Bir Sağlık Politikası Analizi: Kamu Hastane Birlikleri

Amaç: Araştırmanın amacı, 663 sayılı kanun hükmünde kararname ile kurulan kamu hastane birliklerinin kapatılma nedenlerinin süreç modeli çerçevesinde incelenerek analiz edilmesidir. Yöntem: Çalışmada Sabatier’in (2007) kullanmış olduğu süreç modeli esas alınmıştır. Süreç modeli ilgili politikanın gündeme gelmesi, formüle edilmesi, kanunlaştırılması, uygulanması ve değerlendirilmesi aşamalarına odaklanmaktadır. Bu kapsamda “kamu hastane birlikleri, özerkleştirme, yerelleşme, desantralizasyon, kamu hastaneleri” anahtar kelimeleriyle tarama yapılmış ve elde edilen Resmî Gazete, Kalkınma Planları, Hükümet Programları, Dünya Bankası dokümanları, makaleler, tezler, internet siteleri, bakanlık raporları ve konuyla ilgili ulaşılan haberlerden oluşan 62 kaynak incelenerek veriler elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında başlangıç yılı olarak serbest piyasaya dayalı bir anlayışın esas alınmaya başlandığı 24 Ocak kararlarının çıktığı 1980 yılı esas alınmış ve 2018 yılına kadar tarama yapılmıştır. Bulgular: Yapılan çalışmada kamu hastane birlikleri politikası süreç modeli açısından ele alınmış ve incelenen dokümanlar sonucunda politikanın başarısızlıkla sonuçlanma nedenleri, “yönetim yapısı ve yönetim kadrosuna yönelik nedenler”, “insan kaynakları yönetimine yönelik nedenler”, “finansman ve mali yönetime yönelik nedenler”, “tedarik süreçlerine yönelik nedenler”, “performans ve verimlilik kaynaklı nedenler”, “sendikal kaynaklı nedenler” ve “diğer nedenler” olmak üzere 7 başlık etrafında incelenmiştir. Sonuç: Elde edilen sonuçlar her ne kadar bakanlık, sistemin çok başlılıktan dolayı artık yürütülemez olduğunu belirtse de uygulanma sürecinde yaşanan sıkıntıların kamu hastane birliklerinin kapatılmasında dolaylı ve doğrudan rol oynadığını göstermektedir. Neticesinde kamu hastane birlikleri sistemi ile oluşturulan yapı, sağlıkta dönüşümün hedefleri arasında yer alan desantralizasyon konusunda başarısız olmuştur. Bu süreçte değişimin sahiplenilmemesi, yasanın hazırlanma sürecinde sivil toplum kuruluşlarına yer verilmemesi, yasal mevzuatın iyi organize edilmemesi, pilot çalışmaların yapılmamış olması ve illerdeki hiyerarşik bölünmeler başarısızlığa sebep olan nedenler arasındadır.

Aim: The aim of the research is to analyze the reasons behind the dissolution of the public hospital unions established by the decree law no. 663 within the framework of the process model. Method: The study adopts the process model used by Sabatier (2007). This model focuses on the stages of a relevant policy’s emergence, formulation, legislation, implementation, and evaluation. In this context, a literature review was conducted using keywords such as “public hospital unions,” “autonomization,” “localization,” “decentralization,” and “public hospitals.” A total of 62 sources were examined, including official gazettes, development plans, government programs, World Bank documents, articles, theses, websites, ministry reports, and relevant news articles. Data collection began from the year 1980, when a market-oriented approach was adopted following the January 24th decisions, and the review extended until 2018. Results: The study analyzed the public hospital unions policy through the lens of the process model. Based on the reviewed documents, the reasons for the policy’s failure were examined under seven categories: “reasons related to the management structure and management staff,” “reasons related to human resources management,” “reasons related to financing and financial management,” “reasons related to procurement processes,” “reasons stemming from performance and efficiency,” “reasons related to unions,” and “other reasons.” Conclusions: The results indicate that although the Ministry cited the system’s unmanageability due to a multi-headed structure, the challenges faced during the implementation process played both direct and indirect roles in the dissolution of the public hospital unions. Ultimately, the structure established by the public hospital unions system failed in terms of decentralization, which was one of the objectives of the health transformation program. The lack of ownership of the change process, the exclusion of non-governmental organizations in the drafting process, poor organization of the legal framework, the absence of pilot studies, and hierarchical divisions at the provincial level were among the key factors contributing to the failure.