TÜRKİYE’DEKİ SAĞLIK SOSYOLOJİSİ DERS KİTAPLARININ ELE ALDIKLARI KONULAR BAKIMINDAN İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 26, 1 - 17, 17.12.2025

İsmail Öz

https://doi.org/10.46218/tshd.1659060

Öz

Türkiye’de 20.yüzyılın ikinci yarısından itibaren akademik bir uğraş olarak belirmeye başlayan sağlık sosyolojisi çalışmaları, bir ders olarak üniversitelerin çeşitli programlarında yer almayı başarmıştır. Buna paralel olarak yayımlanan sağlık sosyolojisi ders kitaplarının sayısında da bir artış yaşanmıştır. Ancak yaşanan artışa rağmen, ders kitaplarını inceleyen güncel bir çalışmanın olmadığı görülmüştür. Çalışmanın amacı, Türkiye’de sağlık sosyolojisi ders kitaplarını konu içerikleri bakımından incelemek ve sağlık sosyolojisinin güncel konularını tespit etmektir. Bu amaçla nitel yaklaşımın benimsendiği çalışmada 2001-2023 yılları arasında yayımlanan 19 sağlık sosyolojisi ders kitabı doküman analizi ile incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda yıllar içerisinde Türkiye’de sağlık sosyolojisi ders kitaplarının ele aldığı konular açısından giderek zenginleştiği ve disiplinler arası bir perspektif sunduğu görülmüştür. Ayrıca sağlık reformu, medya ve sağlık ilişkisi, medikalizasyon, halk sağlığı ve yaşlılık, sağlık turizmi, sağlıkta şiddet, hastane sosyolojisi, göç ve sağlık, uluslararası sağlık organizasyonları, sağlık teknolojisinin sosyal etkileri ve son olarak engelliliğin sağlık sosyolojisi ders kitaplarında ele alınan en güncel konular olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

: Sağlık sosyolojisi , Sağlık eğitimi , Ders kitabı , Türkiye’de sağlık sosyolojisi , Sağlık sosyolojisi konuları

Kaynakça

• Açıkgöz, R. (2021). Hastalık, Sağlık ve Toplum: Bir Sağlık Sosyolojisi İncelemesi. DBY Yayınları.
• Adak, N. (Ed.). (2016). Sağlık Sosyolojisinde Güncel Tartışmalar. Nobel Yayınları.
• Akkaş, İ. (2022). Sağlık ve Hastalık Sosyolojisi: Sağlık ve Hastalık Kavramlarının Sosyolojik Boyutu. Eğitim Yayınevi.
• Alptekin, M. Y. (Ed.). (2024). Sağlık Sosyolojisi. Nobel Yayınları.
• Aycan, N. (2002). Sağlık Yüksekokulları İçin Sağlık Sosyolojisi. Celal Bayar Üniversitesi Yüksek Öğrenim Vakfı.
• Baloğlu, B. (2006). Ekonomik ve Sosyolojik Bakış Açısıyla Sağlık ve Hastalık. Der Yayınları.
• Bayhan, V. (Ed.). (2023). Sağlık Sosyolojisi. ATA-AÖF.
• Blackwell, E. (1902a). Essays In Medical Sociology (C. 1). Ernest Bell. Geliş tarihi gönderen https://archive.org/details/39002006316815.med.yale.edu/page/n5/mode/2up
• Blackwell, E. (1902b). Essays In Medical Sociology (C. 2). Ernest Bell. Geliş tarihi gönderen https://archive.org/details/39002006316807.med.yale.edu/page/n3/mode/2up
• Can, İ. (2019). Sağlık Olsun: Sağlığın Toplumsal Görünümleri. Çizgi Kitabevi.
• Cirhinlioğlu, Z. (2001). Sağlık Sosyolojisi. Nobel Yayınları.
• Cockerham, W. C. ve Ritchey, F. J. (1997). Dictionary of Medical Sociology. Greenwood Press.
• Çotuksöken, Y. (2018). Üniversite Ders Kitapları Hazırlama İlkeleri ve Süreçleri (Üniversitelerde Okutulmak Üzere Hazırlanmış Türk Dili Ders Kitabı, Bir Uygulama Bir Deneyim: “Uygulamalı Türk Dili". 12-14 Nisan 2018 Ders Kitapları Uluslararası Sempozyumu Tam Metin Bildiriler, İstanbul.
• Daşlı, Y. & Bulut, E. (Ed.). (2019). Sağlık Sosyolojisi. Anı Yayıncılık.
• Durkheim, E. (2002). İntihar (Özer Ozankaya, Çev.). Cem Yayınevi.
• Ecevit, M. (1999). Sunuş. İçinde A. Kasapoğlu, Sağlık Sosyolojisi: Türkiye’den Araştırmalar. Sosyoloji Derneği.
• Engels, F. (2013). İngiltere’de Emekçi Sınıfların Durumu (Oktay Emre, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Erdem, R. (Ed.). (2020). Sağlık ve Hastalık Sosyolojisi: Düşünürler ve Düşünceler. Nobel Yayınları.
• Eğribel, E. ve Yıldırım, Y. (Ed.). (2019). Sağlık Sosyolojisine Giriş. Doğu Kitabevi.
• Güven, S. (2015). Türkiye’de Sağlık Sosyolojisi Çalışmaları. İstanbul University Journal of Sociology, 3(29), 127-164. https://doi.org/10.16917/sd.20344
• Hollingshead, A. B. (1973). Medical Sociology: A Brief Review. The Milbank Memorial Fund Quarterly. Health and Society, 51(4), 531-542. https://doi.org/10.2307/3349632
• Hollingshead, A. B. ve Redlich, F. C. (1954). Social Stratification and Schizophrenia. American Sociological Review, 19(3), 302-306. https://doi.org/10.2307/2087761
• Jabbari, A. (2020). Tıp Sosyolojisi/Sağlık Sosyolojisi. Gece Kitaplığı.
• Kasapoğlu, A. (1999). Sağlık Sosyolojisi: Türkiye’den Araştırmalar. Sosyoloji Derneği.
• Kendall, P. L. ve Merton, R. K. (1958). Medical Education As Social Process. Içinde E. Gartly Jago (Ed.), Patients, Physicians and Illness (ss. 321-323). The Free Press. Geliş tarihi gönderen http://archive.org/details/patientsphysicia0000unse
• Kendall, P. L. ve Reader, G. G. (1972). Contributions of Sociology to Medicine. Içinde H. E. Freeman, S.
• Kılıç, M. (Ed.). (2019). Tarihsel Bir Perspektiften Sağlık Sosyolojisi. Nobel Tıp Kitabevleri.
• Kızılçelik, S. (1996). Türkiye’nin Sağlık Sistemi: Bir Medikal Sosyoloji Denemesi. Saray Kitabevleri.
• Levine, & L. G. Reeder (Ed.), Handbook of medical sociology (2. bs). Englewood Cliffs, N.J., Prentice-Hall. Geliş tarihi gönderen http://archive.org/details/handbookofmedica00howa
• Martineau, H. (1834). Letter to the Deaf . Tait’s Edinburg Magazine, 1(3), 174-179. Geliş tarihi gönderen www.google.ca/books/edition/Tait_s_Edinburgh_Magazine/5SdAAQAAMAAJ
• Mayring, P. (2011). Nitel Sosyal Araştırmaya Giriş (Adnan Gümüş ve M. Sezai Durgun, Çev.). BilgeSu Yayıncılık. McIntire, C. (1991). The Importance of the Study of Medical Sociology. Sociological Practice, 9(1), 30-37. Mechanic, D. (1978). Medical Sociology (2. bs). The Free Press.
• Öngören, B. (2021). Sağlıklı Toplum. Nobel Yayıncılık.
• Özben, M. ve Öz, İ. (Ed.). (2016). Sağlık Sosyolojisi. ATA-AÖF.
• Özçelik Adak, N. (2002). Sağlık Sosyolojisi: Kadın ve Kentleşme. Birey Yayıncılık.
• Özer, K. ve Çetin Aydın, G. (Ed.). (2024). Güncel Gelişmeler Işığında Sağlık Sosyolojisi. Nobel Yayıncılık.
• Özer, Ö. ve Şantaş, F. (Ed.). (2019). Sosyolojik Boyutlarıyla Sağlık. Nobel Yayıncılık.
• Parsons, T. (1964). The Social System (5. bs). The Free Press of Glencoe.
• Rohani, A. ve Makkizadeh, F. (2022). Mapping the Intellectual Structure of Medical Sociology: A Co-Word Analysis. Iranian Journal of Public Health, 51(5), 1161-1171. https://doi.org/10.18502/ijph.v51i5.9431
• Sarı, Ö. ve Atılgan K. G. (2012). Sağlık Sosyolojisi: Hastalık ve Sağlığa İlişkin Kavramsal Tartışmalar. Karatay Akademi.
• Sarı, Ö. ve Yıldız, H. (Ed.). (2016). Sağlık Sosyolojisi. Lisans Yayıncılık.
• Simmel, G. (2020). Bireysellik ve Kültür (3. bs). Metis Yayınları.
• Straus, R. (1957). The Nature and Status of Medical Sociology. American Sociological Review, 22(2), 200- 204. https://doi.org/10.2307/2088858
• Tecim, E. (Ed.). (2016). Sağlık Sosyolojisi Yazıları. Açılım Kitap.
• Tecim, E. (2017). Sağlık Sosyolojisi. İUAÖF.
• Tecim, E. (2018). Sağlık Sosyolojisi. Çizgi Kitabevi.
• Türkdoğan, O. (1965). Türk Köy Sosyolojisine Yardımcı Olması Bakımından Medikal Sosyoloji, Saha ve Problemleri. Sosyoloji Konferansları Dergisi, (6), 45-59. Geliş tarihi gönderen https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/100976
• Türkdoğan, O. (1972). Doğu Anadolu’da Sağlık-Hastalık Sisteminin Toplumsal Araştırması: Erzurum’da Bir Kasabanın Medikal Sosyolojik Yapısı. Atatürk Üniversitesi Yayınları.
• Üniversitelerarası Kurul. (2024). Sosyal, beşerî ve idari bilimler temel alanı başvuru şartları (Mart 2024 dönemi). Üniversitelerarası Kurul. https://www.uak.gov.tr/Documents/docentlik/2024/2024-mart-donemi/basvuru-sartlari/sosyalBeseriVeIdariBilimlerTemelAlani_08032024.pdf
• Warbasse, J. P. (1909). Medical Sociology. D. Appleton and Company. Geliş tarihi gönderen https://archive.org/details/medicalsociology00warb
• Wells, N., & Dolch, N. (2001). Introduction: Medical sociology - Issues for the new millennium. Sociological Spectrum, 21(3), 237-245. https://doi.org/10.1080/027321701300201966
• Willis, E. (2015). Talcott Parsons: His Legacy and the Sociology of Health and Illness. İçinde F. Collyer (Ed.), The Palgrave Handbook of Social Theory in Health, Illness and Medicine (ss. 207-221). Palgrave Macmillan. Writing a Textbook | Springer—International Publisher. (t.y.). Geliş tarihi 27 Aralık 2024, gönderen https://www.springer.com/gp/authors-editors/book-authors-editors/your-publication-journey/writing-a-textbook?srsltid=AfmBOopagykrcll-lSPojncTfx2K4IUINtRq4NQ5Yjv778JWNPe-LAt7
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel araştırma Yöntemleri (11. bs). Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, N., Sarı, B., & Erdem, R. (2024). Lisansüstü Tezler Perspektifinden Sağlık Sosyolojisi İle İlgili Disiplinlerin Tespiti. International Journal of Health Sociology, 1(1), Article 1. https://ijheso.com/ mod=makale_tr_ozet&makale_id=50696
• T.C. Resmî Gazete. (2018, 27 Haziran). Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği (Bakanlar Kurulu Karar No:2018/11834). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=201811834&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5
• Türkiye Bilimler Akademisi. (2024). TESEP-TECEP 2008-2024 (Bilimsel Telif Eser Ödülleri). Türkiye Bilimler Akademisi. https://www.tuba.gov.tr/files/oduller/tesep/TESEP-TECEP%202008-2024.pdf