Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq

Huseyn Ahmadov; Güldeniz Qocayeva

doi:10.59182/tudad.1271767

Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq

Abstract

XX əsrin əvvlərindən etibarən şəkillənməyə başlayan turançılık məfkurəsi həm siyasi baxımdan həm də ədəbi baxımdan Türk Dünyasında; Osmanlı Dövlətində və Rusya İmperiyasının əsarətində olan Türk xalqalarında sürətli bir şəkildə yayılmaya başladı. Qafqaz bölgəsinin mərkəzlərindən biri olan Azərbaycanda da bu siyasi və ideolojik düşüncə tez bir zamanda yayılmaya başladı. Bütün bunlar özünü Azərbaycan ədəbiyyatında da əks etdirməyə başladı. Türkçülük idealogiyasının qurucularından biri olan Əli Bəy Hüseynzadə bu idealogiyaya siyasi yön verməklə birlikdə ədəbi yazılarıyla da xalqı maarifləndirməyə çalışmışdır. XX. əsrin əvvəllərindən etibarən Azərbaycan ədəbiyyat tarixinə romantizm cərəyanı olaraq da keçən türkçülük düşüncəsinə əsərlərində əsas mövzu olaraq yer verən ədiblər arasında Abdulla Şaiq, Abbas Səhhət, Məhəmməd Hadi, Abdülxalıq Cənnəti, Əhməd Cavad və başqaları nümunə göstərilə bilər. Yuxarıda adı keçən ədiblərdən biri də Hüseyn Caviddir. XX əsrin əvvəllərində türkçülük məfkurəsinin Azərbaycan ədəbiyyatına təsiri Cavid yaradıcılığına da öz təsirini göstərmişdir. Cavid qələmə aldığı əsərlərdə Böyük Turan idelogiyasına tez tez yer vermişdir. Ədib bunu yarattığı obrazlar üzərində oxuyucuya çatdırmışdır. Bu obrazlar arasında xüsusiylə “Topal Teymur”, “Səyavuş”, “Özdəmir”, “Oğuz”, “Altay”, “Piran” və başqaları nümunə göstərilə bilər. Bu tədqiqatda, Turan məfkurəsinin Hüseyn Cavid yaradıcılığı üzərindəki təsiri və bunun nəticəsində yarattığı obrazlar üzərində təhlillərə yer verilmişdir.

Keywords

References

CAVİD, Hüseyn (1984). Əsərləri, c. I-II., Bakı: Yazıçı.
CAVİD, Hüseyn (2005). Əsərləri, c.I., Bakı: Lider Nəşriyyatı.
GÖKALP, Ziya (1976). Kızılelma. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
GÖKALP, Ziya (2011). Türkçülüğün Esasları. İstanbul: İnkilap.
GÖYALP, Ziya (1991). Türkçülüyün Əsasları, Bakı: Maarif.
HÜSEYNZADƏ, Əlibəy (1994). Siyasəti-Furusət, Bakı:
KARATAŞ, Cengiz (2013). “Turancılık Mefkûresi Bağlamında Halide Edib’in Yeni Turan’ına Dair”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 20, I, s.39-52.
KEMAL, Yahya (1974). Kendi Gök Kubbemiz, İstanbul: Baha Matbaası.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Huseyn Ahmadov ^*
0000-0002-2676-9964
Azerbaijan

Güldeniz Qocayeva This is me
0000-0002-2676-9964
Azerbaijan

Publication Date

April 29, 2023

Submission Date

March 27, 2023

Acceptance Date

April 27, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 6 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.59182/tudad.1271767

IZ

https://izlik.org/JA72UE58TD

Cite

RIS / Bibtex

APA

Ahmadov, H., & Qocayeva, G. (2023). Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 6(2), 159-172. https://doi.org/10.59182/tudad.1271767

AMA

1.Ahmadov H, Qocayeva G. Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. 2023;6(2):159-172. doi:10.59182/tudad.1271767

Chicago

Ahmadov, Huseyn, and Güldeniz Qocayeva. 2023. “Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 6 (2): 159-72. https://doi.org/10.59182/tudad.1271767.

EndNote

Ahmadov H, Qocayeva G (April 1, 2023) Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 6 2 159–172.

IEEE

[1]H. Ahmadov and G. Qocayeva, “Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq”, Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, vol. 6, no. 2, pp. 159–172, Apr. 2023, doi: 10.59182/tudad.1271767.

ISNAD

Ahmadov, Huseyn - Qocayeva, Güldeniz. “Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 6/2 (April 1, 2023): 159-172. https://doi.org/10.59182/tudad.1271767.

JAMA

1.Ahmadov H, Qocayeva G. Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. 2023;6:159–172.

MLA

Ahmadov, Huseyn, and Güldeniz Qocayeva. “Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, vol. 6, no. 2, Apr. 2023, pp. 159-72, doi:10.59182/tudad.1271767.

Vancouver

1.Huseyn Ahmadov, Güldeniz Qocayeva. Hüseyn Cavidin Əsərlərindəki Obrazlarda Turançılıq. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. 2023 Apr. 1;6(2):159-72. doi:10.59182/tudad.1271767