KIRGIZ ATASÖZLERİNDEN HAREKETLE KIRGIZ TÜRKÇESİNDE ENKLİTİKLER

Year 2025, Volume: 8 Issue: 3 , 443 - 452 , 31.07.2025

Büşra Zorlu

https://doi.org/10.59182/tudad.1707142

https://izlik.org/JA96SB43DD

Abstract

Enklitikler gramer çalışmaları içerisinde en çok tartışma yaratan konulardan birisi olmuştur. Kırgız Türkçesinde “bölükçö” terimiyle kullanılan bu sözcük ve ekler kimi çalışmalarda edatların içerisinde verilirken, kimi çalışmalarda da edatlardan ayrı bir konu olarak ele alınmıştır. Enklitikler, üzerine çalışma yapılırken karşımıza çıkan başka bir terimde klitik terimi olmuştur. Tartışma yaratan konulardan birisi de enklitik ve klitiklerin aynı anlamda mı kullanıldığı yoksa ikisinin farklı anlamlar mı içerdiği olmuştur. Yapılan çalışmalar incelendiği zaman, bazı çalışmalarda enklitik ve klitik kavramının birbirlerinin alt başlıkları olduğu, bazı çalışmalarda ise ikisinin farklı anlamlar içerdiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada da ilk olarak enklitik kavramı tanımlanmış, daha sonra Kırgız atasözlerinde geçen Kırgız Türkçesi enklitik ekleri tespit edilmiş, örnekleriyle birlikte verilmiştir.

Keywords

Enklitik , Klitik , Kırgız Atasözleri

References

• Biray, N. (2013). Kazak Türkçesinde enklitikler. Prof. Dr. Leyla Karahan armağanı. Akçağ Yayınları.
• Crystal, D. (2008). A dictionaray of linguistics and phonetics. Blackwell Publishing.
• Ercilasun, B. A. (2008). La Enklitiği ve Türkçede bir “Pekiştirme enklitiği” teorisi. Dil Araştırmaları Dergisi, 2, 35-56.
• Göksel, A., Kerslake, C. (2005). Turkish: a comprehensive grammar. Routledge Taylor ve Franscis Group.
• Haspelmath, M. (2023). Types of clitics in the world’s languages. Linguistic Typology At The Crossroads 3(2), 1-59.
• İpek, B. (2009). Divȃnü Lügȃti’t-Türk’te geçen enklitik edatları. Turkish Studies, 4(3), 1199-1212.
• Koca, S. (2018). Tarihi Türk lehçelerinde klitikler (8. ve 15. yüzyıl). [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Koca, S. (2018). Klitik kavramı ve Türkçede klitikler-1. Dil Araştırmaları, Güz 23, 299-315.
• Kornfilt, J. (1997). Turkish. New York
• Kudaybergenov, S., Davletov, S. (1980). Azırkı Kırgız tili, Morfologiya. Frunze: Mektep.
• Lewis, G. (2000). Turkish grammar. Oxford University Press.
• Vardar, B. (2002). Açıklamalı dil dilbilim terimleri sözlüğü. Multilingual Yayınları.
• Yudahin, K.K. (2015). Azırkı Kırgız tili. Bişkek.
• Yudahin, K.K. (1997). Poslovitsı i pogovorki Kirgizskogo. Naroda: İz Sobraniya Akademika K.K. Yudahina. Kırgızistan.
• Uzun, G. (2021). Kırgız Türkçesinde parçacıkların işlevleri. TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 24, 84-103.
• Zalyaznyak, A. A. (2008). Drevnorusskih enklitiki. Yaziki Slavyanskih kultur. Moskova.