Ergenler, Sosyal Medya Fenomenleri ve Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançları: Tanımlayıcı Bir Çalışma

Öz

Bu araştırma, ergenlerin sosyal medya fenomenlerinden etkilenme algıları ile sağlıklı yaşam tarzı inanç düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlamaktadır. Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımdaki çalışmanın verileri Mart–Haziran 2025 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu, Ergenler İçin Sosyal Medya Fenomenlerinden Etkilenme Algısı Ölçeği ve Adölesanlar İçin Sağlıklı Yaşam Tarzı İnanç Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışma grubu, Antalya ilinde iki farklı ilçedeki iki lisede öğrenim gören, gönüllü katılım gösteren 14–17 yaş arası 253 ergenden oluşmuştur. Veriler IBM SPSS Statistics 23.0 programı ile analiz edilmiştir. Sosyal Medya Fenomenlerinden Etkilenme Algısı Ölçeği ortalama puanı 17,09±6,61, Sağlıklı Yaşam Tarzı İnanç Ölçeği ortalama puanı 57,51±11,25’tir. Sınıf düzeyi ile sosyal medya fenomenlerinden etkilenme algısı arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=-,150, p<,05). Regresyon analizine göre sağlıklı yaşam tarzı inanç düzeyinin etkilenme algısı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır (p>,05). Bulgular, ergenlerde sosyal medya fenomenleri algısının sağlıklı yaşam tarzı inancı üzerinde belirleyici olmadığını ancak göz ardı da edilmemesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ergen
• Sağlıklı yaşam tarzı
• Sosyal medya
• Tanımlayıcı çalışma

Adolescents, Social Media Influencers, and Healthy Lifestyle Beliefs: A Descriptive Study

Öz

This cross-sectional study investigated the relationship between adolescents’ perceptions of social media influencers and their healthy lifestyle beliefs. Conducted between March and June 2025, the study included 253 adolescents (aged 14–17) from two high schools in Antalya who met the inclusion criteria. Data were collected via a Personal Information Form, the Perception Scale of Adolescents’ Being Affected by Social Media Influencers, and the Healthy Lifestyle Belief Scale for Adolescents. Analysis using IBM SPSS 23.0 revealed a mean perception score of 17.09±6.61, and a mean healthy lifestyle belief score of 57.51±11.25. A significant weak negative correlation was identified between grade level and perception scores (r=-0.150, p<0.05). Regression analysis demonstrated that healthy lifestyle beliefs did not significantly predict the perception of being influenced (p>0.05). Although not a primary determinant, the influence of social media figures remains a factor that warrants consideration in adolescent health-related attitudes.

Anahtar Kelimeler

• Adolescent
• Descriptive study
• Healthy lifestyle
• Social media

Kaynakça

1. Akdeniz Kudubeş, A., & Bektas, M. (2020). Orginal Article: Psychometric Properties of the Turkish Version of the Healthy Lifestyle Belief Scale for Adolescents. Journal of Pediatric Nursing, 53, e57–e63. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2020.02.006
2. Aksoy, M. (2024). Ergenlerin Sosyal Medya Fenomenlerini Takip Etme Davranışlarının Sosyolojik Analizi. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 27(2), 62–93. https://doi.org/10.18490/sosars.1575256
3. Amson, A., Bagnato, M., Remedios, L., Pritchard, M., Sabir, S., Gillis, G., … Potvin Kent, M. (2025). Beyond the screen: Exploring the dynamics of social media influencers, digital food marketing, and gendered influences on adolescent diets. PLOS Digital Health, 4(2), e0000729. https://doi.org/10.1371/journal.pdig.0000729
4. Babacan, M. E. (2016). Toplumsal Derinlik Sosyal Medya ve Gençlik. İnsan & Toplum Dergisi, 6(1). https://doi.org/10.12658/human.society.6.11.M0159
5. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action : a social cognitive theory / Albert Bandura. In New Jersey: Prentice-Hall, 1986 (Vol. 16).
6. Burroughs, B. (2017). YouTube Kids: The App Economy and Mobile Parenting. Social Media + Society, 3(2). https://doi.org/10.1177/2056305117707189
7. Carton‐Erlandsson, L., Sanz‐Guijo, M., & Quintana‐Alonso, R. (2025). I Found It on Instagram: Exploring the Impact of Social Media on Public Health Communication. Public Health Nursing, 42(4), 1534–1543. https://doi.org/10.1111/phn.13554
8. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. bs.). Lawrence Erlbaum Associates.

9. Ergen, Y. (2018). Popüler Kültürün Popüler Rol Modelleri YouTuberlar: İlköğretim Çağındaki Özel Okul Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. İnsan & Toplum Dergisi, 1–38. https://doi.org/10.12658/M0284
10. Fardouly, J., & Vartanian, L. R. (2016). Social media and body image concerns: Current research and future directions. Current Opinion in Psychology, 9, 1–5. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2015.09.005
11. Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191. https://doi.org/10.3758/BF03193146
12. Giedinghagen, A. (2023). The tic in TikTok and (where) all systems go: Mass social media induced illness and Munchausen’s by internet as explanatory models for social media associated abnormal illness behavior. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 28(1), 270–278. https://doi.org/10.1177/13591045221098522
13. Gökçay, G., Eryilmaz, S. E., & Küçük, F. (2024). The impact of social media addiction on healthy lifestyle beliefs in adolescents. Journal of Pediatric Nursing, 76, e85–e92. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.01.023
14. Haywood, S., Diedrichs, P. C., & Paraskeva, N. (2025). Understanding adolescent girls’ thoughts and opinions on having social media influencers deliver body image and mental health support: A mixed-methods study. Digital Health, 11. https://doi.org/10.1177/20552076251361340
15. Holland, G., & Tiggemann, M. (2016). A systematic review of the impact of social networking sites on body image and disordered eating outcomes. Body Image, 17, 100–110. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2016.02.008
16. Hussain, S., & Shahid, A. (2024). Social Media & Body Image: A Study of a Public Sector University in Islamabad. Inverge Journal of Social Sciences, 3(4), 63-81.
17. İren F. (2019). Sosyal medyadaki yeni kanaat önderlerinin (fenomenlerin) gençler üzerindeki etkileri [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. https://avesis.marmara.edu.tr/yonetilen-tez/a8d4b277-50e9-4541-bb97-995914c256f5/sosyal-medyadaki-yeni-kanaat-onderlerinin-fenomenlerin-gencler-uzerindeki-etkileri
18. Kelly, S. A., Melnyk, B. M., Jacobson, D. L., & O’Haver, J. A. (2011). Correlates Among Healthy Lifestyle Cognitive Beliefs, Healthy Lifestyle Choices, Social Support, and Healthy Behaviors in Adolescents: Implications for Behavioral Change Strategies and Future Research. Journal of Pediatric Health Care, 25(4), 216–223. https://doi.org/10.1016/j.pedhc.2010.03.002
19. Lajnef, K. (2023). The effect of social media influencers’ on teenagers Behavior: an empirical study using cognitive map technique. Current Psychology, 42(22), 19364–19377. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04273-1
20. Lin, S., Koch, J. R., Barnes, A. J., Hayes, R. B., & Xue, H. (2025). Assessing the effects of social media based anti-tobacco campaigns on tobacco use among youth in Virginia: an agent-based simulation approach. European Journal of Public Health. https://doi.org/10.1093/eurpub/ckaf085
21. Martín-Cárdaba, M. Á., Martínez Díaz, M. V., Lafuente Pérez, P., & García Castro, J. (2024). Smartphone Ownership, Minors’ Well-being, and Parental Mediation Strategies. An Analysis in the Context of Social Media Influencers. Journal of Youth and Adolescence, 53(10), 2202–2218. https://doi.org/10.1007/s10964-024-02013-7
22. Nygård, T., & Lindfors, P. (2025). Promoting youth well-being: a qualitative study of Finnish YouTubers’ mental health content. Health Promotion International, 40(3). https://doi.org/10.1093/heapro/daaf074
23. Öztürk, M. F., & Talas, M. (2015). Sosyal Medya ve Eğitim Etkileşimi. Journal of World of Turks, 7(1), 101–120.
24. Steinberg, L. (2014). Age of opportunity: Lessons from the new science of adolescence. Houghton Mifflin Harcourt.
25. Tagay, O., Uzun, K., & Cırcır, O. (2024). Ergenler için Sosyal Medya Fenomenlerinden Etkilenme Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 128–147. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1281155
26. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Bakanımız Göktaş’tan 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesine ilişkin açıklama. Erişim tarihi: 20 Şubat 2026, https://www.aile.gov.tr/haberler/bakanimiz-goktastan-15-yas-altina-yonelik-sosyal-medya-duzenlemesine-iliskin-aciklama/
27. von Elm, E., Altman, D. G., Egger, M., Pocock, S. J., Gøtzsche, P. C., & Vandenbroucke, J. P. (2014). The strengthening the reporting of observational studies in epidemiology (STROBE) statement: guidelines for reporting observational studies. International Journal of Surgery, 12(12), 1495–1499. https://doi.org/10.1016/j.ijsu.2014.07.013
28. Valkenburg, P. M., Meier, A., & Beyens, I. (2022). Social media use and its impact on adolescent mental health: An umbrella review. Current Opinion in Psychology, 44, 58–68. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.08.017
29. Westenberg, W. M. (2016). The influence of YouTubers on teenagers: A descriptive research about the role YouTubers play in the life of their teenage viewers. [Master Thesis]. University of Twente, Enschede. https://purl.utwente.nl/essays/71094
30. Zeng, M., Grgurevic, J., Diyab, R., & Roy, R. (2025). #WhatIEatinaDay: The Quality, Accuracy, and Engagement of Nutrition Content on TikTok. Nutrients, 17(5), 781. https://doi.org/10.3390/nu17050781