Review

Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme

Volume: 10 Number: 2 October 26, 2026
TR EN

Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme

Abstract

Bu çalışma, engellilik bağlamında gündelik yaşamda ortaya çıkan ableizm temelli mikro agresyonları sosyal hizmet perspektifinden ele almayı ve bu olgunun kuramsal temelleri ile sosyal hizmet uygulamalarına yansımalarını tartışmayı amaçlamaktadır. Araştırma, anlatısal derleme yöntemiyle yürütülmüş; 2010–2025 yılları arasında Web of Science, Scopus, PubMed ve Google Scholar veri tabanlarında yayımlanan Türkçe ve İngilizce çalışmalar incelenmiştir. Literatür taraması sonucunda mikro agresyon, ableizm, engellilik ve sosyal hizmet alanlarına ilişkin kuramsal ve ampirik çalışmalar eleştirel bir bakış açısıyla sentezlenmiştir. Çalışmada, F. K. Campbell’in ableizm kuramı ile D. W. Sue’nun mikro agresyon yaklaşımı birlikte değerlendirilerek, ableizmin gündelik yaşamda mikro agresyonlar aracılığıyla nasıl yeniden üretildiği ortaya konulmuştur. Bulgular, engelli bireylere yönelik mikro agresyonların çoğu zaman iyi niyetli görünen iletişim biçimleri içinde gerçekleştiğini; ancak bu davranışların bireylerde kronik stres, özsaygı kaybı, sosyal izolasyon ve toplumsal dışlanma gibi önemli psikososyal sonuçlara yol açabildiğini göstermektedir. Ayrıca mikro agresyonların yalnızca bireysel önyargılardan değil, kültürel normlar, kurumsal yapılar ve toplumsal güç ilişkileri tarafından beslenen yapısal ableizmden kaynaklandığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda sosyal hizmet mesleğinin hak temelli, güçlendirme odaklı ve baskı karşıtı uygulamalar aracılığıyla ableizm temelli mikro agresyonların önlenmesinde önemli bir rol üstlenebileceği vurgulanmaktadır. Çalışmanın, Türkiye’de engellilik, ableizm ve mikro agresyon ilişkisini sosyal hizmet perspektifiyle bütüncül biçimde ele alarak literatüre kuramsal katkı sağlaması ve gelecekte gerçekleştirilecek ampirik araştırmalara kavramsal bir zemin oluşturması beklenmektedir.

Keywords

References

  1. Ahmad, M. N. (2025). Narrative literature reviews in scientific research: Pros and cons. Jordan Journal of Agricultural Sciences, 21(1), 1–4. https://doi.org/10.35516/jjas.v21i1.4143
  2. American Psychological Association. (2023a). APA dictionary of psychology. https://dictionary.apa.org/microaggression
  3. American Psychological Association. (2023b). Inclusive language guide (2nd ed.). https://www.apa.org/about/apa/equity-diversity-inclusion/language-guidelines.pdf
  4. Arnade, S. (2016). Ableismus erkennen und begegnen: Strategien zur Stärkung von Selbsthilfepotenzialen. Interessenvertretung Selbstbestimmt Leben in Deutschland e.V. https://isl-ev.de/wpcontent/ uploads/2023/09/Able-Ismus_Broschuere-barrierefrei.pdf
  5. Barton, L. (2001). Disability, politics and the struggle for change. David Fulton Publishers.
  6. Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1997). Writing narrative literature reviews. Review of General Psychology, 1(3), 311–320. https://doi.org/10.1037/1089-2680.1.3.311
  7. Beresford, P. (2013). Beyond the usual suspects: Towards inclusive user involvement. Shaping Our Lives

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social Work (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

October 26, 2026

Submission Date

March 1, 2026

Acceptance Date

October 22, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 2

APA
Ataman, E. (2026). Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 10(2). https://doi.org/10.55109/tushad.1900593
AMA
1.Ataman E. Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme. TSWR. 2026;10(2). doi:10.55109/tushad.1900593
Chicago
Ataman, Emine. 2026. “Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme”. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi 10 (2). https://doi.org/10.55109/tushad.1900593.
EndNote
Ataman E (October 1, 2026) Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi 10 2
IEEE
[1]E. Ataman, “Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme”, TSWR, vol. 10, no. 2, Oct. 2026, doi: 10.55109/tushad.1900593.
ISNAD
Ataman, Emine. “Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme”. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi 10/2 (October 1, 2026). https://doi.org/10.55109/tushad.1900593.
JAMA
1.Ataman E. Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme. TSWR. 2026;10. doi:10.55109/tushad.1900593.
MLA
Ataman, Emine. “Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme”. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, vol. 10, no. 2, Oct. 2026, doi:10.55109/tushad.1900593.
Vancouver
1.Emine Ataman. Engellilik Bağlamında Gündelik Yaşamda Ableizm Temelli Mikro Agresyonlar: Sosyal Hizmet Perspektifinden Eleştirel Bir Değerlendirme. TSWR. 2026 Oct. 1;10(2). doi:10.55109/tushad.1900593