Research Article

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi

Volume: 12 Number: 1 April 29, 2026
TR EN

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmada güncellenmiş Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programları (FBDÖP)’de üst düzey düşünme becerilerine hangi sınıf seviyesinde ne kadar yer verildiği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda FBDÖP nitel araştırma yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Bu analiz sonucunda ilkokul üçüncü sınıfta sadece kavramsal beceriler başlığı altında iki farklı üst düzey düşünme becerisine yer verildiği ortaya çıkmıştır. Dördüncü sınıfta kavramsal beceriler, beceriler arası ilişkiler ve öğrenme-öğretme uygulamalarında üç farklı beceriye yer verilmiştir. Ortaokul düzeyinde beşinci sınıfta beceriler arası ilişkiler ve öğrenme öğretme uygulamaları kısımlarında üç farklı beceriye yer verilirken, altıncı, yedinci ve sekizinci sınıflarda kavramsal beceriler, beceriler arası ilişkiler ve öğrenme öğretme uygulamaları kısımlarında üst düzey düşünme becerilerine yer verildiği ortaya çıkmıştır. Bir bütün olarak değerlendirildiğinde, FBDÖP’de eleştirel düşünme becerisine en fazla sayıda yer verildiği, en fazla altıncı sınıfta üst düzey düşünme becerilerine yer verildiği ve bu becerilere en fazla sayıda öğrenme-öğretme uygulamaları kısmında yer verildiği sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda üst düzey düşünme becerilerinin ilk ve ortaokul seviyesinde daha homojen dağıtılması ve bu becerilerin verilmesinde bir süreklik sağlanması gibi öneriler sunulmuştur.

Keywords

Ethical Statement

Bu araştırmada Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirtilen kurallara uyulduğunu ve bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemlere dayalı hiçbir işlem yapmadığımızı beyan ederiz. Aynı zamanda tüm yazarların araştırmaya katkıda bulunduğu, yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışmasının bulunmadığını, tüm etik ihlallerde tüm sorumluluğun makale yazarlarına ait olduğunu beyan ederiz. Bu araştırma için Etik Kurul izin belgesine ihtiyaç duyulmamıştır.

References

  1. Abdullah, A. H., Mokhtar, M., Abd Halim, N. D., Ali, D. F., Mohd Tahir, L., & Abdul Kohar, U. H. (2017). Mathematics teachers’ level of knowledge and practice on the implementation of higher-order thinking skills (HOTS). Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 13(1), 3-17. https://doi.org/10.12973/eurasia.2017.00601a
  2. Affandy, H., Sunarno, W., Suryana, R., & Harjana. (2024). Integrating creative pedagogy into problem-based learning: The effects on higher-order thinking skills in science education. Thinking Skills and Creativity, 53, 101575. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2024.101575
  3. Akyol, C., & Kılıç, F. (2021). Beşinci sınıf fen bilimleri öğretim programı kazanımlarının ve ders kitabının üst düzey düşünme becerileri bağlamında incelenmesi. International Journal of Eurasia Social Sciences, 12(44), 312-335. https://doi.org/10.35826/ijoess.2880
  4. Almerich, G., Suárez‐Rodríguez, J., Díaz‐García, I., & Cebrián‐Cifuentes, S. (2020). 21st‐century competences: The relation of ICT competences with higher‐order thinking capacities and teamwork competences in university students. Journal of Computer Assisted Learning, 36(4), 468-479. https://doi.org/10.1111/jcal.12413
  5. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom's taxonomy of educational objectives: complete edition. Addison Wesley Longman, Inc.
  6. Apino, E., & Retnawati, H. (2017, February). Developing instructional design to improve mathematical higher education to order the thinking skills of students. In Journal of Physics: Conference Series, 812(1), 012100). IOP Publishing. https://doi.org/10.1088/1742-6596/812/1/012100
  7. Arı, S., & Boyraz, C. (2023). K-12 beceri eğitiminde üst düzey düşünme becerileri: Sosyal bilgiler dersi örneği. Milli Eğitim, 52 (Özel Sayı), 601-626. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309163
  8. Arkan-Sezgin, K., Çarıkçı, S., & Öntaş, T. (2022). İlkokul programlarında yer alan düşünme becerilerinin incelenmesi. International Anatolia Academic Online Journal, 8(2), 24-42.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Science Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 29, 2026

Submission Date

August 6, 2025

Acceptance Date

March 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

APA
Cengiz, E. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 115-139. https://doi.org/10.29065/usakead.1759342
AMA
1.Cengiz E. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2026;12(1):115-139. doi:10.29065/usakead.1759342
Chicago
Cengiz, Ekrem. 2026. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 12 (1): 115-39. https://doi.org/10.29065/usakead.1759342.
EndNote
Cengiz E (April 1, 2026) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 12 1 115–139.
IEEE
[1]E. Cengiz, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi”, Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, vol. 12, no. 1, pp. 115–139, Apr. 2026, doi: 10.29065/usakead.1759342.
ISNAD
Cengiz, Ekrem. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 12/1 (April 1, 2026): 115-139. https://doi.org/10.29065/usakead.1759342.
JAMA
1.Cengiz E. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2026;12:115–139.
MLA
Cengiz, Ekrem. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, vol. 12, no. 1, Apr. 2026, pp. 115-39, doi:10.29065/usakead.1759342.
Vancouver
1.Ekrem Cengiz. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2026 Apr. 1;12(1):115-39. doi:10.29065/usakead.1759342

open-access-logo-png-transparent.png   by.png    wilson-1024x270.png

Articles published in the Usak University Journal of Educational Research are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).