RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ / KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI

Ahmet Çal

doi:10.37999/udekad.781441

RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ / KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI

Abstract

Türkçe temel yapısı bakımından bağlaçlara pek elverişli bir dil değildir. Yardımcı cümlelerin kuruluşunda kullanılan bağlaçlar, Türklerin ilk karşılaştıkları milletlerin dillerinden alınarak Türkçeye aktarılmıştır. Türkçede eskiden beri var olan kaçan, kayru, kim, ne gibi kelimelere yabancı dillerdeki yardımcı cümleleri bağlamak için yeni anlamlar verilmiştir. Türkçenin çeşitli şartlar altında başka dil ve kültürlerin etkisinde kalması Türkçeye birtakım bağlaçların girmesine de yol açmıştır. Özellikle İslamiyet’in kabulünden sonra Türkçeye, Arapça ve Farsçadan bazı edat ve bağlaçların girdiği görülmektedir. Bu bağlaçlardan biri de Farsçadan dilimize girmiş olan ki bağlacıdır. Özellikle Eski Anadolu Türkçesi döneminde sıkça kullanılan ki bağlacı genellikle pekiştirme, kuvvetlendirme, sebep-sonuç, açıklama vs. fonksiyonlar üstlenerek yardımcı cümle ile temel cümle arasında bağlantı kurmuştur. Eski Türkçeden beri Türkçenin her döneminde kullanılan kim soru zamiri, ki’nin etkisiyle Eski Anadolu Türkçesi döneminde soru zamiri işlevinin yanında bağlaç fonksiyonu da kazanmıştır. Bu çalışmada XIII. ve XIV. yüzyıl edebiyatının en güzel mesnevi örneklerinden biri olan Risâletü’n-Nushiyye adlı eserdeki ki ve kim bağlaçlarının kullanımı ve işlevleri üzerinde durulacaktır.

Keywords

References

Aktan, Bilal (2006). “Nehcü’l-Ferâdîs’in Cümle Yapısı ile ‘Takı’ ve ‘Kim’ Bağlaçlarının Kullanılışı” Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 16: 47-61.
Çağatay, Saadet (1964). “Türkçede ki < erki” Türk Dili Araştırma Yıllığı Belleten 1963: 245-250.
Eckmann, Janos (1959). “Çağatayca Yardımcı Cümleler” Türk Dili Araştırma Yıllığı Belleten 1959: 27-58.
Ergin, Muharrem (1981). Azeri Türkçesi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi.
Ergin, Muharrem (1998). Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Bayrak Yayınevi.
Hacıeminoğlu, Necmettin (2015). Türk Dilinde Edatlar. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
Korkmaz, Zeynep (2017). Türk Dili Üzerine Araştırmalar 1-2. Ankara: TDK Yayınları.
Küçük, Sabahattin (1987). “Türkçede Şüphe Bildiren Ki Edatı Üzerine” Türk Dili, S. 426: 367-372.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Language Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Ahmet Çal ^*
0000-0001-9000-4205
Türkiye

Publication Date

December 31, 2020

Submission Date

August 17, 2020

Acceptance Date

November 11, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 3 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.37999/udekad.781441

IZ

https://izlik.org/JA58HR44AN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Çal, A. (2020). RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ / KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI. Uluslararası Dil Edebiyat Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 3(2), 160-182. https://doi.org/10.37999/udekad.781441

AMA

1.Çal A. RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ / KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2020;3(2):160-182. doi:10.37999/udekad.781441

Chicago

Çal, Ahmet. 2020. “RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI”. Uluslararası Dil Edebiyat Ve Kültür Araştırmaları Dergisi 3 (2): 160-82. https://doi.org/10.37999/udekad.781441.

EndNote

Çal A (December 1, 2020) RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ / KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi 3 2 160–182.

IEEE

[1]A. Çal, “RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ / KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI”, Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, vol. 3, no. 2, pp. 160–182, Dec. 2020, doi: 10.37999/udekad.781441.

ISNAD

Çal, Ahmet. “RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI”. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi 3/2 (December 1, 2020): 160-182. https://doi.org/10.37999/udekad.781441.

JAMA

1.Çal A. RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ / KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2020;3:160–182.

MLA

Çal, Ahmet. “RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI”. Uluslararası Dil Edebiyat Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, vol. 3, no. 2, Dec. 2020, pp. 160-82, doi:10.37999/udekad.781441.

Vancouver

1.Ahmet Çal. RİSÂLETÜ’N-NUSHİYYE’DE Kİ / KİM BAĞLAÇLARININ KULLANILIŞI. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2020 Dec. 1;3(2):160-82. doi:10.37999/udekad.781441

Cited By

Risâletü’n-Nushiyye’de Neden Sonuç Cümleleri

Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.32709/akusosbil.988485