Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni

Hatice Merve Çalışkan Başer

EN TR

Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni

Abstract

Zamanın geçmesiyle kültür, yaşama biçimi, ilgiler, pek çok şey değişmekte, dönüşmektedir. Kelimeler de bu dinamik yapıdan etkilenmektedir. Söylediklerimizi iyi anlatmak ve söyleneni iyi anlamak için bu değişime kayıtsız kalamayız. Kur’an’ın da söylemi yazıya geçirilmiştir ve onu daha iyi anlamak için onun kelimelerini iyi bilmek gerekmektedir. “C-h-l” kökü üzerinden yapılan bu çalışmayla hem kelimenin dönüşümünü görmek hem de Kur’an nüzulünün dinamik yapısı içerisindeki değişimleri okumak amaçlanmıştır. Bu makalede öncelikle c-h-l kökünün sözlük anlamlarından hareketle farklı formlarının anlamlarına yer verilmiştir. Yine kökün eş ve zıt anlam kökleri ile bu köklerin ilişkili olduğu kelimeler aktarılmış ve tüm bulgular tablo halinde gösterilmiştir. Daha sonra c-h-l kökünün geçtiği yirmi dört ayet, Mekkî ve Medenî ayrımı dikkate alınarak, iniş sırası gözetilerek gruplar halinde incelenmiştir. Cehl kelimesinin eş anlamlarından hareketle ayetlere manalar verilmiş ve hangi ayette hangi eş anlamının kullanıldığı belirtilmiştir. Mekke’de zaafların alışkanlıklara, Medine’de keyfiliğe ve aşırılığa dönüştüğü ve bunların hatalara sebebiyet verdiği; tüm bu hataların “cehl” şeklinde isimlendirildiği sonucuna varılmıştır.

Keywords

Cehl,Sefeh,Kufr,Bağy,Tuğyan,Mekkî,Medenî

References

Abduh, M. ve Rıza, R. (1947a). Tefsîru’l-Kur’âni’l Hakîm (C. 3). Kahire: Dâru’l-Menar.
Abduh, M. ve Rıza, R. (1947b). Tefsîru’l-Kur’âni’l Hakîm (C. 6). Kahire: Dâru’l-Menar.
Abduh, M. ve Rıza, R. (1947c). Tefsîru’l-Kur’âni’l Hakîm (C. 7). Kahire: Dâru’l-Menar.
Abduh, M. ve Rıza, R. (1947d). Tefsîru’l-Kur’âni’l Hakîm (C. 9). Kahire: Dâru’l-Menar.
Abduh, M. ve Rıza, R. (1947e). Tefsîru’l-Kur’âni’l Hakîm (C. 12). Kahire: Dâru’l-Menar.
Apak, A. (2010). Anahatlarıyla İslam tarihi I (Hz. Muhammed (as) dönemi). İstanbul: Ensar.
Benênî, Ş. (1992). Akrabu’l-mevârid fi fushi’l-Arabiyye ve’s-sevârid (C. 1). Beyrut: Mektebetü Lübnan.
Bustânî, B. (1987). Muhîtü’l-muhît. Beyrut: Mektebetü’l-Lübnan.
Câbirî, M. A. (2013a). Fehmü’l-Kur’ân (C. 1). (çev. Muhammed Coşkun). İstanbul: Mana.
Câbirî, M. A. (2013b). Fehmü’l-Kur’ân (C. 3). (çev. Muhammed Coşkun). İstanbul: Mana.

Cerrahoğlu, İ. (1997). Tefsir usulü. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı.
Çalışkan, H. M. (2014). M. 615 yılında inen ayetler. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Çetiner, B. (2016a). Fâtiha’dan Nâs’a esbâb-ı nüzul -Kur’an ayetlerinin iniş sebepleri- (C. 1). İstanbul: Çağrı.
Çetiner, B. (2016b). Fâtiha’dan Nâs’a esbâb-ı nüzul -Kur’an ayetlerinin iniş sebepleri- (C. 2). İstanbul: Çağrı.
Derveze, M. İ. (1984a). et-Tefsîru’l-Hadis (C. 3). Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslamiyyi.
Derveze, M. İ. (1984b). et-Tefsîru’l-Hadis (C. 4). Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslamiyyi.
Enîs, İ. v.dğr., (1972-1973). Mu’cemu’l-vasît. Mısır: Dâru’l-Mearuf.
Ezdî, M. (2005). Cemheratü’l-luga (C. 1). Lübnan: Dâru’l-Kitâbü’l-İlmiyye
Ezherî, M. (1964). Tezhîbü’l-luga (C. 6). y. y. : Dâru’l-Mısriyye.
Fayda, M. (2000). İfk hadisesi. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (C. 21, ss. 507-509). İstanbul: TDV.
Ferâhîdî, H. (2004). Kitâbu’l-ayn. Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
Ferrâ, Y. (1983). Meâni’l-Kur’ân (C. 3). Beyrut: Alimu’l-Kütüb.
Feyyûmî, M. (h.1315). Misbâhu’l-münîr fi garibi’ş-şerhi’l-kebir (C. 1). Mısır: el-Matbaatü’l-İlmiyye.
Fîrûzâbâdî, M. (1913a). Kâmûsü’l-muhît (C. 1). Mısır: Matbaatu’s-Seâde.
Fîrûzâbâdî, M. (1913b). Kâmûsü’l-muhît (C. 3). Mısır: Matbaatu’s-Seâde.
Gözeler, E. (2016). Kur’an ayetlerinin tarihlendirilmesi. İstanbul: Kuramer.
Güneş, K. (2014). Arapça-Türkçe sözlük. İstanbul: Mektep.
Halîl b. Ahmed, F. (2004). Kitâbu’l-ayn, (trtp. Dâvud Sellûm). Beyrut: Mektebetü Lübnan Nâşirûn.
Hevvârî, H. (1990a). Tefsîru kitâbillâhi’l-azîz (C. 3). Beyrut: Dâru’l-Garîbi’l-İslamiyyi.
Hevvârî, H. (1990b). Tefsîru kitâbillâhi’l-azîz (C. 4). Beyrut: Dâru’l-Garîbi’l-İslamiyyi.
İbn Âşûr, M. T. (1984a). Tefsîru’i-tehrir ve’t-tenvîr (C. 4). Tunus: Dâru’t-Tunusiyye.
İbn Âşûr, M. T. (1984b). Tefsîru’i-tehrir ve’t-tenvîr (C. 19). Tunus: Dâru’t-Tunusiyye.
İbn Âşûr, M. T. (1984c). Tefsîru’i-tehrir ve’t-tenvîr (C. 20). Tunus: Dâru’t-Tunusiyye.
İbn Âşûr, M. T. (1984d). Tefsîru’i-tehrir ve’t-tenvîr (C. 26). Tunus: Dâru’t-Tunusiyye.
İbn Ebî Hâtim, A. (1997). Tefsîru’l-Kur’âni’l-azim, (thk. Es’ad Muhammed Tayyib). Riyad: Mektebetü Nezâru’l-Bâz.
İbn-i Hişam, C. A. (2006). Sîret-i İbn Hişam tercemesi, (çev. Hasan Ege). İstanbul: Kahraman.
İbn Kesîr, İ. (1997a). Tefsîru’l-Kur’âni’l-azim, (thk. Sâmi b. Muhammed es-Selâme) (C. 1). Riyad: Dâru Tayyiben.
İbn Kesîr, İ. (1997b). Tefsîru’l-Kur’âni’l-azim, (thk. Sâmi b. Muhammed es-Selâme) (C. 3). Riyad: Dâru Tayyiben.
İbn Kesîr, İ. (1997c). Tefsîru’l-Kur’âni’l-azim, (thk. Sâmi b. Muhammed es-Selâme) (C. 4). Riyad: Dâru Tayyiben.
İbn Kesîr, İ. (1997d). Tefsîru’l-Kur’âni’l-azim, (thk. Sâmi b. Muhammed es-Selâme) (C. 7). Riyad: Dâru Tayyiben.
İbn Manzur. C. M. (1956a). Lisânu’l-Arab (C. 11). Beyrut: Dâru Beyrut.
İbn Manzur. C. M. (1956b). Lisânu’l-Arab (C. 13). Beyrut: Dâru Beyrut.
İbn Muhammed M. (1322). en-Nihaye fî garîbi’l-Hadîs ve’l-Eser (C. 1). Kahire: Matbaatu’l-Hayriyye.
İbn Sellam, Y. (2004). Tefsîru Yahyâ b. Sellam, (takdim ve thk. Hind Şelebî) (C. 1). Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
İbn Zekeriyya, A. (1622). Mu’cemu mekâyisi’l-luga (C. 1). Kahire: Dâru’l-Hayâi’l-Kütübi’l-Arabiyye.
İsfahânî, R. (2012). Müfredât -Kur’an kavramları sözlüğü-, (çev. Abdülbaki Güneş/Mehmet Yolcu). İstanbul: Çıra.
İzutsu, T. (2014). Kur’an’da Tanrı ve insan -Kur’an’i dünya görüşü’nün semantiği-, (çev. M. Kürşad Atalar). İstanbul: Pınar.
Kutub, S. (1968a). Fî zilâli’l-Kur’ân (C. 2). Beyrut: Dâru’ş-Şerûk.
Kutub, S. (1968b). Fî zilâli’l-Kur’ân (C. 6). Beyrut: Dâru’ş-Şerûk.
Kutub, S. (1968c). Fî zilâli’l-Kur’ân (C. 9). Beyrut: Dâru’ş-Şerûk.
Kutub, S. (1968d). Fî zilâli’l-Kur’ân (C. 12). Beyrut: Dâru’ş-Şerûk.
Kutub, S. (1968e). Fî zilâli’l-Kur’ân (C. 20). Beyrut: Dâru’ş-Şerûk.
Kutub, S. (1968f). Fî zilâli’l-Kur’ân (C. 22). Beyrut: Dâru’ş-Şerûk.
Kutub, S. (1968g). Fî zilâli’l-Kur’ân (C. 26). Beyrut: Dâru’ş-Şerûk.
Maturîdî, M. (2004). Tefsîru’l-Kur’âni’l-azim-Te’vilâtu Ehlu’s-Sünne, (thk. Fâtıma Yûsuf el-Hıyemî) (C. 1). Lübnan: Resalah.
Mukâtil, E. (2003a). Tefsîru Mukâtil b. Süleymân, (thk. Ahmed Ferîd) (C. 1). Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
Mukâtil, E. (2003b). Tefsîru Mukâtil b. Süleymân, (thk. Ahmed Ferîd) (C. 2). Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
Mukâtil, E. (2003c). Tefsîru Mukâtil b. Süleymân, (thk. Ahmed Ferîd) (C. 3). Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
Râzî, M. (1981a). Mefâtihu’l-gayb (C. 3). Lübnan: Dâru’l-Fikr.
Râzî, M. (1981b). Mefâtihu’l-gayb (C. 7). Lübnan: Dâru’l-Fikr.
Râzî, M. (1981c). Mefâtihu’l-gayb (C. 9). Lübnan: Dâru’l-Fikr.
Râzî, M. (1981d). Mefâtihu’l-gayb (C. 13). Lübnan: Dâru’l-Fikr.
Râzî, M. (1981e). Mefâtihu’l-gayb (C. 14). Lübnan: Dâru’l-Fikr.
Râzî, M. (1981f). Mefâtihu’l-gayb (C. 17). Lübnan: Dâru’l-Fikr.
Râzî, M. (1981g). Mefâtihu’l-gayb (C. 18). Lübnan: Dâru’l-Fikr.
Râzî, M. (1981h). Mefâtihu’l-gayb (C. 24). Lübnan: Dâru’l-Fikr.
Râzî, M. (ts.). Muhtârü’s-Sıhâh. y.y.
Sa’lebî, A. M. (2002a). el-Keşf ve’l-beyân, (thk. Ebû Muhammed b. Âşûr) (C. 1). Lübnan: Dâru İhyâi et-Turâsi’l-Arabî.
Sa’lebî, A. M. (2002b). el-Keşf ve’l-beyân, (thk. Ebû Muhammed b. Âşûr) (C. 2). Lübnan: Dâru İhyâi et-Turâsi’l- Arabî.
Sa’lebî, A. M. (2002c). el-Keşf ve’l-beyân, (thk. Ebû Muhammed b. Âşûr) (C. 3). Lübnan: Dâru İhyâi et-Turâsi’l- Arabî.
San’ânî, A. (1989). Tefsîru’l-Kur’ân, (thk. Mustafa Müslim Muhammed) (C. 2). Riyad: Mektebetu’r-Rüşd.
Şulul, K. (2003). İlk Kaynaklara göre Hz. Peygamber devri kronolojisi. İstanbul: İnsan.
Süyûtî, C. (2002). Lübâbu’n-nukûl fî esbâbi’n-nüzûl. Lübnan: el-Kütübü’s-Sekâfiyye.
Taberî, M. (2001a). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 2). Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (2001b). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 3). Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (2001c). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 5). Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (2001d). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 6). Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (2001e). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 8). Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (2001f). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 9). Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (2001g). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 12). Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (2001h). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 13) . Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (2001ı). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân, (thk. Abdullah b. Muhsin et-Türkî) (C. 21). Kahire: Dirâsetu Arabiyye ve’l-İlmiyye.
Taberî, M. (ts). Tarih-i Taberî, (çev. M. Faruk Gürtunca). (c. 3). İstanbul: Sağlam.
Tûsî, M. (1376). et-Tibyân fî tefsîri’l-Kur’ân, y.y.: Necef.
Vâhidî, A. (1991). Esbâb-ı nüzûl, (thk. Kemâm Begûnî Zeglûl). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
Yazır, M. H. (1979a). Hak dini Kur’ân dili (C. 3). İstanbul: Eser.
Yazır, M. H. (1979b). Hak dini Kur’ân dili (C. 6). İstanbul: Eser.
Zebîdî, M. (1994). Tâcu’l-arûs min cevâhiri’l-kâmus, (thk. Alî Şîrî) (C. 14). Beyrut: Dâru’l-Fikr.
Zemahşeri, M. (1998a). Keşşâf, (thk. Adil Ahmed Mevcud v.dğr.) (C. 1). Riyad: Mektebetü’l-Abîkân.
Zemahşeri, M. (1998b). Keşşâf, (thk. Adil Ahmed Mevcud v.dğr.) (C. 2). Riyad: Mektebetü’l-Abîkân.
Zemahşeri, M. (1998c). Keşşâf, (thk. Adil Ahmed Mevcud v.dğr.) (C. 3). Riyad: Mektebetü’l-Abîkân.
Zemahşeri, M. (1998d). Keşşâf, (thk. Adil Ahmed Mevcud v.dğr.) (C. 4). Riyad: Mektebetü’l-Abîkân.
Zemahşeri, M. (1998e). Keşşâf, (thk. Adil Ahmed Mevcud v.dğr.) (C. 5). Riyad: Mektebetü’l-Abîkân.
Zemahşeri, M. (1922). Esâsü’l-belâga (C. 1). Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye.
Zeyd b. Ali, E. H. (2001). Tefsîru garîbi’l-Kur’âni’l-mecid. Hindistan: Troop Baza.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Hatice Merve Çalışkan Başer ^*
0000-0003-0877-7757
Türkiye

Publication Date

June 27, 2020

Submission Date

April 23, 2020

Acceptance Date

June 12, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 9

IZ

https://izlik.org/JA49RS46XA

APA

Çalışkan Başer, H. M. (2020). Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 9, 245-267. https://izlik.org/JA49RS46XA

AMA

1.Çalışkan Başer HM. Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni. TUDEAR. 2020;(9):245-267. https://izlik.org/JA49RS46XA

Chicago

Çalışkan Başer, Hatice Merve. 2020. “Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, nos. 9: 245-67. https://izlik.org/JA49RS46XA.

EndNote

Çalışkan Başer HM (June 1, 2020) Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 9 245–267.

IEEE

[1]H. M. Çalışkan Başer, “Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni”, TUDEAR, no. 9, pp. 245–267, June 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA49RS46XA

ISNAD

Çalışkan Başer, Hatice Merve. “Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi. 9 (June 1, 2020): 245-267. https://izlik.org/JA49RS46XA.

JAMA

1.Çalışkan Başer HM. Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni. TUDEAR. 2020;:245–267.

MLA

Çalışkan Başer, Hatice Merve. “Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, no. 9, June 2020, pp. 245-67, https://izlik.org/JA49RS46XA.

Vancouver

1.Hatice Merve Çalışkan Başer. Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni. TUDEAR [Internet]. 2020 Jun. 1;(9):245-67. Available from: https://izlik.org/JA49RS46XA

Turkish Journal of Religious Education Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) License.

Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni

Lexical Adventure of C-H-L Root In History-Event-Context Integrity

Abstract

Keywords

Tarih-Olay-Bağlam Bütünlüğünde C-H-L Kökünün Anlamsal Serüveni

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

IZ

Cite