Araştırma Makalesi

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi

Cilt: 12 Sayı: 1 29 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada güncellenmiş Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programları (FBDÖP)’de üst düzey düşünme becerilerine hangi sınıf seviyesinde ne kadar yer verildiği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda FBDÖP nitel araştırma yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Bu analiz sonucunda ilkokul üçüncü sınıfta sadece kavramsal beceriler başlığı altında iki farklı üst düzey düşünme becerisine yer verildiği ortaya çıkmıştır. Dördüncü sınıfta kavramsal beceriler, beceriler arası ilişkiler ve öğrenme-öğretme uygulamalarında üç farklı beceriye yer verilmiştir. Ortaokul düzeyinde beşinci sınıfta beceriler arası ilişkiler ve öğrenme öğretme uygulamaları kısımlarında üç farklı beceriye yer verilirken, altıncı, yedinci ve sekizinci sınıflarda kavramsal beceriler, beceriler arası ilişkiler ve öğrenme öğretme uygulamaları kısımlarında üst düzey düşünme becerilerine yer verildiği ortaya çıkmıştır. Bir bütün olarak değerlendirildiğinde, FBDÖP’de eleştirel düşünme becerisine en fazla sayıda yer verildiği, en fazla altıncı sınıfta üst düzey düşünme becerilerine yer verildiği ve bu becerilere en fazla sayıda öğrenme-öğretme uygulamaları kısmında yer verildiği sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda üst düzey düşünme becerilerinin ilk ve ortaokul seviyesinde daha homojen dağıtılması ve bu becerilerin verilmesinde bir süreklik sağlanması gibi öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırmada Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirtilen kurallara uyulduğunu ve bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemlere dayalı hiçbir işlem yapmadığımızı beyan ederiz. Aynı zamanda tüm yazarların araştırmaya katkıda bulunduğu, yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışmasının bulunmadığını, tüm etik ihlallerde tüm sorumluluğun makale yazarlarına ait olduğunu beyan ederiz. Bu araştırma için Etik Kurul izin belgesine ihtiyaç duyulmamıştır.

Kaynakça

  1. Abdullah, A. H., Mokhtar, M., Abd Halim, N. D., Ali, D. F., Mohd Tahir, L., & Abdul Kohar, U. H. (2017). Mathematics teachers’ level of knowledge and practice on the implementation of higher-order thinking skills (HOTS). Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 13(1), 3-17. https://doi.org/10.12973/eurasia.2017.00601a
  2. Affandy, H., Sunarno, W., Suryana, R., & Harjana. (2024). Integrating creative pedagogy into problem-based learning: The effects on higher-order thinking skills in science education. Thinking Skills and Creativity, 53, 101575. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2024.101575
  3. Akyol, C., & Kılıç, F. (2021). Beşinci sınıf fen bilimleri öğretim programı kazanımlarının ve ders kitabının üst düzey düşünme becerileri bağlamında incelenmesi. International Journal of Eurasia Social Sciences, 12(44), 312-335. https://doi.org/10.35826/ijoess.2880
  4. Almerich, G., Suárez‐Rodríguez, J., Díaz‐García, I., & Cebrián‐Cifuentes, S. (2020). 21st‐century competences: The relation of ICT competences with higher‐order thinking capacities and teamwork competences in university students. Journal of Computer Assisted Learning, 36(4), 468-479. https://doi.org/10.1111/jcal.12413
  5. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom's taxonomy of educational objectives: complete edition. Addison Wesley Longman, Inc.
  6. Apino, E., & Retnawati, H. (2017, February). Developing instructional design to improve mathematical higher education to order the thinking skills of students. In Journal of Physics: Conference Series, 812(1), 012100). IOP Publishing. https://doi.org/10.1088/1742-6596/812/1/012100
  7. Arı, S., & Boyraz, C. (2023). K-12 beceri eğitiminde üst düzey düşünme becerileri: Sosyal bilgiler dersi örneği. Milli Eğitim, 52 (Özel Sayı), 601-626. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309163
  8. Arkan-Sezgin, K., Çarıkçı, S., & Öntaş, T. (2022). İlkokul programlarında yer alan düşünme becerilerinin incelenmesi. International Anatolia Academic Online Journal, 8(2), 24-42.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

6 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

30 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Cengiz, E. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 115-139. https://doi.org/10.29065/usakead.1759342
AMA
1.Cengiz E. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. EARDE. 2026;12(1):115-139. doi:10.29065/usakead.1759342
Chicago
Cengiz, Ekrem. 2026. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 12 (1): 115-39. https://doi.org/10.29065/usakead.1759342.
EndNote
Cengiz E (01 Nisan 2026) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 12 1 115–139.
IEEE
[1]E. Cengiz, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi”, EARDE, c. 12, sy 1, ss. 115–139, Nis. 2026, doi: 10.29065/usakead.1759342.
ISNAD
Cengiz, Ekrem. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 12/1 (01 Nisan 2026): 115-139. https://doi.org/10.29065/usakead.1759342.
JAMA
1.Cengiz E. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. EARDE. 2026;12:115–139.
MLA
Cengiz, Ekrem. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 12, sy 1, Nisan 2026, ss. 115-39, doi:10.29065/usakead.1759342.
Vancouver
1.Ekrem Cengiz. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi. EARDE. 01 Nisan 2026;12(1):115-39. doi:10.29065/usakead.1759342

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjIwMzIyLTEzMzczNS1PcGVuLUFjY2Vzcy1sb2dvLnBuZyIsInBhdGgiOiJjMjM0L2YxNTYvMDc4Mi82OWRlN2YxNDhkNWJhMy4zMzc5NDQ4OC5wbmciLCJleHAiOjE3NzYxOTI4MDQsIm5vbmNlIjoiZGJkOTcwYThjNTAzZmZiMjgzYjVlMzExZGQ5ZTZiNGYifQ.NNAkaPMsYkhyvy5oM3b6HtfR5Km66-sEOj1PwZyziA8      by.png      wilson-1024x270.png

Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisinde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.