Research Article

Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması

Volume: 5 Number: 2 June 30, 2018
TR EN

Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması

Abstract

Toprak özelliklerinin mesafeye bağlı değişkenliklerinin belirlenmesi, incelenmesi ve haritalanması yoğun tarımsal üretim yapılan arazilerde uygun amenajmanların geliştirilmesi ve üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması açısından son derece önemlidir. Bu çalışmada ülkemizin su rezervlerinin büyük bir kısmının yer aldığı, önemli sulama projelerinin gerçekleşmekte olduğu Dicle Havzası’nda bir kısım fiziksel ve kimyasal toprak özellikleri belirlenmiş, mesafeye bağlı değişkenlikleri modellenmiş ve haritalanmıştır. Toprak örneklemeleri, Diyarbakır ile Siirt illeri arasında 5 x 5 km gridlere ayrılmış 4.341 km2’lik alanda her gridin yaklaşık köşesinden toplam 175 noktada 0-20 cm derinlikten alınmıştır. Toprak özelliklerinin 5 km’den kısa mesafelerdeki değişimlerinin daha doğru tahmin edilebilmesi amacıyla ardışık iki gridin köşe noktaları arasında 250 m, 750 m ve 1750 m mesafelerden de 33 toprak örneği alınmıştır. Alınan bozulmuş örneklerin tekstür (kum, kil ve silt), organik madde, kireç, toprak reaksiyonu, elektriksel iletkenlik, alınabilir fosfor ve potasyum analizleri yapılmıştır. Mesafeye bağlı değişkenliğin modellenmesi ile örneklenme yapılmayan noktaların ilgili özellikleri tahmin edilmiş ve yersel değişim haritaları oluşturulmuştur. Çalışma alanında en düşük değişkenliğin pH (% VK= 3.9) ve en yüksek değişkenliğin ise alınabilir fosfor (% VK= 137.77) konsantrasyonunda olduğu görülmüştür. En yüksek range değerine sahip toprak özelliği elektriksel iletkenlik (135.4 km) iken en küçük range değeri pH (4.74 km) için elde edilmiştir. Her bir özelliğin en düşük ve en yüksek olduğu yerlerin rahatlıkla tespit edilebildiği toprak haritaları, uygun amenajman yöntemlerinin belirlenmesi, sorunların giderilmesi ve girdilerin en uygun kullanımı açısından son derece yararlı araçlardır.

Keywords

References

  1. Allison, L.E., Moodie, C.D., 1965. Carbonate. In: C.A. Black et al. (Ed.) Methods of soil Analaysis, Part 2. Agronomy Series, American Society of Agronomy U.S.A., p: 1379-1400.
  2. Arshad, M.A., Coen, G.M., 1992. Characterization of soil quality: Physical and chemical criteria. American Journal of Alternative Agriculture, 7(1-2): 25-31.
  3. Barik, K., Aksakal, E.L., Islam, K.R., Sari, S., Angin, I., 2014. Spatial variability in soil compaction properties associated with field traffic operations. Catena, 120: 122-133.
  4. Budak, M., 2012. Tuzlu alkali toprakların oluşumu, sınıflandırılması ve klasik toprak etüd ve jeoistatistik yöntemlerle haritalanması. Doktora tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
  5. Cambardella, C.A., Moorman, T.B., Parkin, T.B., Karlen, D.L., Novak, J.M., Turco, R.F., Konopka, A.E., 1994. Field-scale variability of soil properties in central Iowa soils. Soil Science Society of America Journal, 58(5): 1501-1511.
  6. Cao, S., Lu, A., Wang, J., Huo, L., 2017. Modeling and mapping of cadmium in soils based on qualitative and quantitative auxiliary variables in a cadmium contaminated area. Science of the Total Environment, 580: 430-439.
  7. Çelik, R., 2015. Temporal changes in the groundwater level in the Upper Tigris Basin, Turkey, determined by a GIS technique. Journal of African Earth Sciences, 107: 134-143.
  8. De Soto, I.S., Virto, I., Barré, P., Fernández-Ugalde, O., Antón, R., Martínez, I., Chaduteau, C., Enrique A., Bescansa, P., 2017. A model for field-based evidences of the impact of irrigation on carbonates in the tilled layer of semi-arid Mediterranean soils. Geoderma, 297: 48-60.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Mesut Budak *
SİİRT ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ
0000-0001-5715-1246
Türkiye

Hikmet Günal This is me
GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ
0000-0002-4648-2645
Türkiye

İsmail Çelik
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BÖLÜMÜ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME PR.
0000-0002-8650-2639
Türkiye

Nurullah Acir
AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ
0000-0001-7591-0496
Türkiye

Mesut Sırrı
Siirt Üniversitesi, Eruh Meslek Yüksekokulu, Organik Tarım Bölümü
0000-0001-9793-9599
Türkiye

Publication Date

June 30, 2018

Submission Date

December 4, 2017

Acceptance Date

March 12, 2018

Published in Issue

Year 2018 Volume: 5 Number: 2

APA
Budak, M., Günal, H., Çelik, İ., Acir, N., & Sırrı, M. (2018). Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 103-115. https://doi.org/10.19159/tutad.361237
AMA
1.Budak M, Günal H, Çelik İ, Acir N, Sırrı M. Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi. 2018;5(2):103-115. doi:10.19159/tutad.361237
Chicago
Budak, Mesut, Hikmet Günal, İsmail Çelik, Nurullah Acir, and Mesut Sırrı. 2018. “Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik Ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ile Belirlenmesi Ve Haritalanması”. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi 5 (2): 103-15. https://doi.org/10.19159/tutad.361237.
EndNote
Budak M, Günal H, Çelik İ, Acir N, Sırrı M (June 1, 2018) Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi 5 2 103–115.
IEEE
[1]M. Budak, H. Günal, İ. Çelik, N. Acir, and M. Sırrı, “Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması”, Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, vol. 5, no. 2, pp. 103–115, June 2018, doi: 10.19159/tutad.361237.
ISNAD
Budak, Mesut - Günal, Hikmet - Çelik, İsmail - Acir, Nurullah - Sırrı, Mesut. “Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik Ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ile Belirlenmesi Ve Haritalanması”. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi 5/2 (June 1, 2018): 103-115. https://doi.org/10.19159/tutad.361237.
JAMA
1.Budak M, Günal H, Çelik İ, Acir N, Sırrı M. Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi. 2018;5:103–115.
MLA
Budak, Mesut, et al. “Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik Ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ile Belirlenmesi Ve Haritalanması”. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, vol. 5, no. 2, June 2018, pp. 103-15, doi:10.19159/tutad.361237.
Vancouver
1.Mesut Budak, Hikmet Günal, İsmail Çelik, Nurullah Acir, Mesut Sırrı. Dicle Havzası Toprak Özelliklerinin Yersel Değişimlerinin Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi ve Haritalanması. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi. 2018 Jun. 1;5(2):103-15. doi:10.19159/tutad.361237

Cited By