Research Article

OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği ile İlişkisi

Volume: 39 Number: 2 August 5, 2026
EN TR

OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği ile İlişkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarda çalışma belleği ile dil değerlendirilmesinde kullanılan cümle tekrarlama işlemi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın amacına uygun olarak, çalışma grubu kronolojik yaşı 4-7 yaş aralığında tipik gelişim gösteren (TGG) 20 çocuk ve Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL) eşdeğer yaş puanları 4-7 yaş aralığında OSB olan 20 çocuktan oluşmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, Kahramanmaraş ilinde bulunan anaokulu ve ilkokullara devam eden TGG ve OSB olan çocuklar arasından belirlenmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda çalışma belleği performansını belirlemek için anlamsız sözcük tekrarı listesi (AST) ve cümle tekrarlama performansını belirlemek için Aksu-Koç, Taylan ve Bekman’ın (2002) hazırlamış olduğu cümle tekrarlama listesi kullanılmıştır. Toplanan veriler analiz edilerek TGG ve OSB olan çocukların cümle tekrarlama işlemi performansı ve çalışma belleği performansı karşılaştırılmış ve performanslar arasındaki ilişki incelenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, TGG ve OSB olan çocukların çalışma belleği performansı benzerlik göstermektedir. Ancak OSB olan çocukların cümle tekrarlama işlemi performansının, TGG çocuklara göre anlamlı bir şekilde zayıf olduğu belirlenmiştir. TGG çocukların çalışma belleği performansı ile cümle tekrarlama işlemi performansı arasında bir ilişki olmadığı belirlenirken OSB olan çocuklarda bu ilişkinin güçlü ve pozitif olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmanın sonucuna göre; alan yazında dil becerilerinin değerlendirilmesinde kullanılan cümle tekrarlama işleminin, OSB olan çocukların dil becerileri ve çalışma belleği performansı ile ilişki olduğu görülmüştür. Bu ilişki sonucunda, çalışma grubunun cümle tekrarlama işleminde sergilediği hatalar incelenmiş olup OSB olan çocukların doğru tekrar etmede güçlük yaşadığı dil yapıları ve sergiledikleri hata türleri belirlenmeye çalışılmıştır.

Keywords

References

  1. Acarlar, F., & Johnston, J. R. (2011). Acquisition of Turkish grammatical morphology by children with developmental disorders. International Journal of Language & Communication Disorders, 46(6), 728–738. https://doi.org/10.1111/j.1460-6984.2011.00035.x
  2. Akoğlu, G., & Acarlar, F. (2014). Türkçe anlamsız sözcük tekrarı listesinin 3-9 yaş grubu çocuklarda kullanımının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 39(173).
  3. Akoğlu, G., & Acarlar, F. (2014). Gelişimsel dil bozukluklarında söz dizimi anlama ve sözel çalışma belleği ilişkisinin incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 29(73), 89-103.
  4. Aksu-Koç, A., Erguvanlı-Taylan, E., & Bekman, S. (2002). Türkiye’nin üç ilinde erken çocukluk eğitimi konulu ihtiyaç saptaması ve çocukların dilbilgisindeki yetkinlik düzeyinin değerlendirmesi [Yayımlanmamış araştırma raporu]. http://www.acev.org.
  5. Alloway, T. P., & Gathercole, S. E. (2005). Working memory and short-term sentence recall in young children. European Journal of Cognitive Psychology, 17(2), 207–220. https://doi.org/10.1080/09541440440000005
  6. Alloway, T. P., Gathercole, S. E., Willis, C., & Adams, A. M. (2004). A structural analysis of working memory and related cognitive skills in young children. Journal of Experimental Child Psychology, 87(2), 85–106. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2003.10.002
  7. Aslan, S., & Acarlar, F. (2022). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sesbilgisel özelliklerinin incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 615-626. https://doi.org/10.21666/muefd.945064
  8. Bekman, S., Aksu Koç, A., Erguvanlı Taylan, E., & Vakfı, A. Ç. E. (2004). Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bir erken müdahale modeli: Yaz anaokulu pilot uygulaması. Boğaziçi Üniversitesi ve Anne-Çocuk Eğitim Vakfı, 20(10), 2014.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Autism and Spectrum Disorder Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 5, 2026

Submission Date

February 20, 2025

Acceptance Date

December 26, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 39 Number: 2

APA
Başaran, M., & Acarlar, F. (2026). OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği ile İlişkisi. Journal of Uludag University Faculty of Education, 39(2), 253-273. https://doi.org/10.19171/uefad.1641028
AMA
1.Başaran M, Acarlar F. OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği ile İlişkisi. Journal of Uludag University Faculty of Education. 2026;39(2):253-273. doi:10.19171/uefad.1641028
Chicago
Başaran, Melis, and Funda Acarlar. 2026. “OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği Ile İlişkisi”. Journal of Uludag University Faculty of Education 39 (2): 253-73. https://doi.org/10.19171/uefad.1641028.
EndNote
Başaran M, Acarlar F (August 1, 2026) OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği ile İlişkisi. Journal of Uludag University Faculty of Education 39 2 253–273.
IEEE
[1]M. Başaran and F. Acarlar, “OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği ile İlişkisi”, Journal of Uludag University Faculty of Education, vol. 39, no. 2, pp. 253–273, Aug. 2026, doi: 10.19171/uefad.1641028.
ISNAD
Başaran, Melis - Acarlar, Funda. “OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği Ile İlişkisi”. Journal of Uludag University Faculty of Education 39/2 (August 1, 2026): 253-273. https://doi.org/10.19171/uefad.1641028.
JAMA
1.Başaran M, Acarlar F. OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği ile İlişkisi. Journal of Uludag University Faculty of Education. 2026;39:253–273.
MLA
Başaran, Melis, and Funda Acarlar. “OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği Ile İlişkisi”. Journal of Uludag University Faculty of Education, vol. 39, no. 2, Aug. 2026, pp. 253-7, doi:10.19171/uefad.1641028.
Vancouver
1.Melis Başaran, Funda Acarlar. OSB Olan Çocukların Dil Becerilerinin Değerlendirilmesinde Cümle Tekrarlama İşleminin Çalışma Belleği ile İlişkisi. Journal of Uludag University Faculty of Education. 2026 Aug. 1;39(2):253-7. doi:10.19171/uefad.1641028


Journal of Uludag University Faculty of Education ©2025 by Bursa Uludag University is licensed under CC BY-NC 4.0