Research Article
PDF EndNote BibTex RIS Cite

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI

Year 2020, Volume 3, Issue 4, 23 - 35, 09.11.2020

Abstract

Farklı coğrafyalarda farklı kültürlerin etkisinde kalınsa bile milletlerin ortak yaşamlarına dair izleri takip etmek mümkündür. Çünkü kültürel miras bir milletin hafızasında korunarak, sözlü ve yazılı bir şekilde ve hatta alet edevatlarla gelecek nesillere aktarılmaktadır. Bu çalışmada da Türk kültüründeki benzerlikler Türkiye Türkçesindeki kap kacak isimleri sınırlılığıyla ele alınmış ve Çuvaş Türkçesiyle karşılaştırmalı bir şekilde ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışma sonuçlarının her iki Türkçe kolundaki farklı kültürlerden etkilenmeleri ve korunan ortak ögelerin neler olduğunu ortaya çıkması hedeflenmektedir. Bunun başta kültür dil bilim olmak üzere Türkçenin söz varlığına, Türk kültür tarihine katkılar yapması umulmaktadır. Çalışma verileri, temelde “pişirme, hazırlama ve servis etme için kullanılan kap kacaklar” ile “pişmiş veya pişmemiş gıdaların saklanması için kullanılan kap kacaklar” olmak üzere iki alt başlık altında incelenmiştir. Pişirme, hazırlama ve servis etme için kullanılan araç gereçler içerisinde her iki lehçede de karşılığı bulunan 29 kap kacak adına ulaşılmıştır. Bunların 5 tanesinin aynı kelimenin ses değişimine uğramış biçimi olduğu görülmüştür: kaşık - кашăк (kaşwk), leğen-лaxxaн (lahhan), kazan-хусан (husan), ocak - вучах (vuçah), tas - таз (téz)’tır. Yine bu alt başlıkta Türkiye Türkçesinde olup Çuvaş Türkçesinde karşılığı olmayan 64; Çuvaş Türkçesinde olup Türkiye Türkçesinde olmayan 10 kelime belirlenmiştir. Pişmiş veya pişmemiş gıdaların saklanması için kullanılan araç gereçler alt başlığında da her iki lehçede karşılığı olan 15 kap kacak ismi tespit edilmiştir. Bunlardan yalnız bir tanesinin (ambar - амбар (ambar) her iki lehçede de ortak olduğu görülmüştür. Bu alt başlıkta Türkiye Türkçesinde olup Çuvaş Türkçesinde olmayan 32; Çuvaş Türkçesinde olup Türkiye Türkçesinde karşılığı olmayan 5 kelimeye ulaşılmıştır.

References

  • AKSAN, Doğan (2004). Türkçenin Sözvarlığı, Ankara: Engin Yayınevi.
  • BAYRAM, Bülent (2007). Çuvaş Türkçesi-Türkiye Türkçesi Sözlük, İzmir: Tablet Yayınları.
  • COŞAR, A. Mevhibe-GÜNEŞ, Bahadır (2017). “Derleme Sözlüğü’nde Kap Kacak Eşya Adları”, Haz. Emine Gürsoy Naskali, Mutfak Araç-Gereçleri Kitabı, İstanbul: Kitabevi: 87-168.
  • EKER, Süer. (2004). “Çuvaşça Çok Zamanlı Morfoloji”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 18, 157-171. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/pub/tdded/issue/12704/154596.
  • ERSOY, Feyzi. (2017). Çuvaş Türkçesi Grameri, Ankara: TDK Yayınları.
  • KALKAN, Asiye Figen (2007). “Divanü Lügati’t-Türk’teki Mutfak Gereçleri”, haz. Emine Gürsoy Naskali, Mutfak Araç-Gereçleri Kitabı, İstanbul: Kitabevi: 3-86.
  • ŞAHAN Güney, Fatma (2007). “Tatarcada Kap Kacak İsimleri”, Haz. Emine Gürsoy Naskali, Mutfak Araç-Gereçleri Kitabı, İstanbul: Kitabevi: 259-281.
  • TDK (2011). Türkçe Sözlük, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Comparison of Utensils Names of Turkish With Utensils Names of Chuvash

Year 2020, Volume 3, Issue 4, 23 - 35, 09.11.2020

Abstract

It is possible to follow the traces of the common lives of nations even if they are influenced by different cultures in different geographies. Because cultural heritage is preserved in the memory of a nation, it is transferred to future generations in verbal and written form and even with tools. In this study, the similarities in Turkish culture have been discussed with the limitations of the names of Turkish utensils and it has been tried to put forth in a comparative way with Chuvash Turkish. The results of the study are aimed to reveal the influences of different cultures in both Turkish branches and to reveal the common elements protected. It is hoped that this will contribute to the vocabulary of Turkish, especially culture and cultural linguistics, to the history of Turkish culture. The study data were analyzed under two sub-headings as utensils for cooking, preparing and serving”and “utensils for storage of cooked or uncooked food”. In the utensils used for cooking, preparing and serving, 29 utensils in both dialects have been reached. 5 of them are the voice-changed form of the same word: kaşık - кашăк (kaşwk), leğen-лaxxaн (lahhan), kazan-хусан (husan), ocak - вучах (vuçah), tas - таз (téz). Again in this subtitle, 64 words in Turkey Turkish, but not in Chuvash Turkish; 10 words in Chuvash Turkish bot not in Turkey Turkish.. In the subheading of the utensils for storage of cooked or uncooked foods, 15 utensils in both dialects were identified. The only one of them (ambar - амбар (ambar)) in both dialects were also found to be common. It is subtitled 32 words in Turkey Turkish but not in Chuvash Turkish and 5 words in Chuvash Türkish but not in Turkey Turkish.

References

  • AKSAN, Doğan (2004). Türkçenin Sözvarlığı, Ankara: Engin Yayınevi.
  • BAYRAM, Bülent (2007). Çuvaş Türkçesi-Türkiye Türkçesi Sözlük, İzmir: Tablet Yayınları.
  • COŞAR, A. Mevhibe-GÜNEŞ, Bahadır (2017). “Derleme Sözlüğü’nde Kap Kacak Eşya Adları”, Haz. Emine Gürsoy Naskali, Mutfak Araç-Gereçleri Kitabı, İstanbul: Kitabevi: 87-168.
  • EKER, Süer. (2004). “Çuvaşça Çok Zamanlı Morfoloji”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 18, 157-171. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/pub/tdded/issue/12704/154596.
  • ERSOY, Feyzi. (2017). Çuvaş Türkçesi Grameri, Ankara: TDK Yayınları.
  • KALKAN, Asiye Figen (2007). “Divanü Lügati’t-Türk’teki Mutfak Gereçleri”, haz. Emine Gürsoy Naskali, Mutfak Araç-Gereçleri Kitabı, İstanbul: Kitabevi: 3-86.
  • ŞAHAN Güney, Fatma (2007). “Tatarcada Kap Kacak İsimleri”, Haz. Emine Gürsoy Naskali, Mutfak Araç-Gereçleri Kitabı, İstanbul: Kitabevi: 259-281.
  • TDK (2011). Türkçe Sözlük, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Meryem ARSLAN>
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Türkiye


Mesut SÖNMEZ> (Primary Author)
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ, FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ
0000-0002-4048-5757
Türkiye

Publication Date November 9, 2020
Published in Issue Year 2020, Volume 3, Issue 4

Cite

Bibtex @research article { tudad804442, journal = {Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi}, eissn = {2651-5180}, address = {}, publisher = {Kaşgarlı Mahmut Uygur-Çin Uygulama ve Araştırma Merkezi}, year = {2020}, volume = {3}, number = {4}, pages = {23 - 35}, title = {TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI}, key = {cite}, author = {Arslan, Meryem and Sönmez, Mesut} }
APA Arslan, M. & Sönmez, M. (2020). TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI . Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi , 3 (4) , 23-35 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/tudad/issue/57744/804442
MLA Arslan, M. , Sönmez, M. "TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI" . Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 3 (2020 ): 23-35 <https://dergipark.org.tr/en/pub/tudad/issue/57744/804442>
Chicago Arslan, M. , Sönmez, M. "TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI". Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 3 (2020 ): 23-35
RIS TY - JOUR T1 - Comparison of Utensils Names of Turkish With Utensils Names of Chuvash AU - MeryemArslan, MesutSönmez Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 23 EP - 35 VL - 3 IS - 4 SN - -2651-5180 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI %A Meryem Arslan , Mesut Sönmez %T TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI %D 2020 %J Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi %P -2651-5180 %V 3 %N 4 %R %U
ISNAD Arslan, Meryem , Sönmez, Mesut . "TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI". Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 3 / 4 (November 2020): 23-35 .
AMA Arslan M. , Sönmez M. TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI. TÜDAD. 2020; 3(4): 23-35.
Vancouver Arslan M. , Sönmez M. TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. 2020; 3(4): 23-35.
IEEE M. Arslan and M. Sönmez , "TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KAP KACAKLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ ÇUVAŞ TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI", Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, vol. 3, no. 4, pp. 23-35, Nov. 2020