Research Article

Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri

Volume: 8 Number: 1 June 29, 2023

Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri

Abstract

İslam medeniyeti mescit (cami) merkezlidir. Kurulduğu günden itibaren Müslümanları bir arada tutan, onları vahyin potasında eriten yerlen olan mescitler yüzyıllarca Müslümanlara hayat veren mezkezler olarak varlığını sürdürmüştür. Mescitler tarihi süreçte fonksiyonlarından önemli bir kısmını kaybetmiş ve 21. yüzyılın yaşam şartları ile insanlar mescitlerden uzaklaştırmıştır. İlk dönem İslam toplumu örnekliğinde mescitlerin fonksiyonelliğinin artırılması ve yeni bir ruh ve heyecanla tekrar hayatın merkezleri haline getirilmesi için çalışmalar yapılmalıdır. Bu bağlamda mescitleri cemaatle doldurmak, buraları ilmi faaliyetlere uygun hale getirmek, zikir, sohbet vb. faaliyetler düzenlemek bu mekanları fonksiyonel hale getirebilmek için yapılması gereken çalışmaların başında gelmektedir. Ayrıca geleneğimizde önemli yerleri olan İslam büyüklerinden bazılarının mescitlerle olan özel irtibat ve ilişkileri öne çıkarılarak bir farkındalık oluşturulması bu kapsamda önemli katkılar sağlayacaktır. Bu çalışmada kaynaklarda kendilerine “mescit güvercini” şeklinde lakap takılan sahâbe ve tâbiin neslinden 8 kişiden bahsedilecektir. Bahse konu bu kişilerin zamanlarının büyük bölümünü mescitlerde geçirdikleri, kalplerinin mescitlere bağlı olduğu, mescitlere olan bağlılıkları sebebiyle yaşadıkları dönemlerde bu şekilde künyelendirildikleri anlaşılmaktadır. Sahabe ve tâbiin neslinden bazı önemli kişilerin de içinde bulunduğu mescit güvercinlerinin hayat hikayeleri ve mescitlerle irtibatlarının öne çıkarılması, geleneği önemseyen günümüz Müslümanlarının mescitlerle irtibatını güçlendirme noktasında olumlu etkiler doğuracaktır. Genellikle bütün dinlerde pozitif bir hayvan olarak görülen güvercine İslam geleneği ve Türk kültüründe de kutsal gözle bakılmış, mescitlerde yuva yaptıkları gerekçesi ile güvercinlerin eti yenmediği gibi, dinen haram olmadığı halde bazı bölgelerde haram kabul edilmiştir. Dolayısıyla cami, mescit, güvercin ve mescit güvercinleri fenomenlerinin birlikte değerlendirilip mezcedilmesi, kalbi ve zihni bağlamda Anadolu insanında pozitif etkiler oluşturarak mescitlere ilgiyi artırabilecektir. Böylece mescit ve camilerin fonksiyonel hale getirilmesine önemli katkılar sağlanmış olacaktır.

Keywords

References

  1. Ali el-Kârî, Nûreddin Ebu’l-Hasen Ali b. Sultân. Şerhu’ş-Şifâ Lil Kâdî İ’yâz. 2 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’l-Kutübi’l-'İlmiyye, 1421/2000.
  2. Âlûsî, Şehâbeddîn Mahmûd. Rûhu’l-Me’ânî fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-’Azîm ve’s-Seb’il-Mesânî. nşr. Ali Abdülbârî ’Uteyye. 16 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutübi’l-'İlmiyye, 1415/1994.
  3. Aybakan, Bilal. “Şîrâzî, Ebû İshak”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 39/184-186. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
  4. Bağdâdî, Ebû Bekir Ahmed b. Ali el-Hatîb. Târîhu’l-Bağdâd ve Züyûluhû. nşr. Mustafâ Abdülkâdir A’tâ. 24 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’l-Kutübi’l-'İlmiyye, 1417/1996.
  5. Baktır, Mustafa. “Suffe”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 37/469-470. İstanbul: TDV Yayınları, 2009. Bekcerî, Moğultay b. Kılıç. İkmâlü Tehzîbi’l-Kemâl fî Esmâi’r-Ricâl. nşr. Ebû Abdirrahmân Âdil b. Muhammed- Ebû Muhammed Usâme b. İbrahim. 12 Cilt. Kahire: el-Fârûku’l-Hadîse, 2001.
  6. Belâzürî, Ahmed b. Yahya b. Câbir. Ensâbu’l-Eşrâf. nşr. Süheyl Zekkâr- Riyâd ez-Ziriklî. 13 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1996.
  7. Bozkurt, Nebi- Küçükaşçı, Mustafa Sabri. “Mescid-i Nebevî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 29/281-290. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
  8. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. nşr. Muhammed Züheyr b. Nâsır. Beyrut: Dâru Tavki’n-Necât, 1422/2001.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 29, 2023

Submission Date

May 5, 2023

Acceptance Date

June 6, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 8 Number: 1

APA
Şenyayla, G. (2023). Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri. Universal Journal of Theology, 8(1), 1-24. https://doi.org/10.56108/ujte.1293111
AMA
1.Şenyayla G. Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri. UJTE. 2023;8(1):1-24. doi:10.56108/ujte.1293111
Chicago
Şenyayla, Gencal. 2023. “Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri”. Universal Journal of Theology 8 (1): 1-24. https://doi.org/10.56108/ujte.1293111.
EndNote
Şenyayla G (June 1, 2023) Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri. Universal Journal of Theology 8 1 1–24.
IEEE
[1]G. Şenyayla, “Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri”, UJTE, vol. 8, no. 1, pp. 1–24, June 2023, doi: 10.56108/ujte.1293111.
ISNAD
Şenyayla, Gencal. “Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri”. Universal Journal of Theology 8/1 (June 1, 2023): 1-24. https://doi.org/10.56108/ujte.1293111.
JAMA
1.Şenyayla G. Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri. UJTE. 2023;8:1–24.
MLA
Şenyayla, Gencal. “Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri”. Universal Journal of Theology, vol. 8, no. 1, June 2023, pp. 1-24, doi:10.56108/ujte.1293111.
Vancouver
1.Gencal Şenyayla. Mescidi Hayat, Hayatı Mescit Kılanlar: Mescit Güvercinleri. UJTE. 2023 Jun. 1;8(1):1-24. doi:10.56108/ujte.1293111