Research Article

Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği

Number: 38 June 30, 2026
TR EN

Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği

Abstract

Bu çalışma, Alişar Höyük’ün 8M tabakasından ele geçen piedmont stilindeki silindir mührü tipolojik, teknolojik, ikonografik ve bağlamsal veriler ışığında inceleyerek, Orta Anadolu’daki erken mühürleme pratiklerine ilişkin sınırlı arkeolojik veriyi genişletmeyi amaçlamaktadır. Stratigrafik bağlamı net olarak belirlenebilen söz konusu mühür, Erken Tunç Çağı 2’nin son evrelerine tarihlenmesiyle, Orta ve Batı Anadolu’dan bilinen en erken silindir mühürlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Çalışmada mührün üretim özellikleri, bezeme anlayışı ve ham madde tercihleri, piedmont stil mühürlerin çekirdek üretim alanlarındaki örnekler ile karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Kompozisyon ve bezeme düzeni bakımından söz konusu geleneğin temel ilkelerini yansıtan mühür, kullanılan diyorit ham maddesi ve işçilik özellikleri açısından merkez üretim örneklerinden ayrılmakta; taşra stili yansıtmaktadır. Alişar örneği, silindir mühür geleneğinin Anadolu’ya aktarımı, üretim pratikleri ve uzun mesafeli kültürel etkileşimler arasındaki ilişkiyi değerlendirmede önemli bir referans noktası sunmaktadır.

Keywords

Alişar, Piedmont Mühür, Silindir Mühür, Erken Tunç Çağı, Sırlı Steatit Mühür

Thanks

Yürüttükleri öncü çalışmalar sayesinde bu çalışmanın hayata geçmesini sağlayan Alişar kazısı yürütücüleri Hans Henning von der Osten ve Erich F. Schmidt’i saygıyla anmak isterim. Ayrıca Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nden meslektaşlarım Mehtap Türkmen, Asuman Alpagut ve Dr. F. Zehra Taşkıran’a; Müze Müdürü Yusuf Kıraç’a, Müdür Yardımcıları Dr. Umut Alagöz ve Nimet Bal’a destek ve teşvikleri için teşekkür ederim. Fotoğraf belgelemesi konusundaki katkılarından dolayı Ahmet Remzi Erdoğan’a ve Alişar mühürlerine erişim imkânını sağlayan meslektaşım Sinan Durmuş’a minnettarım.

References

  1. Algaze, G. (1990). The ceramic sequence and small finds. G. Algaze (Ed.), Town and Country in Southeastern Anatolia Vol. II The Stratigraphic Sequence at Kurban Höyük Text and Plates içinde. The University of Chicago.
  2. Aydoğdu, B. & Otlu, N. (2024). Yozgat batoliti doğu kenarı plütonik kayaçlarının mineralojik – petrografik, jeokimyasal ve petrojenetik özellikleri. Türkiye Jeoloji Bülteni, 67(3), 389–434.
  3. Behm–Blancke, M. (1993). Glyptische Traditionen beiderseits des Ost–Taurus in ausgehenden 4. und frühen 3. Jahrtausend v. Chr. M. Frangipane, H. Hauptmann, M. Liverani, P. Matthiae & M. Mellink (Ed.), Between the Rivers and over the Mountains: Archaeologica Anatolica et Mesopotamica. Alba Palmieri Dedicata (s. 247–259) içinde. Università di Roma La Sapienza.
  4. Behm–Blancke, M. R., Becker, H., Boessneck, J., von den Driesch, A., Hoh, M. R. & Wiegand, G. (1981). Hassek Höyük. Vorläufiger Bericht über die Ausgrabungen der Jahre 1978–1980. Istanbuler Mitteilungen, 31, 5–93.
  5. Behm–Blancke, M. R., Hoh, M. R., Karg, N., Masch, L., Parsche, F., Weiner, K. L., von Wickede, A. & Ziegelmayer, G. (1984). Hassek Höyük. Vorläufiger Bericht über die Ausgrabungen in den Jahren 1981–1983. Istanbuler Mitteilungen, 34, 31–149.
  6. Bertram, J. K. & İlgezdi–Bertram, G. (2020). The Alişar 7M–11M / Ahlatlıbel / Çayyolu III–Horizon in Central Anatolia: A Reminiscence to H. H. von der Osten’s “Copper Age.”. G. Yalçın & O. Stegemeier (Ed.), Metallurgica Anatolica: Festschrift für Ünsal Yalçın anlässlich seines 65. Geburtstags (s. 99–111) içinde. Ege Yayınları.
  7. Bertram, J. K. & İlgezdi–Bertram, G. (2021). The Late Chalcolithic and Early Bronze Age in Central Anatolia. Introduction – Research History – Chronological Concepts, Sites, Their Characteristics and Stratigraphy. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  8. Bertram, J. K. & İlgezdi–Bertram, G. (2024). Alişar MÖ 4. ve 3. Binyıl Çanak Çömleği Üzerine Yeni Araştırmalar. Arkeometri Sonuçları Toplantısı, 38(2), 83–91.
  9. Bittel, K. (1939–1941). Ein Gräberfeld der Yortan–Kultur bei Babaköy. Archiv für Orientforschung, 13, 1–31.
  10. Bradley Parker, J., Creekmore, A., Moseman, E. & Sasaki, R. (2002). Yukarı Dicle Arkeolojik Araştırma Projesi (UTARP). Kenantepe 2000 Yılı Çalışmaları Raporu. N. Tuna & J. Velibeyoğlu (Ed.), Ilısu ve Karkamış Baraj Gölleri Altında Kalacak Arkeolojik ve Kültür Varlıklarını Kurtarma Projesi 2000 yılı Çalışmaları (s. 613–645) içinde. TAÇDAM.
APA
Dede, M. G. (2026). Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, 38, 47-67. https://doi.org/10.22520/tubaar.1940894
AMA
1.Dede MG. Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği. TÜBA-AR. 2026;(38):47-67. doi:10.22520/tubaar.1940894
Chicago
Dede, M. Gökçe. 2026. “Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, nos. 38: 47-67. https://doi.org/10.22520/tubaar.1940894.
EndNote
Dede MG (June 1, 2026) Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 38 47–67.
IEEE
[1]M. G. Dede, “Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği”, TÜBA-AR, no. 38, pp. 47–67, June 2026, doi: 10.22520/tubaar.1940894.
ISNAD
Dede, M. Gökçe. “Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 38 (June 1, 2026): 47-67. https://doi.org/10.22520/tubaar.1940894.
JAMA
1.Dede MG. Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği. TÜBA-AR. 2026;:47–67.
MLA
Dede, M. Gökçe. “Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, no. 38, June 2026, pp. 47-67, doi:10.22520/tubaar.1940894.
Vancouver
1.M. Gökçe Dede. Orta Anadolu’dan Piedmont Stili Bir Silindir Mühür: Alişar Höyük Erken Tunç Çağı Örneği. TÜBA-AR. 2026 Jun. 1;(38):47-6. doi:10.22520/tubaar.1940894