GELENEKSEL KARACASU ÇÖMLEKÇİLİĞİ VE GELİN TESTİSİNİN GELİŞİMİ VE GÜNÜMÜZ YORUMLAMALARI
Abstract
Neolitik Çağdan (İ.Ö 8000 – 5000) günümüze kadar geçen süreçte, özellikle Anadolu’ da yoğunlaşan seramik sanatı hemen her evrede farklı özellikler göstererek ortaya çıkmıştır. Tarih öncesi çağlardan günümüze kadar neredeyse hiç değişmeden süregelen çömlekçilik, genellikle yeme-içmeye bağlı olarak kap kacakların üretimine dayalıdır. Anadolu’nun geleneksel çömlek üretim merkezlerinden biri olan Aydın ili Karacasu ilçesi’nin çömlekçilik geçmişi antik çağlara dayanmaktadır. Bunun kanıtı ise Karacasu’ ya 13km uzaklıkta bulunan Afrodisias Antik kentindeki yapılan kazılarda bulunan yöreye ait çömlek kalıntılarıdır. Bu kalıntılar Afrodisias müzesinde sergilenmektedir. Karacasu çömlekçiliği yüzyıllardır babadan oğula aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır. Üretim için yöreden temin edilen kil çeşitli aşamalardan geçirilip üretime hazır hale getirilmektedir. Bu kilin özelliği yüksek oranda demir oksit içermesi ve bu nedenle renginin koyu ve güzel bir kırmızı olmasıdır. Şekillendirme işlemi çarkta yapılmakta ve birçok ürün yöreye özgü bezemelerle dekorlanmaktadır. Bezemesiz ürünler ise yine aynı kille hazırlanan astar ile astarlanıp perdahlanmaktadır. Yapılan ürünlerin pişiriminde geleneksel odunlu fırınlar kullanılmaktadır. Günümüzde genel olarak talep üzerine testi, güveç gibi kullanıma yönelik ürünler üretilmekte ve son yıllarda teknolojinin de gelişmesiyle atölyelerde makineleşmeye gidilmektedir. Günümüzde endüstriyel üretimin doğal sonucu olarak unutulmaya yüz tutmuş olan “çömlekçilik” eski önemini yitirmekte olup bu yöreye özgü olan “gelin testisi” formu gerekli ilgiyi görmemektedir.
Keywords
References
- Anadolu Medeniyetler Müzesi, “Anadolu Medeniyetler Müzesi”, Dönmez Offset, Ankara.
- ASLAN Emet Egemen, “Avanos Çömlekçiliğinde Kaybolan Bir Değer Karafırın”, İdil Sanat ve Dil Dergisi, 2012, No.4
- BAŞARAN Mehmet, “19. Yüzyılda Karacasu Temettuat ve Salnameler Kapsamında”, Karacasu Geliştirme ve Eğitim Vakfı Yayınları, İzmir, 1999
- BAŞGELEN Nezih, “Seramiğin Bulunup Geliştiği Anadolu’ nun Benzersiz Uygarlık Dönemi”, Seramik Federasyonu Dergisi, Seramik Türkiye, 2006, No:13
- ÇİZER Sevim, “Batı Anadolu’ da Geleneklerini Koruyan Bir Çömlekçilik Merkezi Karacasu”, Karacasu Geliştirme ve Eğitim Dergisi, 2006
- ÇİZER Sevim, “Tarih Öncesi Çömlekçilik”, Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, İzmir, 2005
- ÇOBANLI Zehra, ÖNEY Gönül, “Anadolu’ da Türk Devri Çini ve Seramik Sanatı”, T.C. Kültür Bakanlığı Yayını, Ankara, 2007
- GÜNER Güngör, “Anadolu’ da Yaşamakta Olan İlkel Çömlekçilik”, Ak Yayın, 1988
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Publication Date
December 31, 2019
Submission Date
October 4, 2019
Acceptance Date
December 25, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 12 Number: 2