“SİZ AT OLANA KADAR BEN İT OLURUM” SÖZ ÖBEĞİNİN, BAĞLAM MERKEZLİ YAKLAŞIMA GÖRE İÇERİK TAHLİLİ VE İŞLEVLERİ
Öz
Halk anlatılarının sosyal bir olay olması gerçeği, bu alanda yapılan araştırmalarda anlatıların meydana geldiği bağlamın önemini ortaya koymaktadır. Sözlü kültür ürünleri anlatıcısı, dinleyicisi ve bağlamı ile bir bütünlük teşkil etmektedir. Öyle ki; sözlü kültürü meydana getiren, içinde yaşadığı sosyal, fiziksel bağlamın ta kendisidir. Sözlü kültür içinde değerlendirdiğimiz söz öbekleri, insanın duygu ve düşüncelerinin sanatsal dışavurumlarıdır. Dinleyicisi üzerinde kimi zaman anlık etki oluşturan; kimi zaman da kültürel hafızada saklı tutulmuş ve yıllar sonra açığa çıkarak dinleyicilerinde etki meydana getiren, yeni yorumlar ve işlevler üstlenen söz öbekleri yapısal olarak kısa, sanatlı anlatışa sahip; içerik olarak ise oldukça yoğun anlamlar taşımaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda sahadan derlediğimiz “Siz at olana kadar ben it olurum” söz öbeği bir iletişim olayı olarak değerlendirilmiş; meydana geldiği halkbilimi bağlamı içinde içerik ve işlevsel tahlili amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak elde edilen malzeme Dan Ben-Amos’un geliştirdiği kişisel boyut (anlatıcı/ oynayıcı), sosyal boyut (dinleyici/ izleyici), söz boyutu (anlatılan) araştırma modeli çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKSAN Doğan, Türkçenin Gücü, Bilgi Yayınevi, Ankara 1999.
- ASSMANN Jan, Kültürel Bellek, Çev.: A.Tekin, Ayrıntı Yay., İstanbul 2001.
- BAŞGÖZ İlhan, Folklor Yazıları, Adam Yay., İstanbul 1986.
- BAŞGÖZ, İ. "Sözlü Anlatımda Ara Söz: Türk Hikâye Anlatıcılarının Şahsi Değerlendirmelerine Ait Bir Durum İncelemesi", Çev.: M. Ekici, Milli Folklor, S:50 (2001), s.86-104.
- BİLGİN Nuri, Sosyal Psikoloji Sözlüğü Kavramlar Yaklaşımlar, Bağlam Yay., İstanbul 2007.
- BOYRAZ Şeref, "Sözlü Anlatıların Sürekliliği Üzerine Düşünceler", Folklor/ Edebiyat, S:54 (2008), s.105-118.
- ÇEK Songül, "Türk Halk Ninnilerinde Kadın Diline Ait Metaforlar Üzerine Bir Değerlendirme", Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 4/2, (2015), s.717-732.
- ÇOBANOĞLU Özkul, Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş, Akçağ Yay., Ankara 2002.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Dilek Yüsküp
*
Bu kişi benim
0000-0002-9120-3991
Yayımlanma Tarihi
27 Eylül 2018
Gönderilme Tarihi
14 Temmuz 2018
Kabul Tarihi
25 Ağustos 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 14