280 karakter yaşlılar hakkında ne söylüyor?. Turkish Studies, 15(6), 877–891. Doi: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.44432
61. Tekin, A. (2020) Yaşlılığa ilişkin sosyolojik yaklaşımlar.İçinde Şahin, S.D. (Ed.), Yaşlılık Sosyolojisi (ss. 15–34). Ekin Yayınevi.
62. Tesch-Römer, C., & Ayalon, L. (2018). Contemporary perspectives on ageism: Conceptual and methodological issues. In L. Ayalon & C. Tesch-Römer (Eds.), Contemporary perspectives on ageism (pp. 1–10). Springer.
63. Tuncay, A.C. (2012). Geciken Yaşlılık ve Zorunlu Emeklilik Üzerine. SGD-Sosyal Güvenlik Dergisi, 2(2), 0-0.
64. Tunçay, G. Y. (2020). Toplumda yaşa bağlı ayrımcılık. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 1–5.
65. TÜİK. (2025). İstatistiklerle yaşlılar, 2024. TÜİK İnternet Sitesi. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2024-54079 (Erişim tarihi: 23.05.2025).
66. United Nations. (2023). World social report 2023: Leaving no one behind in an ageing world. United Nations, Department of Economic and Social Affairs. https://desapublications.un.org/publications/world-social-report-2023
67. Uysal, T. M. & Eren, T. G. (2020). COVID-19 salgın sürecinde sosyal medyada yaşlılara yönelik ayrımcılık: Twitter örneği. Turkish Studies, 15(4), 1147–1162. Doi: 0.7827/TurkishStudies.44396
68. WHO. (2021). Global report on ageism. World Health Organization İnternet Sitesi. https://www.who.int/teams/social-determinants-of-health/demographic-change-and-healthy-ageing/combatting-ageism/global-report-on-ageism (Erişim tarihi: 11.02.2025).
69. van Dijk, T. A. (1993). Elite discourse and racism. Newbury Park. Sage.
70. Vincent, J. A. (2003). Old age. Routledge.