Bir Hadis İhtisas Kurumu Olarak Nûriyye ve Eşrefiyye Dârülhadisi

After the Qur'an, the hadiths were accepted as the second most important source of religious matters. The hadiths, which are the sayings, actions and confirmations of the Prophet, have been learned in various structures such as houses of scholars, masjids / mosques and madrasas in the early centuries. Later on, activities related to this field were carried out intensively in their own institutions one of these structures is the dâr al-hadiths which we can call as hadith specialization madrasah. These institutions, which have allocated intensely to the education of hadiths, began to emerge in Damascus by the sixth century, which was first assumed in the Islamic world under the name of dâr al-hadiths. The first example of these structures is Nûriyye Dar al-hadiths, which was built in the name of the famous historian İbn Asâkir (ö.571 / 1175), which is attributed to the Atabak of Damascus and Aleppo Nur al-Dîn al-Zangî (d.569 / 1174). This structure was the inspiration for the construction of the next dar al-hadith. As a matter of fact, after this dar al-hadith, especially in Damascus, in Ayyubids century began to be built many buildings. One of these structures is Ashrafiyya Dar al-hadith. What makes the Ashrafiyya Dar al-Hadiths important is that it carried out by important hadithsians such as Ibn Salah al-Shahrezurî (d.643 / 1245), en-Nawawî (d.676 / 1277) and al-Mizzî (d.742 / 1341). In our work, Nuriyya Dar al-Hadith, which was founded as the first dâr al-hadith under the name of dâr al-hadith, and Asrafiyya Dar al-Hadith, that Famous scholars, who have a very important place in Damascus, had taught, were discussed. Besides these the educational activities carried out in these structures, the functions of these structures in hadith education, the hadith books that were taught and the hadith scholars who were trained here was handled.

Kur’an’dan sonra dini konularda hadisler ikinci önemli kaynak kabul edilmiştir. Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve takrirleri demek olan hadisler, ilk asırlarda daha çok âlimlerin evleri, mescid/camiler ve medreseler gibi çeşitli yapılarda öğrenilmiştir. Sonraları bu alanla ilgili faaliyetler, kendine has müesseselerde yoğun bir şekilde icra edilmiştir. Bu yapılardan biri de hadis ihtisas medreseleri diyebileceğimiz dârülhadislerdir. Müfredatını yoğunlukla hadis öğrenimine tahsis eden bu kurumlar, İslâm coğrafyasında dârülhadis adıyla ilk defa hicri altıncı asırdan itibaren Dımaşk’ta ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu yapıların ilk örneği ise Dımaşk ve Halep Atabegi Nûreddîn ez-Zengî’ye (ö.569/1174) nispet edilen ve meşhur tarihçi İbn Asâkir (ö.571/1175) adına yaptırılan Nûriye Dârülhadisi’dir. Bu yapı kendinden sonraki dârülhadislerin inşa edilmesi için ilham kaynağı olmuştur. Nitekim bu dârülhadisten sonra özellikle Dımaşk’ta Eyyûbîler asrında pek çok yapı inşa edilmeye başlanmıştır. Bu yapılardan biri de Eşrefiyye Dârülhadisi’dir. Eşrefiyye Dârülhadisi’ni önemli kılan husus, buranın hadis meşihatını İbnu’s-Salâh eş-Şehrezûrî (ö.643/1245), en-Nevevî (ö.676/1277) ve el-Mizzî (ö.742/1341) gibi önemli muhaddislerin yürütmesidir. Çalışmada dârülhadis adıyla ilk olması hasebiyle kurulan Nûriye Dârülhadisi ile Dımaşk’ta oldukça önemli bir yere sahip olan Eşrefiyye Dârülhadisi, bu yapılarda yürütülen eğitim öğretim faaliyetleri, bu yapıların hadis eğitiminde icra ettikleri fonksiyonlar, okutulan hadis kitapları, burada yetişmiş olan muhaddis âlimler ile buraların akademik ve idari kadroları hakkında bilgi verilmiştir.