Yenidoğan Topuk Kanı Taraması İşlem Basamakları ve Görev Alan Sağlık Çalışanları

Yenidoğan taramalarında amaç, tedavi edilmezse uzun vadede ileriye dönük sekellere yol açabilecek hatta ölümle sonuçlanabilecek doğumsal metabolik ve endokrin bozuklukların erken tespitidir. Bu amaç doğrultusunda, ülkemizde yenidoğan topuk kanından beş hastalığın taraması yapılmaktadır. Koruyucu sağlık hizmeti olan yenidoğan topuk kanı taramasının tarihçesinin; kan örneğinin alınma zamanının; örnek alınmadan önceki, alınma esnasındaki ve alındıktan sonraki işlem basamaklarının bilinmesi hastalıkların erken tespit edilebilmesi böylelikle bazı hastalıklar için tedavinin erken başlaması bazıları için diyet programının uygulanması açısından önem arz etmektedir. Taramada görevli olan sağlık çalışanlarının konu ile ilgili görev ve sorumlulukları bulunmaktadır. Bunların en iyi şekilde öğrenilmesi elzemdir. Ayrıca sonuçların değerlendirilmesi ve sonucu şüpheli çıkan yenidoğanların ailelerinin bilgilendirilmesi, tedavi ve takip için ilgili birimlere yönlendirilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda yapılacak olan yenidoğan taramaları amacına daha etkili bir şekilde ulaşacaktır. Bu derleme, literatürde konunun bu yönüne bir bütün olarak hitap eden yeteri kadar kaynak olmaması nedeniyle, sahada gözlemlenen eksiklikler doğrultusunda konunun önemine dikkat çekmek ve sağlık çalışanlarında farkındalık uyandırmak amacıyla hazırlanmıştır.

The aim of newborn screening is the early detection of congenital metabolic and endocrine disorders that may lead to long-term sequelae and even death if left untreated. For this purpose, five diseases are screened from newborn heel blood in our country. Knowing the history of newborn heel blood screening, which is a preventive health service, the time of blood sample collection, the procedure steps before, during and after sample collection is important in terms of early detection of diseases, so that early treatment for some diseases can be started and diet program is applied for some. Health professionals who are in charge of screening have duties and responsibilities related to the subject. It is essential to learn them in the best way possible. In addition, it is necessary to evaluate the results, inform the families of the newborns whose results are suspicious, and direct them to the relevant units for treatment and follow-up. Newborn screenings to be carried out in this direction will achieve their purpose more effectively. This review has been prepared in order to draw attention to the importance of the subject in line with the deficiencies observed in the field and to raise awareness among healthcare professionals, since there are not enough resources in the literature to address this aspect of the subject as a whole.