AVRUPA BİRLİĞİ ÜYESİ ÜLKELERİNİN LOJİSTİK PERFORMANSLARI İLE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

Öz

Küresel köy haline gelen dünya giderek artan iklim krizi, nüfus artışı, karbon emisyonu gibi sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Buna bir çözüm olarak görülen sürdürülebilirlik felsefesinin benimsenmesi, adeta bir zorunluluk haline gelmiştir. Farklı gelişmişlik seviyesindeki toplumlarda sürdürülebilir kalkınmada öne çıkan alanlardan biri de lojistik sektörüdür. Bu doğrultuda, Dünya Ticaretinde önemli bir yeri olan Avrupa Birliği ülkelerinin lojistik performansları ile sürdürülebilirliğin çevresel, ekonomik ve sosyal boyutları arasındaki ilişkinin tespit edilmesi ve bunların karşılaştırılması, araştırmanın temel motivasyonunu oluşturmaktadır. Bu kapsamda çalışmada öncelikle Avrupa Birliği ülkelerinin, sürdürülebilirlik düzeylerinin belirlenmesinde etkili olacağı değerlendirilen 14 kritere ait veriler Dünya Bankası web sitesinden derlenmiştir. Kriterlerin ağırlıklandırılmasında ROC tekniği kullanılmıştır. Daha sonra bu kriter ağırlıkları ve 2018 yılına ait kriter değerleri kullanılarak OCRA tekniği yardımıyla Avrupa Birliği ülkelerinin sürdürülebilirlik düzeylerine söre sıralaması yapılmıştır. Nihayet Lojistik Performans Endeksi ile sürdürülebilirlik düzeyleri arasında yapılan karşılaştırma sonucunda iki veri seti arasında pozitif ve düşük düzeyde bir korelasyon tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Avrupa Birliği Ülkeleri
• Lojistik
• Sürdürülebilirlik
• Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri
• ROC
• OCRA.

COMPARISON OF LOGISTICS PERFORMANCE AND SUSTAINABILITY LEVELS OF EUROPEAN UNION MEMBER COUNTRIES

Öz

The world, which has become a global village, has faced many problems such as the increasing climate crisis, population growth, and carbon emissions. Adopting the philosophy of sustainability, which is seen as a solution to these problems, has become a necessity. One of the prominent areas in sustainable development in societies with different levels of development is the logistics sector. So determining the relationship between the logistics performances of the European Union countries, which have an important place in World Trade, and the environmental, economic and social dimensions of sustainability, and comparing them constitute the main motivation of the research. In this context, in this study, first of all, the data of 14 criteria, which are considered to be effective in determining the sustainability levels of the European Union countries, were compiled from the World Bank website. ROC technique was used to weight the criteria. Then, using these criteria weights and the criteria values of 2018, the European Union countries were ranked according to their sustainability levels with the help of the OCRA technique. Finally, as a result of the comparison made between the Logistics Performance Index and the sustainability levels, a positive and low level correlation was determined between the two data sets.

Anahtar Kelimeler

• European Union Countries
• Logistics
• Sustainability
• Multi-Criteria Decision-Making Techniques
• ROC
• OCRA.

Kaynakça

1. Aarabi, M., Mat Saman, M. Z., Khoei, M. R., Wong, K. Y., Beheshti, H. M. ve Zakuan, N. (2011). Conceptual Model for Information Systems of Sustainable Supply Chain Management. IEEE International Conference on Industrial Engineering and Engineering Management, 303–307.
2. Acar, Ö. E. ve Çağlıyan, V. (2021). Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Uygulamaları ve Dış Kaynak Kullanımının İşletme Performansına Etkisi: Otomotiv Sektöründe Bir Araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (1), 408-433.
3. Ahn, B.S. (2011). “Compatible Weighting Method With Rank Order Centroid: Maximum Entropy Ordered Weighted Averaging Approach”, European Journal of Operational Research, 212, 552-559.
4. Akandere, G. ve Hakses, H., (2018). “Lojistik Performans Endeksi (LPI) İle Çevre Performans Endeksi (EPI) Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma”, Social Sciences Studies 20, 2850-2860.
5. Akgül, U. (2010). Sürdürülebilir Kalkınma: Uygulamalı Antropolojinin Eylem Alanı. Antropoloji, 24, 133–164.
6. Aktaş, R., Doğanay, M.M., Gökmen, Y., Gazibey, Y. ve Türen, U. (2015). Sayısal Karar Verme Yöntemleri, Beta Basım Yayım Dağıtım, İstanbul.
7. Al, İ. (2019). Sürdürülebilir Kalkınma ve Yeşil Ekonomi: Türkiye İçin Bir Endeks Önerisi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (1), 112-124.
8. Alkan, G., ve Merdivenci, F. (2021). “Sürdürülebilir Kalkınma Açısından Lojistik Performans Endeksine Göre Seçilen Ülkelerin Entropi Temeline Dayalı Edas Yöntemi İle Değerlendirilmesi”, Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(2), 627-641.

9. Altay Topcu, B. (2021). Dijital Ekonomi ve Dijital Ekonomi Göstergelerinin Sürdürülebilir Kalkınma Üzerindeki Etkisi: AB Ülkeleri Örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(2), 455–465.
10. Altuntaş, C. ve Türker, D. (2012). Sürdürülebilir Tedarik Zincirleri: Sürdürülebilirlik Raporlarının İçerik Analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(3), 39-64.
11. Ashfaq, M., Qureshi, M. I., Irum, S., Mehmood, N., Khan, N., ve Ahmad, H. (2020). Effect of Green Logistics on Sustainability Performance in Malaysia Manufacturing Companies. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(01).
12. Bana e Costa, C. (1996). Les probl’ematiques de l’aide ‘a la d’ecision: Vers l’enrichissement de la trilogie choix–tri–rangement. RAIRO – Operations Research, 30(2), 191–216.
13. Barfod, M.B. ve Leleur, S. (2014). Multi-Criteria Decision Analysis for Use in Transport Decision, 2. Ed., DTU Transport, Denmark.
14. Barron, F.H. ve Barrett B.E. (1996). “Decision Quality Using Ranked Attribute Weights”, Management Science, Vol.: 42, No.: 11, ss. 1515–1523.
15. Bayraktutan, Y. ve Uçak, S. (2011). Ekolojik İktisat ve Kalkınmanın Sürdürülebilirliği. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 3(4), 17-36.
16. Borregan-Alvarado, J., Alvarez-Meaza, I., Cilleruelo-Carrasco, E. ve Garechana-Anacabe, G. (2020). A Bibliometric Analysis İn İndustry 4.0 And Advanced Manufacturing: What About The Sustainable Supply Chain? Sustainability, 12 (19). 1-28.
17. Choi, S. ve Ng, A. (2011). Environmental and Economic Dimensions of Sustainability and Price Effects on Consumer Responses. Journal of Business Ethics, 104(2), 269-282.
18. Coşkun, E. ve Özcan, A. (2016). “Finansal Sıkıntı Sürecinde Şirketlerin Etkinlik Düzeylerinin Belirlenmesi”, EconWorld Working Paper Series, No: 2016-001.
19. Çamlıca, Z. ve Akar, G. S. (2014). Lojistik Sektöründe Sürdürülebilirlik Uygulamaları. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 11, 100–119.
20. Elsharida, W. (2021). Combining Analytic Hierarchy Process and Rank Order Centroid With Geographic Information System for Airport Site Selection: A Case Study in Libya, Atılım Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara.
21. Ercan, E. ve Kundakcı, N. (2017). “Bir Tekstil İşletmesi için Desen Programı Seçiminde ARAS ve OCRA Yöntemlerinin Karşılaştırılması”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 19, Sayı: 1, 83-105.
22. Gültekin, S. ve Deste, M. (2021). Tedarik Zinciri Yönetiminde Sürdürülebilirlik Uygulamaları ve Malatya İli Örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(2), 321–342.
23. Güner, U. (2020). Çevresel Sürdürülebilirlik, E-kitap.
24. Gürlük, S. (2010). Sürdürülebilir Kalkınma Gelişmekte Olan Ülkelerde Uygulanabilir Mi? Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 85–99.
25. Harris, J. M. (2000). Basic Principles of Sustainable Development. Tufts University, 1-25.
26. Ishizaka, A. ve Nemery, P (2013). Multi-Criteria Decision Analysis – Methods and Software, Wiley, United Kingdom.
27. Jia, J., Fischer, G.W. ve Dyer, J.S. (1998). “Attribute Weighting Methods and Decision Quality in the Presence of Response Error: A Simulation Study”, Journal of Behavioral Decision Making, Vol.: 11, Iss. No.: 2, 85-105.
28. Keeney, R. (1992). Value-Focused Thinking: A Path to Creative Decision Making, Cambridge, MA: Harvard University Press.
29. Keskin, E. B. (2012). Sürdürülebilir Kent Kavramına Farklı Bir Bakış : Yavaş Şehirler (Cittaslow). Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 8(1), 81–99.
30. Khan, S. A. R., Yu, Z., Golpira, H., Sharif, A., ve Mardani, A. (2021). A State-Of-The-Art Review And Meta-Analysis On Sustainable Supply Chain Management: Future Research Directions. Journal Of Cleaner Production, 278, 123357.
31. Linkov, I. ve Moberg, E. (2012). Multi-Criteria Decision Alanysis: Environmental Applications and Case Studies, CRC Press, USA.
32. Madić, M., Antucheviciene, J, Radovanovic, M. ve Petkovic, D. (2016). “Determination of Manufacturing Process Conditions by Using MCDM Methods: Application in Laser Cutting”, Inzinerine Ekonomika-Engineering Economics, 27(2), 144-150.
33. Mariano, E. B., Gobbo Jr, J. A., De Castro Camioto, F. ve Nascimento Rebelatto, D. A., (2017). CO2 Emissions and Logistics Performance: A Composite Index Proposal, Journal of Cleaner Production, 163, 166-178.
34. Mete, E. (2020). Sürdürülebilir Kalkınma Kapsamında Yeşil Lojistik: Avrupa Birliği ve Türkiye Örneği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (23), 383-396.
35. Morelli, J. (2011). Environmental Sustainability: A Definition for Environmental Professionals. Journal of Environmental Sustainability, 1(1), 1–10.
36. Mücevher, M. H. (2021). “Sürdürülebilir Lojistik İçin Üç Öncelikli Strateji: Yeşil Lojistik, Tersine Lojistik ve Yalın Lojistik”, Enderun, 5 (1), 39-54.
37. Öncü, E. ve Özdemir, Ö. (2020). Ekonomik Büyüme ve Ulaştırma Altyapı Kalitesinin Co2 Emisyonuna Etkisinin İncelenmesi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (1), 45-54.
38. Özbek, A. (2017). Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ve Excel ile Problem Çözümü, Seçkin Akademik ve Mesleki Yayınlar, Ankara.
39. Özçağ, M. ve Hotunoğlu, H. (2015). Kalkinma AnlayişindaYeni̇Bi̇r Boyut:Yeşi̇lEkonomi̇. Celal Bayar Üni̇versi̇tesi̇ Sosyal Bi̇li̇mler Dergi̇si̇, 13(2), 303-324.
40. Özçelik, F. ve Avcı Öztürk, B. (2014). A Research on Barriers to Sustainable Supply Chain Management and Sustainable Supplier Selection Criteria. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16 (2), 259-279.
41. Özmehmet, E. (2008). Dünya ve Türkiye Sürdürülebilir Kalkınma Yaklaşımları. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 3(12), 1-23.
42. Paker, Y. (2018). Çevresel Sürdürülebilirlik ve Tedarik Zincirinde Çevresel Sürdürülebilirlik Performansının Ölçülmesi. Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
43. Parkan, C. (1994). “Operational Competitiveness Ratings of Production Units”, Managerial and Decision Economics, Vol. 15, 201-221.
44. Parkan, C. ve Wu, M. (1999). “Decision-Making and Performance Measurement Models With Applications to Robot Selection”, Computers & Industrial Engineering, Vol. 36, 503-523.
45. Parkan, C. ve Wu, M. (2000). “Comparison of Three Modern Multicriteria Decision-Making Tools”, International Journal of Systems Science, Vol. 31, No. 4, 497-517.
46. Parkan, C. (2002). “Measuring the Operational Performance of a Public Transit Company”, International Journal of Operations & Production Management, Vol. 22, No. 6, 693-720.
47. Parkan, C. (2003). “Measuring the Effect of a New Point of Sale System on the Performance of Drugstore Operations”, Computers & Operations Research, Vol. 30, 729-744.
48. Roy, B. (1991). “The Outranking Approach and The Foundations of ELECTRE Methods”, Theory and Decision, 31(1).
49. Sureeyatanapas, P. (2016). “Comparison of Rank-Based Weighting Methods for Multi-Criteria Decision Making”, KKU Engineering Journal, 43 (S3), 376-379.
50. Şen, H., Kaya, A. ve Alpaslan, B. (2018). Sürdürülebilirlik Üzerine Tarihsel ve Güncel Bir Perspektif Hüseyin. Ekonomik Yaklasim, 29(107), 1-47.
51. Şişman, B., Doğan, M. ve Ağca, V. (2016). Tedarik Zinciri Yönetimi Boyutuyla Kurumsal Sürdürülebilirlik ve Finansal Performans İlişkisi: BİST Sürdürülebilir Endeksinde Yer Alan Firmalarda Bir Araştırma. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 75–96.
52. UN (United Nations), (1987), “Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future”.
53. Varsei, M. (2016). Sustainable Supply Chain Management: A Brief Literature Review. The Journal of Developing Areas, 50(6), 411–419.
54. Yavuz, A. (2010). Sürdürülebilik Kavramı ve İşletmeler Açısından Sürdürülebilir Üretim Stratejileri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 63–86.
55. Yu, Z., Golpira, H. ve Khan, S.A.R. (2018). The Relationship Between Green Supply Chain Performance, Energy Demand, Economic Growth and Environmental Sustainability: An Empirical Evidence from Developed Countries, LogForum,14 (4), 479-494.
56. https://www.ab.gov.tr/avrupa-birliginin-tarihcesi_105.html, Erişim Tarihi: 31.05.2022.
57. https://www.data.worldbank.org/indicator, Erişim Tarihi: 23.05.2022
58. https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/, Erişim Tarihi: 29.05.2022.