Review

Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı ve Beslenmedeki Rolü

Volume: 7 Number: 2 August 29, 2024
EN TR

Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı ve Beslenmedeki Rolü

Abstract

Alzheimer hastalığı; belirli bir nöropatolojinin etkisiyle ilerleyici bilişsel işlev bozukluğu ve hafıza kaybı ile karakterize, yaşa bağlı nörodejeneratif bir merkezi sinir sistemi hastalığıdır. Hastalığın patogenezini etkileyen genetik faktörlerden biri olan ApoE4 polimorfizmi, geç başlangıçlı hastalık formu ile ilişkilendirilen en yüksek genetik risk faktörü olarak tanımlanmıştır. Hastalığın patolojisinde Amiloid-β (Aβ) metabolizmasında yer alan bir apolipoprotein olan ApoE4 aleli vücutta lipid metabolizmasını, inflamatuar yolları, kan-beyin bariyeri bütünlüğünü ve glikoz metabolizmasını etkilemektedir. Etkilenen bu metabolik yolaklara göre planlanan bir beslenme düzeni, ApoE4 aleli taşıyıcılarında hastalığın önlenmesini veya hastalığın başlangıç yaşının geciktirilmesinde etkili olabilmektedir. Bu alel taşıyıcılarında glisemik indeksi düşük besinlerin, antioksidan ve omega 3 yağ asitleri tüketimini destekleyen Akdeniz diyetinin, B grubu vitaminleri ve inülin tüketiminin hastalık seyrini iyileştirmede önemli rol oynayan yaklaşımlar olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Prevelansı giderek artan nörodejenaratif bir bozukluk olan Alzheimer hastalığının yüksek genetik risk altındaki ApoE4 aleli taşıyıcılarında uygulanan bu nutrigenetik yaklaşımlar genel olarak hastalığının seyrinin iyileştirilmesinde umut verici olmaktadır.

Keywords

Alzheimer hastalığı, Apolipoprotein E4, Genetik polimorfizm, Nutrigenetik

References

  1. Moini J, LoGalbo A, Ahangari R. Characteristics of the nervous system [Internet]. Academic Press: Foundations of the Mind, Brain, and Behavioral Relationships; 2024 [cited 2024 Mar 1]. Available from ScienceDirect: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780323959759000184
  2. Rea, P. Introduction to the nervous system [Internet]. Academic Press: Essential Clinical Anatomy of the Nervous System; 2015; 1-50 [cited 2024 Feb 29]. Available from ScienceDirect: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128020302000017
  3. Singh G, Rao D, Kumar A. Molecular Basis of Neurological Disorders [Internet]. Academic Press: The Molecular Immunology of Neurological Diseases; 2021; pp. 1-13 [cited 2024 Jan 12]. Available from ScienceDirect: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128219744000145
  4. Soria Lopez JA, González HM, Léger GC. Alzheimer’s disease. Handb. Clin. Neurol. 2019; 167: 231-255.
  5. Pires M, Rego AC. Apoe4 and Alzheimer’s disease pathogenesis-Mitochondrial deregulation and targeted therapeutic strategies. Int J Mol Sci. 2023; 24(1): 778.
  6. Norwitz NG, Saif N, Ariza IE, Isaacson, RS. Precision nutrition for Alzheimer’s prevention in ApoE4 carriers. Nutrients. 2021; 13(4): 1362.
  7. Guan, Y, Cheng CH, Bellomo LI, Narain S, Bigornia SJ, Garelnabi MO, Koo BB, et al. APOE4 allele-specific associations between diet, multimodal biomarkers, and cognition among Puerto Rican adults in Massachusetts. Front Aging Neurosci. 2023; 15: 1285333.
  8. Fote, GM, Geller NR, Reyes-Ortiz, AM, Thompson LM, Steffan JS, Grill JD. A scoping review of dietary factors conferring risk or protection for cognitive decline in APOE ε4 carriers. J Nutr Health Aging. 2021; 25(10): 1167-1178.
  9. Serrano-Pozo A, Growdon JH. Is Alzheimer’s disease risk modifiable? J Alzheimers Dis. 2019; 67(3): 795-819.
  10. Breijyeh Z, Karaman R. Comprehensive review on Alzheimer’s disease: causes and treatment. Molecules. 2020; 25(24): 5789.
APA
Saruhan, M. (2024). Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı ve Beslenmedeki Rolü. Türkiye Sağlık Bilimleri Ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 17-26. https://doi.org/10.51536/tusbad.1446087
AMA
1.Saruhan M. Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı ve Beslenmedeki Rolü. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2024;7(2):17-26. doi:10.51536/tusbad.1446087
Chicago
Saruhan, Merve. 2024. “Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı Ve Beslenmedeki Rolü”. Türkiye Sağlık Bilimleri Ve Araştırmaları Dergisi 7 (2): 17-26. https://doi.org/10.51536/tusbad.1446087.
EndNote
Saruhan M (August 1, 2024) Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı ve Beslenmedeki Rolü. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 7 2 17–26.
IEEE
[1]M. Saruhan, “Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı ve Beslenmedeki Rolü”, Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, vol. 7, no. 2, pp. 17–26, Aug. 2024, doi: 10.51536/tusbad.1446087.
ISNAD
Saruhan, Merve. “Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı Ve Beslenmedeki Rolü”. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 7/2 (August 1, 2024): 17-26. https://doi.org/10.51536/tusbad.1446087.
JAMA
1.Saruhan M. Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı ve Beslenmedeki Rolü. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2024;7:17–26.
MLA
Saruhan, Merve. “Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı Ve Beslenmedeki Rolü”. Türkiye Sağlık Bilimleri Ve Araştırmaları Dergisi, vol. 7, no. 2, Aug. 2024, pp. 17-26, doi:10.51536/tusbad.1446087.
Vancouver
1.Merve Saruhan. Alzheimer Hastalığında ApoE4 Varyantı ve Beslenmedeki Rolü. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2024 Aug. 1;7(2):17-26. doi:10.51536/tusbad.1446087