“SİZ AT OLANA KADAR BEN İT OLURUM” SÖZ ÖBEĞİNİN, BAĞLAM MERKEZLİ YAKLAŞIMA GÖRE İÇERİK TAHLİLİ VE İŞLEVLERİ
Abstract
Halk anlatılarının sosyal bir olay olması gerçeği, bu alanda yapılan araştırmalarda anlatıların meydana geldiği bağlamın önemini ortaya koymaktadır. Sözlü kültür ürünleri anlatıcısı, dinleyicisi ve bağlamı ile bir bütünlük teşkil etmektedir. Öyle ki; sözlü kültürü meydana getiren, içinde yaşadığı sosyal, fiziksel bağlamın ta kendisidir. Sözlü kültür içinde değerlendirdiğimiz söz öbekleri, insanın duygu ve düşüncelerinin sanatsal dışavurumlarıdır. Dinleyicisi üzerinde kimi zaman anlık etki oluşturan; kimi zaman da kültürel hafızada saklı tutulmuş ve yıllar sonra açığa çıkarak dinleyicilerinde etki meydana getiren, yeni yorumlar ve işlevler üstlenen söz öbekleri yapısal olarak kısa, sanatlı anlatışa sahip; içerik olarak ise oldukça yoğun anlamlar taşımaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda sahadan derlediğimiz “Siz at olana kadar ben it olurum” söz öbeği bir iletişim olayı olarak değerlendirilmiş; meydana geldiği halkbilimi bağlamı içinde içerik ve işlevsel tahlili amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak elde edilen malzeme Dan Ben-Amos’un geliştirdiği kişisel boyut (anlatıcı/ oynayıcı), sosyal boyut (dinleyici/ izleyici), söz boyutu (anlatılan) araştırma modeli çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Keywords
References
- AKSAN Doğan, Türkçenin Gücü, Bilgi Yayınevi, Ankara 1999.
- ASSMANN Jan, Kültürel Bellek, Çev.: A.Tekin, Ayrıntı Yay., İstanbul 2001.
- BAŞGÖZ İlhan, Folklor Yazıları, Adam Yay., İstanbul 1986.
- BAŞGÖZ, İ. "Sözlü Anlatımda Ara Söz: Türk Hikâye Anlatıcılarının Şahsi Değerlendirmelerine Ait Bir Durum İncelemesi", Çev.: M. Ekici, Milli Folklor, S:50 (2001), s.86-104.
- BİLGİN Nuri, Sosyal Psikoloji Sözlüğü Kavramlar Yaklaşımlar, Bağlam Yay., İstanbul 2007.
- BOYRAZ Şeref, "Sözlü Anlatıların Sürekliliği Üzerine Düşünceler", Folklor/ Edebiyat, S:54 (2008), s.105-118.
- ÇEK Songül, "Türk Halk Ninnilerinde Kadın Diline Ait Metaforlar Üzerine Bir Değerlendirme", Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 4/2, (2015), s.717-732.
- ÇOBANOĞLU Özkul, Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş, Akçağ Yay., Ankara 2002.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Dilek Yüsküp
*
This is me
0000-0002-9120-3991
Publication Date
September 27, 2018
Submission Date
July 14, 2018
Acceptance Date
August 25, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 1 Number: 14