Öğretmenlik Mesleğine Geçişte Yeni Paradigma: Akademi Giriş Sınavı (AGS) ve Öğretmen Adaylarının Deneyimleri

Year 2026, Volume: 12 Issue: 1 , 14 - 32 , 29.04.2026

Tufan Aytaç , Hasan Altuntaş

https://doi.org/10.29065/usakead.1827363

https://izlik.org/JA94BK68NP

Abstract

Bu araştırma, 2025 yılında ilk kez uygulanan Akademi Giriş Sınavı’nın (AGS) öğretmen adayları üzerindeki duygusal, bilişsel ve ideolojik etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseniyle yürütülen çalışmada, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 19 öğretmen adayı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Tematik analiz sonuçları, öğretmen adaylarının AGS’yi yalnızca teknik bir ölçme aracı olarak değil, aynı zamanda öğretmenlik mesleğini yeniden tanımlayan, belirli ideolojik mesajlar taşıyan ve sorgulamayan, uyumlu, itaatkâr bir öğretmen profili öne çıkaran bir politika mekanizması olarak algıladıklarını ortaya koymuştur. Bulgular, sınavın adaylarda kaygı, stres ve umutsuzluğa yol açtığını; ancak sınırlı da olsa umut ve fırsat algısı yarattığını göstermektedir. Katılımcılar, AGS’nin mesleğe liyakati ölçmede yetersiz kaldığını, toplumsal eşitsizlikleri göz ardı ettiğini ve toplumsal cinsiyet rolleri de dâhil olmak üzere belirli ideolojik değerleri yeniden ürettiğini ifade etmiştir. Çalışma, Türkiye’de öğretmen yetiştirme politikalarının uluslararası iyi örneklerde olduğu gibi sınav odaklı olmaktan çıkarılarak daha adil, uygulama temelli ve eleştirel düşünmeyi destekleyen bir yapıya kavuşturulması gerektiğini vurgulamaktadır.

Keywords

Akademi Giriş Sınavı , eğitim politikaları , öğretmenlik mesleği

Ethical Statement

Bu araştırmanın Etik Kurul İzni, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Etik Kurulu 10.09.2025 tarih ve 2025/14/17 sayılı kararı ile onaylanmıştır. Araştırmada yer alan katılımcıların bilgilendirilmiş gönüllü onamları alınmış; verilerin yayımlanabilmesi için ilgili kurumdan gerekli resmî izinlerin alınması sorumluluğu araştırmacı tarafından yerine getirilmiştir. Araştırma sürecinin tüm aşamalarında YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesine uyulmuştur.

A New Paradigm in Entering the Teaching Profession: The Academy Entrance Examination (AEE) and Prospective Teachers’ Experiences

https://izlik.org/JA94BK68NP

Abstract

This study aims to examine the emotional, cognitive, and ideological impacts of the Academy Entrance Examination (AEE), which was implemented for the first time in 2025, on prospective teachers. Designed as a qualitative research, the study was conducted through semi-structured interviews with 19 teacher candidates selected via purposive sampling. Thematic analysis revealed that participants perceived AGS not merely as a technical assessment tool but as a policy mechanism that redefines the teaching profession, conveys specific ideological messages, and promotes a teacher profile characterized by compliance, obedience, and lack of critical inquiry. Findings indicated that the exam generated anxiety, stress, and hopelessness among candidates, while also evoking a limited sense of hope and opportunity. Participants reported that AGS failed to adequately measure merit in the profession, overlooked social inequalities, and reproduced certain ideological values, including gender roles. The study emphasizes that teacher education policies in Türkiye, similar to international best practices, should move away from exam-oriented structures toward a more equitable, practice-based framework that fosters critical thinking and professional motivation.

Keywords

Academy Entrance Examination , teaching profession , education policies

References

• Akiba, M. (Ed.). (2013). Teacher reforms around the world: Implementations and outcomes. Bingley: Emerald Group Publishing.
• Apple, M. W. (2006). Educating the "Right" way: Markets, standards, God, and inequality. New York: Routledge.
• Apple, M. W., Ball, S. J., & Gandin, L. A. (Eds.). (2010). The Routledge international handbook of the sociology of education. New York: Routledge.
• Ball, S. J. (2006). Education policy and social class: The selected works of Stephen J. Ball. New York: Routledge.
• BERA. (2018). Ethical guidelines for educational research (4th ed.). London: British Educational Research Association.
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
• Brinkmann, S., & Kvale, S. (2018). Doing interviews. London: SAGE.
• Cochran-Smith, M. (2013). Introduction: The politics of policy in teacher education. The Educational Forum, 77(1), 3–4. https://doi.org/10.1080/00131725.2013.739013
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). New York: Routledge.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). London: Sage.
• Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). London: Sage.
• Cumhurbaşkanlığı. (2023). 2024 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı. https://www.sbb.gov.tr Darling-Hammond, L. (2017). Teacher education around the world: What can we learn from international practice? European Journal of Teacher Education, 40(3), 291–309. https://doi.org/10.1080/02619768.2017.1315399
• Day, C., & Gu, Q. (2010). The new lives of teachers. New York: Routledge.
• Erdoğan, M. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin felsefi temelleri. Eğitim ve Toplum Dergisi, 12(1), 45–68. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1557889
• ERG. (2024). Eğitim İzleme Raporu 2024. Eğitim Reformu Girişimi.
• Gulson, K. N., & Symes, C. (Eds.). (2007). Spatial theories of education: Policy and geography matters. New York: Routledge.
• Gül, M. (2025). Öğretmen adaylarının Millî Eğitim Akademisi hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Dergisi, 7(1), 58–73.
• Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012). Professional capital: Transforming teaching in every school. Teachers College Press.
• Ingvarson, L., & Rowe, K. (2008). Conceptualising and assessing teacher quality: A comparative study of five countries. In L. Ingvarson, D. K. Schwille, & T. Tatto (Eds.), The ACT international teacher quality study. Australian Council for Educational Research.
• Karataş, İ. H. (2025). Millî Eğitim Akademisi okul yöneticiliğinin meslekleşmesi için bir fırsat olabilir: Türkiye için bütüncül bir okul yöneticisi yetiştirme modeli önerisi. Okul Yönetimi Dergisi, 5(1), 126–137.
• Kvale, S., & Brinkmann, S. (2009). InterViews: Learning the craft of qualitative research interviewing (2nd ed.). London: Sage.
• Levin, B. (1998). An epidemic of education policy: (What) can we learn from each other? Comparative Education, 34(2), 131–141. https://doi.org/10.1080/03050069828234
• Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. London: Sage.
• MEB. (2023). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Vizyon belgesi. MEB.
• MEB. (2024). Okul Gelişim Modeli Genelgesi (Sayı: 2024/10). Resmî Gazete (Sayı: 32255).
• MEB. (2025). Sözleşmeli öğretmen istihdamına ilişkin yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/01/20250116-2.htm
• Menter, I., Hulme, M., Elliot, D., & Lewin, J. (2010). Literature review on teacher education in the 21st century. Edinburgh: Scottish Government.
• Merriam, S. B. (2018). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). San Francisco: Jossey-Bass.
• Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). San Francisco: Jossey-Bass.
• OECD. (2011). Building a high-quality teaching profession: Lessons from around the world. Paris: OECD Publishing.
• OECD. (2013). Synergies for better learning: An international perspective on evaluation and assessment. Paris: OECD Publishing.
• OECD. (2018). Teaching for the future: Effective classroom practices to transform education. Paris: OECD Publishing.
• OECD. (2019). TALIS 2018 Results (Volume I): Teachers and school leaders as lifelong learners. OECD Publishing.
• Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Thousand Oaks: Sage.
• Polat, M. (2024). Milli Eğitim Akademisi ve öğretmen yetiştirme sürecinin dönüşümü. İlke yayınları.
• Sahlberg, P. (2011). Finnish lessons: What can the world learn from educational change in Finland? New York: Teachers College Press.
• Santos, B. de S. (2020). A new vision for Europe: Learning from the Global South. In B. de S. Santos & J. Mendes (Eds.), Demodiversity: Toward post‐abyssal democracies (pp. 31–53). New York: Routledge.
• Schleicher, A. (2018). World class: How to build a 21st-century school system. Paris: OECD Publishing.
• T.C. Resmî Gazete. (2024, 18 Ekim). Öğretmenlik Mesleği Kanunu (7528 sayılı Kanun). https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/10/20241018-1.htm
• TEDMEM. (2024). Öğretmenlik mesleği kanunu ve akademiye giriş sınavı değerlendirme bülteni. Türk Eğitim Derneği.
• TEDMEM. (2025). 2024 eğitim değerlendirme raporu. Türk Eğitim Derneği Yayınları.
• van Manen, M. (2016). Researching lived experience: Human science for an action sensitive pedagogy. New York: Routledge.
• Villegas-Reimers, E. (2003). Teacher professional development: An international review of the literature. Paris: UNESCO: International Institute for Educational Planning.
• Wang, A. H., Coleman, A. B., Coley, R. J., & Phelps, R. P. (2003). Preparing teachers around the world. Princeton: Educational Testing Service.
• Wiseman, A. W., & Al-Bakr, F. (2013). Teacher education and reform policies in the Gulf Cooperation Council (GCC). In A. W. Wiseman (Ed.), Teacher education: Intersecting comparative and international education (pp. 53–76). Bingley: Emerald Publishing.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Zeichner, K. (2009). Teacher education and the struggle for social justice. New York: Routledge.