Araç Kullanırken Müzik Dinlemek, Sürücü Dürtüselliği, Trafik Ortamının Risk Seviyesi ile Sürücü Davranışları ve Risk Algısı Arasındaki İlişki
Abstract
Müzik dinlemek, çoğu yol kullanıcısının sergilediği davranışlardan biridir. Ayrıca, dürtüsellik gibi insan faktörü ile ilgili değişkenler ve trafik ortamını etkileyen fiziksel faktörler sürücülerin riskli sürücü davranışlarını etkilemektedir. Bu çalışma kapsamında, araç kullanırken müzik dinlemek, sürücü dürtüselliği ve trafik ortamının risk seviyesi ile sürücülerin risk algısı ve davranışları arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Bu doğrultuda, 50 sürücüden (37 erkek, 13 kadın) veri toplanmıştır. Katılımcılar, çalışma öncesinde, sürüş sırasında müzik dinleyecekleri deney grubu ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba rasgele atanmıştır. Katılımcılar iki farklı (düşük ve yüksek riskli) simülasyon senaryosu, demografik bilgi formu, sürüş senaryolarına ilişkin risk algısı sorusu ve Dürtüsel Sürücü Ölçeği’nden oluşan bataryayı tamamlamıştır. Müzik dinlemenin sürüş simülatöründeki sürücü davranışları için bir etkisi olmazken, işlevsiz dürtüselliğin, farklı risk seviyesine sahip iki trafik ortamında da sürücü davranışı ile anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu bulunmuştur. Yüksek işlevsiz dürtüselliğe sahip bireyler, yüksek ve düşük riskli senaryolarda daha hızlı araç kullanmış ve yüksek riskli senaryoda hızlarını daha fazla değiştirmiş, şeridin daha solunda araç kullanmış ve bulunduğu şeridi daha fazla değiştirmiştir. Bulgular, işlevsiz dürtüselliğin farklı trafik ortamlarında sürücü davranışlarını etkileyen faktörlerden biri olduğunu ve yol güvenliği açısından daha fazla araştırma yapılması gerekliliğini sunmaktadır.
Keywords
References
- Arce, E. ve Santisteban, C. (2006). Impulsivity: A review. Psicothema, 18(2), 213–220.
- Barratt, E. S. (1972). Anxiety and impulsiveness: toward a neuropsychological model. In: Spielberger, C. (Ed.), Current Trends in Theory and Research, Vol. 1. Academic Press, New York, 195–222.
- Barratt, E. S. (1985). Impulsiveness subtraits: Arousal and information processing. Motivation, Emotion, and Personality, 5, 137–146.
- Beh, H. C. ve Hirst, R. (1999). Performance on driving-related tasks during music. Ergonomics, 42(8), 1087–1098.
- Bıçaksız, P. (2015). The Differential Associations of Functional and Dysfunctional Impulsivity with Driver Behaviors and Skills, Accidents and Offences (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
- Bıçaksız, P. ve Özkan, T. (2016). Developing the Impulsive Driver Behavior Scale. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 43, 339–356.
- Bıçaksız, P., Öztürk, İ. ve Özkan, T. (2019). The differential associations of functional and dysfunctional impulsivity with driving style: A simulator study. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 63, 1–11.
- Brodsky, W. (2001). The effects of music tempo on simulated driving performance and vehicular control. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 4(4), 219–241.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Psychology
Journal Section
Research Article
Authors
Ceren Ersöz
*
0000-0001-9133-6770
Türkiye
Nesrin Budak
0000-0002-2448-528X
Türkiye
İbrahim Öztürk
0000-0002-5113-1225
Türkiye
Bahar Öz
0000-0001-5440-0948
Türkiye
Publication Date
April 30, 2019
Submission Date
January 18, 2019
Acceptance Date
April 16, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 2 Number: 1