VATAN-I ASLÎSİNE MÜŞTÂK RUHLAR

Mesnevî-yi Şerif, İlahî hakikat ve sırların söz/lafız perdelerine sarıldığı bir eserdir. Bu perdeler aralanmadan hakikatin/anlamın müşahedesi çok zordur. Bu sebeple başta Mevlevî dergahları olmak üzere, camilerde, mescitlerde, Nakşibendî, Kâdirî, Uşşâkî, Sa’dî tekkelerinde; köylerde, şehirlerde, köşklerde, saraylarda kısacası toplumun hemen her kesiminde okunan Mesnevî, sözün ve mananın ustaları tarafından asırlardır açıklanıp şerh edilmiştir. Şarihlerin ilk 18 beyte ayrı bir ilgisi olmuş ve sadece 18 beytin açıklandığı şerhler yazılmıştır. Bu şerhlerdeki yorumlar genellikle birbirine benzemektedir ve 18 beyit bir şarih tarafından yorumlanmıştır. Bu yazı, 18 beytin her beyti bir akademisyen tarafından yorumlanması hedeflenen bir projenin ikinci beytini içermektedir. İkinci beyit önce Türkçeye çevrilmiş kelimelerin sözlük anlamları verilmiş, şarihlerin bu kelimelere yorumları incelenmiş ve buradan hareketle beyit tekrar yorumlanmıştır. İkinci beyit bağlamında 18 beytin kendi içinde bir hikaye olduğu ilk 8 beytin anlatı kalan beyitlerin ise Mevlânâ tarafından bu hikayedeki kıssa açıklaması olduğu kanısına varılmıştır. İkinci beyitle ney’in hikaye anlatımı ve ayrılıklardan feryadı başlar. Bunu duyan herkes onunla birlikte feryat eder. Sembolik olarak bu insan-ı kâmilin ilk ve asıl vatanından/mertebesinden ayrılıp dünyaya gelmesi ile çektiği özlem acısını ifade eder. İnsan-ı kâmil bu hasretin acısını aslında ilahi hakikatler ve sırları etkileyici bir şekilde feryatla dile getirir. Buna muhatap olan herkes nasibince bu feryadı anlar ve ona iştirak eder.