Analysis of the Descriptions in the Fourth Volume of Firdevsî’s Süleymânnâme-i Kebîr

Öz

In this article, selected descriptive passages from the fourth volume of Süleymânnâme-i Kebîr by Firdevsî-i Rûmî (d. 922/1517?) are examined. By analyzing these depictions, the study elucidates their function within the narrative framework and demonstrates how the text reflects the lexical richness and expressive capacities of Turkish in its historical period. The fourth volume of the work, which recounts the prophets leading up to the Prophet Solomon and the extraordinary events that occurred during their respective eras, focuses in particular on the struggle between the Prophet Idris and the contemporary ruler Jamshid Shah. This study concentrates on the descriptions of the Muallak Kasır and the magnificent throne of Jamshid Shah, explaining through selected passages how these elements reinforce the captivating and fantastical quality of the work. The analysis reveals that these descriptions are not merely aesthetic embellishments; rather, they shape the rhythm of the text, regulate the pace of the narrative, and enable abstract concepts to attain a more powerful resonance in the reader’s mind through concrete imagery. The vitality of the Turkish employed in these passages, its lexical diversity, figurative expressions, and cultural allusions are presented as evidence of Firdevsî-i Rûmî’s narrative artistry.

Anahtar Kelimeler

• Description
• Firdevsî-i Rûmî
• Text Types
• Süleymânnâme
• Depiction

Firdevsî’nin Süleymânnâme-i Kebîr’inin 4. Cildinde Yer Alan Tasvirlerin Analizi

Öz

Bu makalede, Firdevsî-i Rûmî’nin (ö. 922/1517?) Süleymânnâme-i Kebîr’inin dördüncü cildinde yer alan tasvirlerden seçilen örnek metinler (descriptive texts) incelenmiştir. Böylece söz konusu tasvirlerin anlatı içerisindeki işlevi ortaya konularak metnin dönem Türkçesinin söz varlığı ile ifade imkânlarını nasıl yansıttığı gösterilmiştir. Sırasıyla Süleyman Peygamber’e kadar gelen peygamberleri ve onların devirlerinde yaşanan olağanüstü olayları anlatan metnin 4. cildi özellikle İdris Peygamber ve dönemin yöneticisi Cemşid Şah arasındaki mücadeleyi içermektedir. Bu çalışmada Muallak Kasır ve Cemşid Şah’ın ihtişamlı tahtına yönelik betimlemeler üzerinde durulmuş; bu unsurların eserin cezbedici fantastik niteliğini nasıl güçlendirdiği örnek pasajlar üzerinden açıklanmıştır. Tasvirlerin sadece estetik bir unsur olmadığı; aynı zamanda metnin ritmini belirlediği, anlatının hızını dengelediği ve soyut kavramların somut imgeler yoluyla okuyucuda daha güçlü bir karşılık bulmasını sağladığı ortaya konulmuştur. Betimlemelerde kullanılan Türkçenin canlılığı, kelime çeşitliliği, mecazları ve kültürel göndermeleri; Firdevsî-i Rûmî’nin anlatı becerisinin kanıtı olarak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Betimleme
• Firdevsî-İ Rûmî
• Metin Tipleri
• Süleymânnâme
• Tasvir

Kaynakça

1. Akdeniz, S. (2025, 29 Ekim). Tasvir metinleri yazma. Ege-edebiyat.org. https://www.ege-edebiyat.org/wp/?p=158
2. Devellioğlu, F. (2008). Osmanlıca Türkçe ansiklopedik lûgat (25. Baskı). Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
3. Duman, A. (2022). Klasik Türk şiirinde savaş aletleri (XV-XVI. yüzyıl divanlarına göre). İstanbul: DBY Yayınları.
4. Elmalı, H. (2011). Tasvir. TDV İslâm ansiklopedisi (Cilt 40, s. 135). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
5. Filizok, R. (2025a, 29 Ekim). Metin tipleri ve görevleri. Ege-edebiyat.org. https://www.ege-edebiyat.org/wp/?p=891
6. Filizok, R. (2025b, 29 Ekim). Metin tiplerini tanıyalım. Ege-edebiyat.org. https://www.ege-edebiyat.org/wp/?p=809
7. Filizok, R. (2025c, 20 Eylül). Metin tipleri. Ege-edebiyat.org. https://www.ege-edebiyat.org/wp/?p=817
8. Jenny, L. (2004, 15 Ekim). Methodes et problemes la description. Unige.ch. https://www.unige.ch/lettres/framo/enseignements/methodes/description/desommar.html

9. Özbek Arslan, N. (2024). Süleymân-nâme-i Kebîr’de fantastik izlekler: Sâm-Süvâr hikâyesi. Türkbilig, 2024(48), 280-291. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1537598
10. Tören, H. (2014). Nevâyî’nin Sedd-i İskenderî adlı eserinde tabiat tasvirleri. İlmî Araştırmalar Dergisi, (1), 141-156. https://izlik.org/JA83JS34PN