Doğa Temalı Resimli Çocuk Kitaplarında Ekolojik Okuryazarlık Kavramı
Öz
Bu çalışma, erken çocukluk dönemine ait doğa temalı resimli çocuk kitaplarının ekolojik okuryazarlık açısından yeterliliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çocuk edebiyatı, çocukların sadece gelişimlerini desteklemesine ek olarak çevreye karşı farkındalık ve ekolojik bilinç kazanmalarını destekleyen önemli bir eğitim materyalidir. Bu nitel araştırmada, 0–8 yaş grubuna uygun toplam 77 resimli çocuk kitabını incelemek için doküman analizi kullanılmıştır. Bulgular; kitapların içerik, fiziksel özellikleri ve ekolojik temalara uygunluğunu belirlemeye yönelik geliştirilen kitap inceleme formu ile toplanmış; veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. İncelenen kitapların %68,8’inin çevirisi yapılmış eserlerden oluştuğu, çoğunluğunun ise 26–40 sayfa uzunluğunda olduğu ve %62,3’ünün 2020–2024 yılları arasında yayımlandığı belirlenmiştir. Kitapların %71,4’ünde yaş grubu ibaresine yer verilmemiştir. En çok doğa sevgisi temasına yer verilmiş, sürdürülebilirlik, iklim krizi, teknolojinin etkileri ve çevre sorunları gibi önemli konulara ise sınırlı düzeyde değinilmiştir. Sonuç olarak, doğa temalı resimli çocuk kitaplarının ekolojik farkındalık oluşturmaya yönelik bir çaba içerisinde olduğu fakat bu çabanın yeterli düzeye ulaşamadığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Erken çocukluk, resimli çocuk kitapları, doğa, ekolojik okuryazarlık
Kaynakça
- Aslan, C. (2007). Yazınsal nitelikli çocuk kitaplarının çocuğun gelişim sürecindeki yeri. II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu (Gelişmeler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri), 189-200.
- Bakırcı, Ş., & Yıldız, D. (2023). 2018-2020 yılları arasında Türkiye’de yayımlanan çocuk kitaplarının incelenmesi. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 6(2), 172-196. https://doi.org/10.47935/ceded.1364041
- Berk, L. (2015). Child development. Pearson Higher Education AU.
- Bilir-Seyhan, G. (2022). Resimli öykü kitabı okuma etkinliklerinin 3 yaş çocuklarının dil gelişimleri ve sosyal becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi), Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
- Blanchet-Cohen, N. & Reilly, R.C. (2013). Teachers' perspectives on environmental education in multicultural contexts: Towards culturally-responsive environmental education. Teaching and Teacher Education, 36, 2-22 https://doi.org/10.1016/j.tate.2013.07.001
- Bredekamp, S., & Copple, C. (1997). Developmentally appropriate practice in early childhood programs. NAEYC.
- Canbay, H., & Edizer, Z. Ç. (2012). Behiç Ak'ın çocuk kitaplarında doğacı zeka. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(1), 83-101.
- Chawla, L. (1998). Significant life experiences revisited: A review of research on sources of environmental sensitivity. The Journal of Environmental Education, 29(3), 11-21. https://doi.org/10.1080/00958969809599114
- Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2004). Principles of qualitative research: Designing a qualitative study. Office of Qualitative & Mixed Methods Research, University of Nebraska, Lincoln.
- Cutter, A. & Smith, R. (2001). Gauging primary school teachers’ environmental literacy: an issue of ‘priority’. Asia Pacific Education Review, 2(2), 45-60. https://doi.org/10.1007/ BF03026290