Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması
Abstract
Toprak özelliklerinin mesafeye bağlı değişkenliklerinin belirlenmesi, incelenmesi ve haritalanması yoğun tarımsal üretim yapılan arazilerde uygun amenajmanların geliştirilmesi ve üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması açısından son derece önemlidir. Bu çalışmada
ülkemizin su rezervlerinin büyük bir kısmının
yer
aldığı, önemli sulama
projelerinin gerçekleşmekte olduğu Dicle Havzası’nda bir kısım fiziksel ve kimyasal toprak özellikleri belirlenmiş, mesafeye bağlı değişkenlikleri modellenmiş ve haritalanmıştır. Toprak örneklemeleri, Diyarbakır ile Siirt illeri arasında
5 x 5 km gridlere ayrılmış 4.341 km2’lik alanda her gridin yaklaşık köşesinden toplam 175 noktada 0-20 cm derinlikten alınmıştır. Toprak özelliklerinin 5 km’den kısa mesafelerdeki değişimlerinin daha doğru tahmin edilebilmesi amacıyla ardışık iki gridin köşe noktaları arasında 250 m, 750 m ve 1750 m mesafelerden de 33 toprak örneği alınmıştır. Alınan bozulmuş örneklerin
tekstür (kum, kil ve silt),
organik madde, kireç, toprak reaksiyonu, elektriksel iletkenlik, alınabilir fosfor ve potasyum analizleri yapılmıştır. Mesafeye bağlı değişkenliğin modellenmesi ile örneklenme yapılmayan noktaların ilgili özellikleri tahmin edilmiş ve yersel değişim haritaları oluşturulmuştur. Çalışma alanında en düşük
değişkenliğin pH (% VK= 3.9) ve en yüksek
değişkenliğin ise alınabilir fosfor (% VK= 137.77) konsantrasyonunda olduğu görülmüştür. En yüksek range değerine sahip toprak özelliği elektriksel iletkenlik (135.4 km) iken en küçük range değeri pH (4.74 km) için elde edilmiştir. Her bir özelliğin en düşük ve en yüksek olduğu yerlerin rahatlıkla tespit edilebildiği toprak haritaları, uygun amenajman yöntemlerinin belirlenmesi, sorunların
giderilmesi ve girdilerin en uygun kullanımı açısından
son derece yararlı araçlardır.
Keywords
References
- Allison, L.E., Moodie, C.D., 1965. Carbonate. In: C.A. Black et al. (Ed.) Methods of soil Analaysis, Part 2. Agronomy Series, American Society of Agronomy U.S.A., p: 1379-1400.
- Arshad, M.A., Coen, G.M., 1992. Characterization of soil quality: Physical and chemical criteria. American Journal of Alternative Agriculture, 7(1-2): 25-31.
- Barik, K., Aksakal, E.L., Islam, K.R., Sari, S., Angin, I., 2014. Spatial variability in soil compaction properties associated with field traffic operations. Catena, 120: 122-133.
- Budak, M., 2012. Tuzlu alkali toprakların oluşumu, sınıflandırılması ve klasik toprak etüd ve jeoistatistik yöntemlerle haritalanması. Doktora tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
- Cambardella, C.A., Moorman, T.B., Parkin, T.B., Karlen, D.L., Novak, J.M., Turco, R.F., Konopka, A.E., 1994. Field-scale variability of soil properties in central Iowa soils. Soil Science Society of America Journal, 58(5): 1501-1511.
- Cao, S., Lu, A., Wang, J., Huo, L., 2017. Modeling and mapping of cadmium in soils based on qualitative and quantitative auxiliary variables in a cadmium contaminated area. Science of the Total Environment, 580: 430-439.
- Çelik, R., 2015. Temporal changes in the groundwater level in the Upper Tigris Basin, Turkey, determined by a GIS technique. Journal of African Earth Sciences, 107: 134-143.
- De Soto, I.S., Virto, I., Barré, P., Fernández-Ugalde, O., Antón, R., Martínez, I., Chaduteau, C., Enrique A., Bescansa, P., 2017. A model for field-based evidences of the impact of irrigation on carbonates in the tilled layer of semi-arid Mediterranean soils. Geoderma, 297: 48-60.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Mesut Budak
*
SİİRT ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ
0000-0001-5715-1246
Türkiye
Hikmet Günal
This is me
GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ
0000-0002-4648-2645
Türkiye
İsmail Çelik
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BÖLÜMÜ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME PR.
0000-0002-8650-2639
Türkiye
Nurullah Acir
AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ
0000-0001-7591-0496
Türkiye
Mesut Sırrı
Siirt Üniversitesi, Eruh Meslek Yüksekokulu, Organik Tarım Bölümü
0000-0001-9793-9599
Türkiye
Publication Date
June 30, 2018
Submission Date
December 4, 2017
Acceptance Date
March 12, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 5 Number: 2
Cited By
Simav yöresi tarım topraklarının bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin araştırılması
Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi
https://doi.org/10.33409/tbbbd.595167Isparta İli Büyük Toprak Gruplarına Göre Tahıl Yetiştirilen Toprakların Bazı Özelliklerinin Belirlenmesi
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.21566/tarbitderg.660231Improvement of spatial estimation for soil organic carbon stocks in Yuksekova plain using Sentinel 2 imagery and gradient descent–boosted regression tree
Environmental Science and Pollution Research
https://doi.org/10.1007/s11356-023-26064-8Tree-based algorithms for spatial modeling of soil particle distribution in arid and semi-arid region
Environmental Monitoring and Assessment
https://doi.org/10.1007/s10661-024-12431-6Bafra Delta Ovası sol sahil alüviyal arazilerde yetiştirilen lahana bitkisinin bazı fiziko-kimyasal toprak özellikleri, besin element içerikleri ve konumsal dağılımları
Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi
https://doi.org/10.33409/tbbbd.1457533Examining the swelling potential of cohesive soils with high plasticity according to their index properties using GIS
Open Geosciences
https://doi.org/10.1515/geo-2022-0664Dörtyol ovası topraklarının temel özelliklerinin belirlenmesi ve yersel dağılımlarının coğrafi bilgi sistemleri (CBS) kullanılarak haritalanması
Eurasian Journal of Biological and Chemical Sciences
https://doi.org/10.46239/ejbcs.1467664