BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME

Çetin Kaya

doi:10.23897/usad.961201

BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME

Abstract

Cengiz Han’ın ölümü sonrasında yerine geçecek kişinin ne zaman ve nasıl bir şekilde belirlendiği hususunda kaynaklarda bazı farklı bilgiler bulunmaktadır. Dönemin tanığı olan anonim eser Mongolun Nigoça Tobçiyan bu hususta Cengiz Han’ın ikinci oğlu Çağatay’ın etkisini vurgulamaktadır. Çağatay veliaht tayini sırasında kardeşi Ögedey’i desteklemiştir. Bu sayede Ögedey’in veliaht olmasını sağlamıştır. Ancak sonradan kaleme alınmış eserler veliaht tayini hususunda Cengiz Han’ın kendi istek ve arzusu ile Ögedey’i veliaht ilan ettiği bilgisini vermektedirler. Ayrıca Mongolun Nigoça Tobçiyan veliaht tayinin tarihini 1219 yılında çıkılan Harezmşah Seferi’nin hemen öncesine koymaktadır. Ancak diğer eserler Cengiz Han’ın ölümüne yakın 1226 yılında çıkmış olduğu Tangut Seferi’ni işaret etmektedirler. Bu farklılıkların konu alındığı çalışmamızda uygun görülen tüm kaynaklar değerlendirilmiş ve dönemin tanığı olan anonim eserin daha doğru bilgi verdiği neticesine varılmıştır.

Keywords

References

Ahmed Tebrîzi. (2019). Şehinşahname (Kaheki, M. G. & Abadi, C. R. A. Haz.). Tahran: İntişarat-ı Doktor Muhammed Afşar.
Alaaddin Ata Melik Cüveynî. (2013). Tarih-i cihan güşa (Öztürk, M. Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.
Alâeddin Atâ-Melik Cûveyni. (2016). Târîh-i cihân guşâ. (Kazvîni, M. Neşr.). Tahran: İntişarat-ı Hermes.
Anonim. (1995). Moğolların gizli tarihi. (Temir, A. Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.
Anonim. (2011). Moğolların gizli tarihçesi. (Kaya, M. L. Çev.). (Kalan, E. Ed.). İstanbul: Kabalcı Yay.
Anonim. (1990). Mongolun nigoça tobçiyan. (Sumyabaatar, B. Trs.). Ulaanbaatar: Ulsin Hevleliin Gazar.
Anonim. (2004). The secret history of the Mongols. (De Rachewiltz, I. Tr.). Leiden: Brill.
Ansarı, A. S. B. (1993). Cûzcânî, Minhâc-ı Sirâc. İslam Ansiklopedisi. (C. 8, s. 98-99) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.

Beyânî, Ş. (2018). Moğol dönemi İran’ında kadın. (Uyar, M. Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.
Bilgin, O. (1993). Cüveynî, Atâ Melik. İslam Ansiklopedisi. (C. 8, s. 140-141). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
Djamal Al-Karşi. (2005). İstoriya Kazakistana v Persidskih istoçnikah Djamal al- Karşi al-mulhakat bissurah. C. I. (Vohidova Ş. H. & Aminova B. B. Tr.). Almatı: Daik Pryess.
Ebü’l-Ferec İbnü’l-İbrî. (2011). Târîhu muhtasari’d-düvel. (Yaltkaya, Ş. Çev.). Ankara Türk Tarih Kurumu Yay.
Gregory Abu’l Farac. (1999). Abu’l farac tarihi. C.II. (Doğrul, Ö. R. Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.
Gömeç, S. Y. (2019). Çingiz Han’ın topraklarında bölünme. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, I/(2). 203-208.
Hamdullah Müstevfi Kazvîni. Zafername. Türk İslam Eserleri Müzesi Kütüphanesi. Mikrofilm Arşiv Nu: 1490, Envanter Nu: T 2041, vr. 358a-359a.
Haykıran, K. R. (2016). Moğollar zamanında yakın doğu. İstanbul: Ötüken Yay.
Kafalı, M. (1993). Cengiz han. İslam Ansiklopedisi. ( C. 7, s. 367-369). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
Kalan, E. (2012). Tarihi kaynaklara göre Cuci adının kökeni ve Cengiz kağan’a oğul olma sorunsalı. Tarih İncelemeleri Dergisi, (XXVII/ (1), s. 119-130). İzmir.
Li Chih-Ch’ang. (1931). Ch’ang Ch’un the travels of an alchemist. (Waley, A. Trans.). London: George Routledge & Sons Ltd.
Lubsandanzan. (2006). Altan tovç. (Çoimaa, Ş. Haz.). Ulaanbaatar: Mongol Tüühen Survalç Biçgiin Tsvral.
Muhammed Benâketi. (2000). Târîh-i benâketi. (Şear, C. Nşr.). Tahran: Encümen-i Asar Mefahir-i Ferhengi.
Muhammed Mîrhand. (2006). Târîh-i ravzatû’s-safâ, (C. VIII). (Keyanfur, C. Nşr.) Tahran: İntişarat-ı Esatir.
Minhâc-I Sirâc El-Cûzcânî. (2016). Tabâkat-ı nâsırî. (Uyar, M. Çev.). İstanbul: Ötüken Yay.
Minhâc-I Sirâc El-Cûzcâni. (2010). Tabâkat-ı nâsıri, C. II. (Habibi, A. Nşr.). Tahran: İntişarat-ı Esatir.
Özaydın, A. (2000). İbnü’l ibrî. İslam Ansiklopedisi ( C. 21, s. 92-94) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
Özgüdenli, O. G. (2012). Vassâf. İslam Ansiklopedisi (C. 42, s. 558-559). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
Şeşen, R. (1993). Câmiu’t tevârîh. İslam Ansiklopedisi (C. 7, s. 132-134). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
Şeşen, R. (Haz.). (1998). Müslümanlarda tarih-coğrafya yazıcılığı. İstanbul: İSAR Yay.
Reşiduddin Fazlullah Hemedâni. (1995). Câmiu’t-tevârîh. C. I-II. (Ruşen, M. & Musevi, M. Nşr.) Tahran: İntişarat-ı Elburz.
Reşiduddin Fazlullah Hemedâni. (2014). Câmiu’t-tevârîh. (Kerimi, B. Neşr.). Tahran: İntişarat-ı İkbal.
Reşiduddin Fazlullah Hemedâni. Kitab-ı nesebname-i mûluk. Topkapı Sarayı Müzesi III. Ahmed Kitaplığı, Envanter Nu: 2937, vr. 116a, 130a.
Sagan Setsen. (2006). Erdeniin tovç. (Bayarsihan, M. Haz.). Ulaanbaatar: Tüühen Survalç Biçgiin Tsvral.
T’ang, C. (1970). Moğol sülalesi devrinde Türk ve İslam dünyası ile temaslarda bulunan şahsiyetler (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Umumi Türk Tarihi Kürsüsü.
Uluğ Bek. Tevârîh-i Çengîznâme-i şeceretû’l etrâk bazi tevârîh-i Selâtîn-i Türk. Harvard University Houghton Library, Microfilm on File No: 89-1356, vr. 69a.
Vassâf. (1968). Tâhrir-i târîh-i Vassâf. (Ayeti, A. M. Nşr.). Tahran: İntişarat-ı Bonyad-ı Ferheng-i İran.
Yazıcı, T. (1992). Benâkitî. İslam Ansiklopedisi. ( C. 5, s. 429-430). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
Yıldırım, K. (Haz.). (2013). Çin kaynaklarında Türkistan şehirleri. İstanbul: Ötüken Yay.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Çetin Kaya
0000-0003-3876-5140
Türkiye

Publication Date

July 2, 2021

Submission Date

February 18, 2021

Acceptance Date

June 25, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 14

DOI

https://doi.org/10.23897/usad.961201

IZ

https://izlik.org/JA53GF53HX

Cite

RIS / Bibtex

APA

Kaya, Ç. (2021). BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi, 14, 23-34. https://doi.org/10.23897/usad.961201

AMA

1.Kaya Ç. BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi. 2021;(14):23-34. doi:10.23897/usad.961201

Chicago

Kaya, Çetin. 2021. “BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME”. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi, nos. 14: 23-34. https://doi.org/10.23897/usad.961201.

EndNote

Kaya Ç (July 1, 2021) BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi 14 23–34.

IEEE

[1]Ç. Kaya, “BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME”, Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi, no. 14, pp. 23–34, July 2021, doi: 10.23897/usad.961201.

ISNAD

Kaya, Çetin. “BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME”. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi. 14 (July 1, 2021): 23-34. https://doi.org/10.23897/usad.961201.

JAMA

1.Kaya Ç. BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi. 2021;:23–34.

MLA

Kaya, Çetin. “BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME”. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi, no. 14, July 2021, pp. 23-34, doi:10.23897/usad.961201.

Vancouver

1.Çetin Kaya. BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi. 2021 Jul. 1;(14):23-34. doi:10.23897/usad.961201

BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME

BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA İLK VELİAHT TAYİNİ HUSUSUNA DAİR BİR İNCELEME

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

XIII. Yüzyıl Büyük Moğol Ulusu’na Kağan Tayininde Akalığın Yeri

MOĞOL TARİHİNDE TEMÜGE OTÇİGİN’E DAİR NOTLAR

MOĞOL SİVİL VALİLERİ DÖNEMİNDE HORASAN (1233-1256)

Çuci Han’ın Tespit Edilen Evlilikleri ve Bu Evliliklerinden Doğan Çocukları