Trafik Ortamında Cinsiyet Rollerinin Sürücü Davranışları ve Sürüş Becerileriyle İlişkisi
Abstract
Trafik kazaları hem Türkiye’de hem de dünya genelinde önemli halk sağlığı problemlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Alanyazında yer alan çalışmalar sürücülükte insan faktörlerinin iki temel boyutu olan sürücü davranışları ve sürüş becerilerinin trafikteki olumsuz çıktılarla yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Çalışma kapsamında cinsiyet ve cinsiyet rollerinin sürücü davranışları ve sürüş becerileriyle olan ilişkisi araştırılmaktadır. Bu amaçla, çalışmaya toplam 146’sı erkek ve 82’si kadın olmak üzere 18 – 63 yaşları arasında (Ort. = 23.03, SS = 4.56) 228 sürücü katılmıştır. Katılımcılardan demografik bilgi formu, BEM Cinsiyet Rolleri Ölçeği, Sürücü Davranışları Ölçeği ve Sürücü Becerileri Ölçeği’nden oluşan bir çevrimiçi anket bataryası tamamlamaları istenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre kadın sürücüler erkek sürücülere göre daha fazla ihmal gösterirken; erkek sürücüler daha yüksek algısal-motor becerilere sahiptir. Yapılan aşamalı regresyon analizleri, ihlallerin erkeksilik ile pozitif, kadınsılık ile ise negatif ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, hem kadınsılık hem de erkeksilik olumlu sürücü davranışları ve algısal-motor beceriler ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Bulgular, cinsiyet rollerinin, özellikle de kadınsılık özelliklerinin sürücü davranışları ve sürücü becerileri için olumlu bir etkisi olduğunu göstermektedir. Trafik güvenliğine yönelik yapılan eğitim ve kamu spotu gibi karşı önlem çalışmalarında kadınsılık özelliklerine daha fazla yer verilmesi ve belirtilen bu özellikleri ön plana çıkaran uygulamaların artırılmasının trafik güvenliği için olumlu etkilerde bulunması beklenmektedir.
Keywords
References
- Archer, J. ve Lloyd, B. B. (2002) Sex and Gender. 2nd Edition, Cambridge University Press, Cambridge.
- Bem, S. L. (1974). The measurement of psychological androgyny. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42(2), 155–162. doi:10.1037/h0036215
- Bem, S. L. (1981). Bem sex role inventory: Professional manual. Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press.
- Bener, A. ve Crundall, D. (2008). Role of gender and driver behaviour in road traffic crashes. International Journal of Crashwortiness, 13(3), 331–336. doi:10.1080/13588260801942684
- de Winter, J. C. F. ve Dodou, D. (2010). The Driver Behaviour Questionnaire as a predictor of accidents: A meta-analysis. Journal of Safety Research, 41, 463–470. doi:10.1016/j.jsr.2010.10.007
- Dünya Sağlık Örgütü (2018). Global status report on road safety 2018. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/276462/9789241565684-eng.pdf?ua=1
- Elander, J., West, R. ve French, D. (1993). Behavioral correlates of individual differences in road-traffic crash risk: An examination of methods and findings. Psychological Bulletin, 113(2), 279–294.
- González-Iglesias, B., Gómez-Fraguela, J. A. ve Luengo-Martín, M. A. (2012). Driving anger and traffic violations: Gender differences. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 15, 404–412. doi:10.1016/j.trf.2012.03.002
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Psychology
Journal Section
Research Article
Authors
İbrahim Öztürk
*
0000-0002-5113-1225
Türkiye
Publication Date
October 31, 2019
Submission Date
February 23, 2019
Acceptance Date
May 19, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 2 Number: 2
Cited By
The Role of Sex in Evaluating Other Male and Female Drivers’ Driving Skills and Behavior
Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.38002/tuad.1104273Trafikten Şikâyetim Var! Yaya ve Sürücü Gözüyle
Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.38002/tuad.792869Investigating sex, masculinity and femininity in relation to impulsive driving and driving anger expression
Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour
https://doi.org/10.1016/j.trf.2021.05.009Are early maladaptive schemas related to current driver behaviors? A study on previous toxic experiences and driving
Journal of Transport & Health
https://doi.org/10.1016/j.jth.2024.101862Türk Savunma Sanayiinde Dijital Olgunluk Seviyelerinin Karşılaştırılması
Verimlilik Dergisi
https://doi.org/10.51551/verimlilik.1500552Female and male drivers’ sex roles, driver skills, and driving-related sex stereotypes
European Review of Applied Psychology
https://doi.org/10.1016/j.erap.2024.101026Behind the wheel and under the lens: How gender stereotypes drive perception in Türkiye
Women's Studies International Forum
https://doi.org/10.1016/j.wsif.2025.103244Understanding Moral Justifications for Traffic Violations in Türkiye
Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.38002/tuad.1763082Femvertising Yaklaşımla Femtrafik Mücadelesi Üzerine Bir İnceleme
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.18069/firatsbed.1730635