Tarım Tedarik Zincirinde Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi Kullanılarak Tedarik Zinciri Risk Değerlendirmesi
Abstract
Çalışmanın temel amacı, tarım tedarik zincirinde bulanık çok kriterli karar verme yöntemini kullanarak tedarik zinciri risklerini analiz etmektir. Bu çalışmada, tarım tedarik zinciri risk değerlendirmesinde kriterlerin önem düzeyleri ve ağırlıkları, bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP, Analytic Hierarchy Process) yöntemi ile ölçülmüştür. Çalışmanın sonuçları, en önemli risk boyutunun “girdi tedarik riski” olduğunu; bunu sırasıyla “üretim riski”, “pazarlama riski” ve “hasat sonrası risk” boyutunun takip ettiğini göstermektedir. Bulgular, ayrıca; 17 risk arasında “yem ve kaba yem maliyetinin yüksek olması”, “hayvanın hastalığı/yaralanması/sakatlığı” ve “uygun yaşam altyapısının olmaması” en önemli riskler olduğunu göstermektedir. Tarım tedarik zincirleri uzun tedarik süresi, dayanıksızlık, hava koşulları, lojistik sorunlar, arz-talep değişkenliği, fiyat değişkenliği ve çevresel belirsizlikler nedeniyle doğası gereği daha karmaşık hale gelmektedir. Tüm bu değişkenlikler ve belirsizlikler nedeniyle tarım tedarik zinciri çeşitli zafiyetlere ve risklere karşı daha hassas hale gelmektedir. Bu durum, tarım tedarik zinciri risklerini daha etkili ve verimli bir şekilde sürdürülebilir yaklaşımla yönetmemizi gerektirmektedir. Karmaşık tedarik zinciri yapısı ve belirsizlik ortamında, tedarik zinciri risk problemlerini çözmek için çok kriterli karar verme yöntemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmanın sonuçları, tarım tedarik zinciri paydaşlarının tedarik zinciri risklerini belirlemesine, sınıflandırmasına, analiz etmesine ve riskleri azaltmak veya kontrol altına almak için strateji geliştirmelerinde ve planlama yapmalarında yardımcı olabilir.
Keywords
References
- Abbas, Q., Han, J., Bakhsh, K., Ullah, R., Kousar, R., Adeel, A., Akhtar, A., 2022. Adaptation to climate change risks among dairy farmers in Punjab, Pakistan. Land Use Policy, 119: 106184.
- Abu Hatab, A., Krautscheid, L., Boqvist, S., 2021. COVID-19, livestock systems and food security in developing countries: A systematic review of an emerging literature. Pathogens, 10(5): 586.
- Adeyemo, O.K., Alarape, S.A., Adetunji, V.E., Saka, A.B., Adebowale, O.O., Ubiogoro, O.O., Agbede, S.A., 2021. Safety hazards along animal food supply Chain in Nigeria. In: O.O. Babalola (Eds.), Food Security and Safety: African Perspectives, Springer, London, pp. 869-883.
- Adeyonu, A.G., Otunaiya, A.O., Oyawoye, E.O., Okeniyi, F.A., 2021. Risk perceptions and risk management strategies among poultry farmers in south-west Nigeria. Cogent Social Sciences, 7(1): 1891719.
- Agrawal, V., Mohanty, R.P., Agarwal, S., Dixit, J.K., Agrawal, A.M., 2023. Analyzing critical success factors for sustainable green supply chain management. Environment, Development and Sustainability, 25(8): 8233-8258.
- Ahumada, O., Villalobos, J.R., 2009. Application of planning models in the agri-food supply chain: A review. European Journal of Operational Research, 196(1): 1-20.
- Akçaöz, H., Özkan, B., 2005. Determining risk sources and strategies among farmers of contrasting risk awareness: A case study for Cukurova region of Turkey. Journal of Arid Environments, 62(4): 661-675.
- Aramyan, L., Ondersteijn, C.J.M., van Kooten, O., Oude Lansink, A., 2006. Performance indicators in agri-food production chains. In: C.J.M. Ondersteijn, J.H.M. Wijnands, R.B.M. Huirne and O. van Kooten (Eds.), Quantifying the Agri-Food Supply Chain, Springer, Printed in the Netherlands, Frontis, pp. 47-64.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Farm Enterprises, Agricultural Policy, Marketing in Agricultural Management
Journal Section
Research Article
Authors
Hüseyin Atlı
*
0000-0002-1397-1514
Türkiye
Publication Date
July 14, 2026
Submission Date
December 20, 2025
Acceptance Date
July 1, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 13 Number: 2