TR
EN
Yükseköğretimde Program Liderliği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması
Öz
Yükseköğretim ekosistemindeki “değişkenliği, belirsizliği, karmaşıklığı ve muğlaklığı” (VUCA dünyasını) dikkate alan, ortak akla dayalı, şeffaf bir liderlik anlayışıyla program geliştirme (tasarlama, değerlendirme ve güncelleme) sürecinde stratejik bir rol oynadığı düşünülen öğretim elemanlarının program liderliği düzeylerinin incelenebilmesi amacıyla beşli likert türünde derecelendirilen Program Liderliği Ölçeği’nin 150 madde ve tek boyuttan oluştuğu saptanmıştır. Bu araştırma kapsamında araştırma grubu belirlenirken amaçsal örnekleme yöntemine başvurulmuş olup kariyerlerinin herhangi bir döneminde idari görev üstlenen öğretim elemanlarına ulaşılmıştır. Veri analizi sonucunda açımlayıcı faktör analizi bulguları incelendiğinde, öz değeri birden büyük olan 31 faktörlü bir yapının ortaya çıktığı gözlenmiştir. Öte yandan ilgili alan yazında program liderliğine ilişkin çeşitli boyutların olduğunu öne süren araştırmalar bulunsa da bu boyutların iç içe geçmesi nedeniyle boyutlar arasında tam bir ayrımın yapılamadığı göz önünde bulundurularak bu araştırma kapsamında birinci ve ikinci öz değer oranı da incelenmiştir. Nitekim birinci ve ikinci öz değer oranının üçten büyük olması nedeniyle tek boyutlu bir yapının ortaya çıktığı sonucuna varılmıştır. Tek boyutluluğun temel ve katı olmak üzere ikiye ayrıldığı göz önünde bulundurularak bu ölçekte öz değeri birden büyük olan ikincil minör faktörlerin bulunması nedeniyle ölçek yapısının temel tek boyutluluğa uygun olduğu düşünülmüştür. Tek faktörlü bu yapının toplam varyansın %45.312’sini açıkladığı bulgulanmıştır. Bununla birlikte ölçeğin tek faktörlü yapısını test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiş olup veri analizi sonucunda uyum indekslerinin (GFI=.88, AGFI=.89, CFI=.96 ve RMSEA=.06) kabul edilebilir aralıkta olduğu saptanmıştır. Ayrıca bu araştırma kapsamında madde sayısının fazla olması nedeniyle Madde Tepki Kuramı çatısı altında yer alan Rasch analizinden yararlanılmış olup model-veri uyumunun sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan ölçek güvenirliğinin belirlenebilmesi noktasında hesaplanan Cronbach alpha iç tutarlık katsayısı 0.951 olarak bulgulanmıştır. Sonuç olarak Program Liderliği Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik değerlerinin yüksek düzeyde olduğu saptanmış olup elde edilen bulgular, öğretim elemanlarının program liderliği düzeylerini belirlemeye yönelik ilk ölçme aracı olma özelliği taşıyan bu ölçeğin öğretim elemanlarının program liderliği düzeylerini belirleme noktasında geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Supporting Institution
Atatürk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (SDK-2023-12538)
Project Number
SDK-2023-12538
References
- Adam, F. (2009). Curriculum reform in higher education: A humanities case study [Unpublished doctoral dissertation]. University of the Witwatersrand.
- Akkoyunlu, B., Orhan, F. & Umay, A. (2005). Bilgisayar öğretmenleri için Bilgisayar Öğretmenliği Öz-Yeterlik Ölçeği geliştirme çalışması [A study on developing Teacher Self Efficacy Scale for computer teachers]. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 1-8. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/87736
- Albashiry, N. M., Voogt, J. M., & Pieters, J. M. (2016). Curriculum leadership in action: A tale of four community college heads of department leading a curriculum development project. Community College Journal of Research and Practice, 40(5), 401-413. https://doi.org/10.1080/10668926.2015.1065775
- Andrich, D. (1978). Application of a psychometric rating model to ordered categories which are scored with successive integers. Applied Psychological Measurement, 2(4), 581-594. https://doi.org/10.1177/014662167800200413
- Anggraeni, R. D. (2014). Increasing lecturer competence as the quality assurance of lecturer performance. Management Studies, 2(5), 309-329. https://www.academia.edu/9734717/Increasing_Lecturer_Competence_as_the_Quality_Assurance_of_Lecturer_Performance
- Avizhgan, M., Jafari, E. M., Nasr, A. R., & Changiz, T. (2015). Curriculum leadership in the postgraduate: Gap between current and optimal status. Journal of Research in Medical Sciences: The Official Journal of Isfahan University of Medical Sciences, 20(4), 387-392. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4468456/
- Awopeju, O. A., & Afolabi, E. R. I. (2016). Comparative analysis of Classical Test Theory and Item Response Theory based item parameter estimates of senior school certificate mathematics examination. European Scientific Journal, 12(28), 263-284. http://dx.doi.org/10.19044/esj.2016.v12n28p263
- Ayre, C., & Scally A. J. (2014). Critical values for Lawshe’s content validity ratio: Revisiting the original methods of calculation. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 47(1), 79–86. https://doi.org/10.1177/0748175613513808
Details
Primary Language
English
Subjects
Higher Education Studies (Other)
Journal Section
Research Article
Publication Date
September 20, 2025
Submission Date
May 11, 2025
Acceptance Date
July 26, 2025
Published in Issue
Year 1970 Volume: 8 Number: 3